Архив
944   945   946   947   948   949   950   951   952   953   954   955   956   957   958   959   960   961   962   963   964   965   966   967   968   969   970   971   972   973   974   975   976   977   978   979  
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937   938   939   940   941   942   943  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ОЙЛОЙСУҢБУ, СЕН МЕНИ ОЙЛОЙСУҢБУ?.. Жүрөктө калган ырдын тарыхын автор айтып берет

№972 22-28-июль, 2021-ж.


“Ойлойсуңбу, сен мени ойлойсуңбу? Ойлогондо кусадар болбойсуңбу?” деген саптарды отуруштарда ырдап калабыз. Буга чейин бул ырдын автору билинбей, элдик ыр катары кабыл алынып келген. Ырдын автору бул ыр элге тарап кеткенин, өзүнүн автор экенин кантип айтарын да билбей көпкө жүрүптүр. “Кызганам” ырынын жаратуучусу Кочкор Эрменбетовду редакциябызга ырчы Өсөр Козуев ээрчитип келди. “Кызганамын” кантип жаралып калган, ал кимдин тагдыры, кайдан казактардын ыры аталып калганы, баарын автордун өзүнөн уктук.

“30дан АШЫК ОБОНУМ БАР”

– Мен Ош облусунун Кара-Суу районундагы Мады айылында жашайм. Ошол айылда 1957-жылы төрөлгөм. Музыкалык билимим жок. Бирок бир топ ырдын сөзүн, обонун жазгам. Ырчы Өсөр Козуев менин 10 чакты ырымды ырдап жүрөт. Эсебин так билбейм, болжол менен 30дан ашык обондорум бар. Арасында өзүмдүн, Нуржигит Кадырбековдун, Какен Алмазбековдун сөзүнө жазылган обондорум бар.

Музыкага кызыгып калганым тууралуу айтып берсем, негизи мен мектепте окуп жүргөндө музыка сабагынан каччумун, жаман көрчүмүн. Мектепти бүткөндөн кийин кошунамдын комуз черткенин көрүп кызыгып калдым. Анын комузун бир түнгө сурап, ошол бир түндүн ичинде Токтогул Сатылгановдун “Кербезим” чыгармасын комузда ойноп үйрөндүм. Эч ким үйрөткөн жок, өзүм эле үйрөнүп алдым. Эртеси күнү комузду ээсине алып барып бердим. Кийин мектепте кол эмгектен жана трактор таануу сабагынан мугалим болуп иштеп калдым. Ал жактан комузду дагы жакшыраак үйрөндүм, ар кандай маданий иш-чараларга, мектептин атынан сынактарга катышып жүрдүм. Алгачкы обонумду 1992-жылы чыгардым. Биринчи обонумду ушул “Кызганам” ырыма жазгам. Ошентип уланып кетти. Дастандардын обондорун да чыгардым. Мисалы, Какен Алмазбековдун сөзүнө жазылган “Оорулуу жигиттин арманы” деген дастанга обон чыгаргам.

“ЫРЫМДЫН ЭЛГЕ ТАРАП КЕТКЕНИН БИЛГЕН ЭМЕСМИН”

– “Кызганам” деген ыр боюнча айтсам, айылдаш иним сүйүүгө мас болуп жүргөн кезде мага келип, “ушундай ыр жаратпасаңыз болбойт” деп калды. Ал жигит бир кызды катуу сүйүп, бирок ага жетпей калып кыйналып жүрүптүр. Кыз деле жакшы көрөт экен. Бирок жигит сүйгөнчөлүк сүйгөн жок окшойт. Кыз башкага турмушка чыгып кетиптир. Жигит окуясын айтып берип жатканда анын кыйналганы мага сезилип турду. Анын абалына кирип, ушул текстти жаздым. Жигитке көрсөтсөм, текст аябай жагып, мага ыраазы болгон. Обонун да чыгарып бердим. Ал жигит ырды тар чөйрөдө ырдап жүрдү. Мен да ырдап калчумун. Кээде ырдап калсам, ошол жердегилер жактырып, “сөзүн жазып бериңизчи” деп калышчу, жазып берчүмүн. Ошентип ыр эл арасында ырдалып калыптыр. Аны өзүм да билбейм. Кийин Казакстанда иштеп калдым. Казактардын арасында да комуз менен ырдап жүрдүм. Ал жактан дагы сөзүн жаздырып калгандар болгон. Кийин бирөөлөрдүн “бул казактардын ыры” дегенин угуп калып кейидим.

Ырымдын элге тарап кеткенин билген эмесмин. Жакында эле интернеттен бир баланын комуз менен ырдаганын, бир айымдын ырдаганын көрдүм. Бул ырды ырдагандар авторун аташпаптыр. Кимдир бирөө автор болуп алгандыр деп да ойлоп жүрдүм. Анан Өсөр Козуевдин сунушу менен ырдын автору менмин деп элге жарыялоону чечтик. Менин ырым деп айтып чыгыш менин оюма да келген эмес. Бирок автору айтылбай ырдалып жүргөнүнө кейип калчумун. Анткен менен ырымдын эл арасында ырдалып жүргөнүнө сыймыктанам. Ырга автордук укук алып койсо болот турбайбы. Андай нерсе бар экенин да билген эмесмин. Бул тууралуу кечээ эле уктум, эми ошону кылат окшойбуз.

Менин өзүмдө ырдап чыгайын деген ой болгон эмес. Ырларымды сатам деген да ой жок. 2003-жылы болсо керек эле, бир ырымды бирөө “сатыңыз” деп сурап калды. Мен макул болбой койгом. Ырымды сатсам өзүмдү саткандай болуп калбаймынбы. “Авторун атап ырдай бер” дегем. Бирок ал бала ырдап чыккан жок окшойт, анын ырдаганын көргөн жокмун.

Жазган ырларымдын арасынан өзүмө "Ошол сулуу кайда кетти?" деген ырым жагат. Элге тараса экен деп ойлогон ырларың тарабай калат экен. Мен "Кызганамды" жөн эле жазып койгом да. Ал тарап кетиптир. Башка ырларым чыга албай эле жүрөт.

Өсөр Козуев, ырчы: “КОЧКОР БАЙКЕНИН 10 ЧАКТЫ ЫРЫН ЫРДАП ЖҮРӨМ”

– Максат Базарбаев деген досубуз бар, өзү ырдап жүрөт. Бир жерде отуруп ал “Кызганамды” ырдап калыптыр. Ошол жерде отурган Кочкор байке “бул ыр кимдики экенин билесиңби?” десе, “жок, казактардыкы деп айтып калышат. Кээде кыргыздардыкы деп да угам. Автору жок” дептир. Анан эле Кочкор байке “бул менин ырым да, мен чыгаргам” десе, бир аз ишенбей карап калыптыр. Бул ырды мен деле ырдап жүргөм да. Бирок мен деле Кочкор байкенин жазганын билген эмесмин. Башкалардан угуп, өзүнө чалып сурасам, “меники” деди. Көрсө, автору жаныбызда эле жүргөн киши экен. Анча-мынча сөздөрү өзгөрүп кетиптир. Кочкор байкенин ырлары көп. “Кайда кеттиң?”, “Ак кушум”, “Жоролорум”, “Той ыры”, “Периштем”, “Айылдык кыз” деген сыяктуу он чакты ырын мен ырдап жүрөм. Эл арасында аты аталбай жүргөн авторлор көп. Ошолордун бири Кочкор байке.

Гүлнара Калдарова, ырчы: “ГҮЛШАЙЫР ЭЖЕ СУНУШТАП, УШУЛ ЫРДЫ ЫРДАП КАЛГАМ”

– 2000-жылдары тойлорго барып калганда көпчүлүк эжелер ушул ырды ырдашканын укчумун. Менден да ырдап берүүмдү суранып калышчу. Ошондо Гүлшайыр эже (ред.: Гүлшайыр Садыбакасова)ушул ырды ырдап чыкпайсыңбы. Сага жарашат, үнүңө туура келет, жеткире аласың” деп калды. Биринчи жолу болжол менен 2001-2002-жылдары ырдагам. Клип дагы тарттырганбыз. Бирок авторун таппай койгонбуз. Ал убакта интернет жок болчу да, Гүлшайыр эже дагы билбейт экен. Элдик ыр деп ырдап жүрдүк. Эгер авторун билбей ырдаган болсок, көбүнчө авторлор өздөрү чалып айтып калышчу. Бул ыр боюнча эч ким байланышка чыккан эмес. Кийин ырчы Темир Дамирбеков мага кайрылып, “мурда сонун бир ыр ырдап чыкпадыңыз беле. Ошол ырды экөөбүз ырдап чыкпайлыбы” деп сунуштап калды. Анан экөөбүз жаңылап ырдап чыктык. Автору табылса, албетте, атын атап ырдаганга даярбыз.

"КЫЗГАНАМЫН"

Сагынамын, мен сени сагынамын,

Сагынганда жаңгактай чагыламын.

Ойлойсуңбу, сен мени ойлойсуңбу?

Ойлогондо кусадар болбойсуңбу?

Кызганамын, мен сени кызганамын,

Кызганганда айылыңа түз барамын.

Жүрөсүң сен ал менен, мен менен да,

Махабаттын ак жолун булгап, жаным.

Бара албаймын, тоюңа бара албаймын,

Барган менен мен сендик боло албаймын.

Каалоо айтып мен сени кыйнабаймын,

Тилек айтып, мен сени ыйлатпаймын.

Перизат Музуратбекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(3)
26.07.2021. 14:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
10-07-2020
Соӊку аракети:
13-09-2021 21:40
Жынысы:
Белгисиз
0
Мыкты талант мыкты ыр экен. Рахмат сизге!
30.07.2021. 03:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
215
Катталган:
06-03-2012
Соӊку аракети:
17-09-2021 04:03
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Эски шаар
0
Соонун ыр маанилуу,журокко жеткен.
31.07.2021. 18:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
62
Катталган:
14-11-2016
Соӊку аракети:
17-09-2021 22:14
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
Ушул ырды кичине кезимде отуруштарда тан атканча ырдашчуу
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
26070;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2021 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Турусбеков 109/1
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: