Архив
944   945   946   947   948   949   950   951   952   953   954   955   956   957   958   959   960   961   962   963   964   965   966   967   968   969   970   971   972  
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937   938   939   940   941   942   943  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Идрис Айитбаев, төкмө акын: “КОМУЗДУ, ТООНУ ТЕЛЕДЕН ГАНА КӨРҮП ЧОҢОЙДУМ”

№949 11-17-февраль, 2021-ж.


Сөздөрү жүрөгүнүн тереңинен чыккан адамдар бар. Кыргыздын баалуулуктарын сактап, тилибиздин бай экенин далилдеп жүргөн төкмө акындарыбыз аман болушсун. Маегибиз төкмө акын Идрис Айитбаев менен болду.

– Саламатсызбы, Идрис мырза? Окурмандарыбызга өзүңүз тууралуу маалымат берип кетсеңиз.

– Cаламатчылык. Мен 1985-жылы 12-январда Өзбекстандын Андижан облусуна караштуу Коргон-Төбө районундагы Намуна деген кыргыз айылында төрөлгөм. Үй-бүлөдө 4 бир тууганбыз, 2 уул, 2 кызбыз. Атам жөнөкөй колхозчу, апам мектепте пол жууп иштеди. СССР таркагандан кийин ачкачылык, оор заман болбодубу. Талаадан буудай терип, жүгөрү нан жеп, айтор, балалык кез анчейин токчулук менен өтпөдү. Комузду, тоону теледен гана көрүп, “тоонун үстүндө бассам, комуз чертсем” деген тилек менен чоңойдум. 2003-жылы мектепти аяктап, Ошко Кыргыз-Өзбек университетине студент болуп келдим.

– Ошол боюнча Кыргызстанда калдыңызбы?

– 3-курстан тарта Кыргызстанда калам деген ой менен жашадым. Документтеримди тапшырып, 6 жыл дегенде – 2009-жылы Кыргыз жарандыгын алдым. Ошол жылы үйлөндүм. Жаңы көчүп келгенде “англис тили мугалими” деген дипломумдан башка эч нерсем жок болчу. Жубайым экөөбүз бир топ жыл батирде жашадык. Азыр шүгүр, өз үйүбүз, чөйрөбүз бар.

– Жакшы. Айтышка кантип аралашып калдыңыз?

– Студент кезде Ош шаарында өткөн айтышка көрүүчү катары баргам. Төкмөлөр ырдап жатканда азыр ушул уйкаштык сөздү айтса керек деп божомолдоп отурдум, сөзүм дал келип жатты. Ага чейин ыр жазып жүрчүмүн. “Демек, жазма акындар деле төкмө акын боло алышат окшойт, жазып кыйналбай эле, төгө берсем кандай болот?” деп төкмөлүктү изилдей баштадым.

Университетти бүтүрүп, Бишкекте иштеп калдым. Иштеп жүрүп Жеңишбек Жумакадырдын үйүнө барып, кеп-кеңешин угуп, ал кишинин сүйлөгөнүн, сахнада, көчөдө өзүн алып жүргөнүн күзөтүп, жан дүйнөсүн билгенге аракет кылдым. Кийин Ош шаарына мугалим болуп келдим. 2014-жылы устатыма сюрприз болсун деп айтышка катыштым. Ошентип айтышка аралашып калгам.

– Устатыңыз Жеңишбек Жумакадыр тууралуу айтсаңыз, ал кандай устат?

– Сыртынан караганда катуу, түртүп сала тургандай, жанына барган адам коркуп үркүп кете тургандай сезилет. Бирок ал сыртынан көрүнгөндөй инсан эмес. Ичине кирип карасаң, толгон токой санат, тамаша, адеп, тарбия жатат. Казыла элек кенге окшош. Мени катуу кармайт. Оңой-олтоң мактап, желкемди таптап кубаттай бербейт. Жеңишбек Жумакадырдын мүнөзүн атамдыкына окшоштурам. Атамды кандай сыйласам, дал ошондой сыйлайм. Бактыбызга устаттар көп жашашсын.

– Кээде айтышта калыстарга нааразы болгонуңузду билдирип каласыз. Буга эмне себеп болот?

– Ооба, бир-эки жолу калыстарга нааразычылыгымды билдиргем. Балким, балалык, чалалык кылдым. Өтмүшкө кайрылгым келбейт. Жеңсек да, жеңилсек да бешенеге жазылганы. Айтышка байге үчүн эмес, элдин батасын алыш үчүн катышам. Азыркы акылым менен айтайын, эски күнгө кайтып эч кимге нааразычылыгымды айткым келбейт, баарына ыраазымын.

– Чек ара тууралуу төгүп, Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзийоевден үй, автоунаа белекке алганыңыз белгилүү. Чек ара маселесин жон териси менен сезген адам катары айтсаңыз, абал жакшыра турганбы?

– 2017-жылы Бишкекте Өзбекстан менен Кыргызстандын ажолорунун жолугушуусу болду. Мени акын катары чакырышкан. Ошол жерден кыргыз жана өзбек тилинде чек ара көйгөйүн төгүп ырдадым. “Тырмакты эттен бөлбөйсүң, кыргызды өзбектен бөлбөйсүң. Келин алып, кыз узатып, куда болуп келаткан, жакшылыгы удаа болуп келаткан эки өлкөнүн достугун эмне үчүн токтотобуз? Келгиле, чек араны ачкыла. Аркы өйүздө ата-энеси, берки өйүздө балдары, небереси калган бир туугандарды эмнеге бөлөсүңөр? Ортого чек ара коюп, зым тарткан менен, жүрөктөргө чек ара коё албайсыңар” деп ырдаганым эсимде. Кудай падышанын көңүлүнө салып, ал киши мага автоунаа жана үй белекке берди. Мен студент кезде чек ара кээде жабылып калчу. 2017-жылга чейин, акыркы 6-7 жыл бою чек ара жабык болду. Атам инсульт алып ооруканада комада жатып калды, чек ара жабык болуп бара алган жокмун. Бир тууган иним үйлөндү, бара албадым. Азап тартып жүргөн жаным президенттердин алдында “баш кесмей бар, тил кесмей жок” деп ырдадым. Кудайга шүгүр, сөзүм президенттердин жан дүйнөсүнө түз мааниде жетти. Белекке берген үйгө кадам аттап кирген сайын, ошол унааны минген сайын эки өлкөнүн достугуна, ажосуна дуба кылам.

– Айтыштын сиздин жашооңуздагы орду кандай?

– Орду бийик. Айтыштын деңгээли кыялымдагы бийик деңгээлге чыкса дейм. 1 жуп 10 мүнөт эмес, жарым саат айтышса. Бир акын 5 мүнөттө даярдап жаттап алган сөздөрдү айтат да, убакыт бүттү деп кетип калат. Ошондуктан реалдуу айтыш көрсөтө албай жатабыз. Калыстар тобу 4 эмес, 14, 20, 30 адам болушу керек. Акындын тагдырын баягы эле төрт калыс чечпеши керек. Баягы эле калыстар, баягы эле акындар кезектешип баш байгени бөлүшө беришет. Бааны көрсөтүп, “баланча мага мындай баа койду” деп таарынышпай, калыстар анонимдүү түрдө баа коюшса. Ансыз да калыстарга караганда, айтыштарга калк жакшы баа берип жатат.

– Сиздин эсиңизде калган айтыш кайсы?

– 2014-жылы Токтогул Сатылгановдун 150 жылдыгына арналган кыргыз-казак айтышында казактын төкмө акыны Тоба Өтепбаев менен болгон айтыш эсимде калган. Ал мени апендинин баласына теңеп ырдаган. Мен бул айтышка аябай даярданган болчумун. Тоба Өтепбаевди жеңем деген ишеним болгон. Айтыштын жүрүшүндө Тоба Өтепбаевдин сөзүнө жооп берип гана тим болуп, Токтогул тууралуу маалыматтарды финалда айтам дегем. Бирок финалга чыкпай калдым. Ошондо көбүрөөк Токтогул акынды даңазалап төксөм болмок экен, балким, ошондо көп балл алып финалга өтөт белем деп ойлой берем.

– Өзгөчөлүгүңүз – 5 тилде эркин төгө алгандыгыңызда...

– Башка тилде төгүү жаңылык эмес. Токтогул акын сүргүндө жүргөндө орустун балалайкасын алып орусча, Андижанда жүргөндө өзбектин дутарын алып өзбекче төккөнү тууралуу окуганым бар. Башка элге төкмөлүктү даңазалап, кыргыздын уникалдуулугун көрсөткүм келет, кыргызды дүйнөгө даңазалагым келет.

– Балдарга тарбия берүүгө көп маани бересиз. Студенттерге семинарларды өтөсүз, интернетке жүктөгөн сабактарыңыз бар. Азыркы жаштар кандай тарбияга көбүрөөк муктаж, эмнеден аксап жатышат деп ойлойсуз?

– Кыргызстандын келечегин ичип, чеккен, адепсиз, ата-эненин, аял-күйөөнүн, бала-чаканын кадырына жетпеген балдарга бергим келбейт. Мекенибизди татыктуу жаштарга тапшыргым келет. Мени көбү төкмө акын катары билет. Мен биринчи кезекте мугалиммин. Тандоо жасашым керек болсо, ойлонбой мугалимдикти тандайм. Акындыктан кечип коё берем. Агартуучулук вазыйпамды жакшы аткаргым келет. Азыр жаштардын аксап жатканы – үлгүнү улуу муундан эмес, интернеттен издеп жатканында. Буга улуу муун дагы себепкер. Ата-эне балдарга өрнөк, идеал болбой жатабыз. Өрнөк болгула, балдарга татыктуу тарбия бергиле деп айткым келет. Балдарыңардын телефондо эмне кылып жатканын көзөмөлдөгүлө. Менин үй-бүлөм, бала-чакам болсо дагы азыр да атам менен апам сүйлөгөн сөзүмдү, тарткан видеолорумду көзөмөлдөп турушат.

– Сиздин 3 кызыңыз бар. Аларга кандай атасыз?

– Атамдай ата боло албасам керек. Кыздарыма кээде “силердин атаңарга караганда менин атам жакшы” деп айтам. Мээримдүү атамын. Бир күндө жок дегенде бир жолу кучактап турам. Бир аптада бир жолу сөзсүз белек алып берем. Бир аптада бир күнүмдү үй-бүлөмө арнайм, жубайым менен кыздарымды кафе-ресторанга, сейил бакка, тоого алып барып келем.

– Сонун. Сүйлөшчү дагы көп сөзүбүз калды окшойт. Жолугушканча саламатта болуңуз!

Перизат Музуратбекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  8 
Комментарийлер(8)
15.02.2021. 09:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
223
Катталган:
26-01-2016
Соӊку аракети:
29-07-2021 04:45
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
♡♡♡ОШ♡♡♡
+9
Кудай жалгасын.Омуруңүз узун, ден соолугуңуз чың болсун.Аллахым бизге да сиздей илимдүү, билимдүү уул насип этсин.
15.02.2021. 10:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
24
Катталган:
01-05-2020
Соӊку аракети:
23-03-2021 10:41
Жынысы:
Белгисиз
+6
Кандай Асыл адам
15.02.2021. 10:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
342
Катталган:
18-03-2013
Соӊку аракети:
30-07-2021 09:52
Жынысы:
Белгисиз
+7
Мыкты
15.02.2021. 10:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
12-05-2019
Соӊку аракети:
12-07-2021 16:19
Жынысы:
Белгисиз
+5
Өмүрүңүзгө береке берсин Аллахым.Мыкты инсан,мыкты ата,мыкты мугалим,мыкты акын..
15.02.2021. 15:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
98
Катталган:
23-10-2020
Соӊку аракети:
31-07-2021 20:40
Жынысы:
Белгисиз
+5
Маанилуу создорду суйлойт.аябай жакшы мугалим
15.02.2021. 16:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
63
Катталган:
16-12-2019
Соӊку аракети:
30-07-2021 15:47
Жынысы:
Белгисиз
+6
Кандай гана керемет адам,биз сиз менен сыймыктанабыз Идирис агай.
21.02.2021. 14:49 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
14-06-2019
Соӊку аракети:
31-07-2021 00:33
Жынысы:
Белгисиз
0
Негизи адамдар аял эркек "чалик" болуп и денгээлге тушпош керек. Аялдын денгели дейбиз аялда да болбош керек ошол сапат.
22.02.2021. 01:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
11-11-2020
Соӊку аракети:
16-04-2021 11:25
Жынысы:
Белгисиз
+1
Сегиз кырдуу,Бир сырдуу
Тогорогу топ келишкен,мыкты инсан.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
25868;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2021 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Турусбеков 109/1
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: