Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

АКШнын ЖАҢЫ ПРЕЗИДЕНТИ ЖОЗЕФ БАЙДЕН

№936 12-18-ноябрь, 2020-ж.


3-ноябрда АКШда президенттик шайлоо өтүп, анда Республикачылдар партиясынын талапкери, АКШнын учурдагы президенти Дональд Трамп менен Демократтар партиясынын талапкери Жозеф Байдендин ортосунда кызуу күрөш жүрдү. Натыйжада Байден шайлоочулар коллегиясынан 279 добушка ээ болуп, жерышта утуп чыкты. Трамп 214 добуш алды. АКШнын жакынкы 4 жылдык тагдырын колго алганы турган Жо Байден деген ким? Анын саясий таржымалы, мүнөзү, өмүр жолу тууралуу сөз кылабыз.

2020-ЖЫЛДАГЫ ШАЙЛООНУН ТАГДЫРЫ ЧЕЧИЛГЕН ШТАТТЫН ТУРГУНУ

Жозеф Робинетт Байден (кичүүсү) 1942-жылы АКШнын Пенсильвания штатындагы Скрантон шаарында орто катмардагы католиктердин үй-бүлөсүндө туулган. Ал төрт бир туугандын улуусу. Анын ата-энеси жетиштүү байлыкка ээ болгон. Бирок Байден 13 жашка чыкканда, бир нече ийгиликсиз долбоорлордон кийин бул үй-бүлө каржылык каатчылыкка туш болот. Көп узабай алар Пенсильваниядан коңшулаш Делавэр штатына көчүп, ал жерден Уилмингтон шаарына жайгашышат. Ал жакта болочок саясатчынын атасы эски унааларды сатуу менен тиричилик кылган. Байден Уилмингтон шаарында катардагы эле балдардай чоңоёт, католик мектебинен билим алып, америкалык футбол жана бейсбол ойнойт. Жозеф мыкты окуган эмес, бирок харизмасы жана чечендик жөндөмүнүн аркасында мектептин акыркы эки жылында класстын төрагасы болгон. Байден жаш кезинде кекечтиктен жапа чеккендиктен, классташтарынын шылдыңына кабылган. Бирок убакыттын өтүшү менен ал өзүнүн үстүнөн ондогон жылдар бою иштеп, кекечтиги калган. Орто мектепти аяктаган соң болочок президент Делавэр университетине тапшырып, юрист адистигине ээ болот.

1969-1972-жылдары Уилмингтон шаарындагы мамлекеттик коргоо бөлүмүндө адвокат болуп иштейт. Андан кийин өзүнүн жеке юридикалык фирмасын ачууга жетишкен. 1970-1972-жылдар аралыгында Нью-Касл округунун жергиликтүү кеңешине мүчө болгон.

ҮЙ-БҮЛӨЛҮК ТРАГЕДИЯ

1966-жылы Байден 24 жашында Неилия Хантер менен баш кошот. Неилия дагы Жозеф экинчи билимин алган Сиракуза университетинин студенти болгон. Кийин Байден юридикалык тажрыйба өтөө үчүн жубайы менен Делавэрге кайтып келишет. Анда жубайлар үч баланын ата-энеси болуп калган. 1972-жылы жубайы Неилия менен бир жаштагы кызы Наоми жол кырсыгынан каза болушат. Неилия балдары менен Рождество майрамынын урматына дүкөнгө бара жаткан учурда кырсыкка кабылат. Унаанын ичинде жубайлардын эки уулу Хантер менен Бо дагы болгон. Экөө оор жаракат алып, бирок аман калышкан. Кырсык болгон учурда Байдендин сенатор болуп шайланганына бир нече гана жума болгон эле. Ошол учурда АКШнын тарыхындагы эң жаш сенатор деп табылган Байден аялы каза болгондон кийин балдарын багуу үчүн сенатордук кызматтан кетүү ниетин билдирет. Бирок кесиптештери жана санаалаштары аны бул оюнан баш тартууга ынандырышат. Арадан бир нече жыл өткөндөн кийин, 1977-жылы Байден учурдагы жубайы Жилл Трейсиге баш кошот. Экөөнүн ортосунда учурда 39 жаштагы Эшли аттуу кызы бар. Ал эми Жозеф Байдендин биринчи никесиндеги уулдарын жубайы расмий түрдө багып албаганы менен, аларды дайыма “менин балдарым” деп келет.

Саясатка атасынын артынан барган уулу Бо Байден 2015-жылы баш мээсиндеги залалдуу шишиктен көз жумат. Ал эми кичүү баласы азыр 50 жашта, ал ондогон жылдардан бери ичимдикке жана баңгиликке болгон көз карандылыгы менен күрөшүп келет. Жозеф Байден өзү ичимдикке жакын жолобойт. Муну өз үй-бүлөсүндө ичкичтер көп экендиги менен түшүндүрөт.

ӨЛКӨ ТАРЫХЫНДАГЫ ЭҢ ЖАШ СЕНАТОР

Жалпысынан алганда Байден жарым кылымдай убакыт бою АКШнын саясатында жүргөн адам. Анын ичинде 35 жыл сенатор катары жана Барак Обаманын тушунда 2009-жылдан 2017-жылга чейин АКШнын вице-президенти болуп эмгектенген. Ал 30 жашында Демократтар партиясынын атынан Делавэр штатына сенатор болуп дайындалат. Муну менен өлкө тарыхындагы эң жаш сенатор аталат. Байден 35 жыл ичинде Сенаттагы шайлоодо беш ирет жеңишке жеткен. Бирок анын ишинде мүчүлүштүктөр болгон эмес деп айтууга болбойт.

Алгач 1988-жылы 46 жашында Демократтар партиясынан президенттикке талапкерлигин койгон. Ошол учурда журналисттер Байден өз сөздөрүндө башка саясатчылардын сүйлөгөн сөздөрүнүн фрагменттерин колдонгондугун, ошондой эле университетте окуп жүргөндө илимий эмгектерди башкадан көчүрүп алгандыгын далил менен жарыялашкандан кийин талапкерлигин алып салат.

2007-жылы Байден экинчи ирет АКШнын президенттигине талапкерлигин койгон. Бирок үгүт өнөктүгү жүрүп жаткан учурда ал шайлоочулар жана партиялаштары арасында жетиштүү колдоо таба албагандыгы үчүн өз талапкерлигин алып салган. Ошол эле жылдын май айында Демократтар партиясынан президенттикке талапкер Барак Обама Байденди өлкөгө вице-президент катары карап жатканы белгилүү болот. 2008-жылдын август айында бул расмий жарыяланат.

Обама Байденди эки жолу вице-президент катары дайындаган. Саясий эксперттер бул биринчи кезекте сенатордун тышкы саясий тажрыйбасынын аркасында жасалды деп эсептешет. Байден Сенаттын тышкы байланыштар комитетин үч жолу жетектеген, чет өлкөлөргө көп барган жана соода, өзөктүк куралсыздандыруу боюнча сүйлөшүүлөргө катышкан. 1979-жылы СССРдин жетекчилиги менен жолугушуп, Советтер Союзу кулагандан кийин НАТОнун кеңейишин колдогон.

БАЙДЕН ПРЕЗИДЕНТТИККЕ КАНДАЙЧА АТТАНДЫ?

Партиянын ичинде бир нече убакытка чейин Байдендин 2020-жылдагы президенттик шайлоого талапкерлигин колдошкон эмес. Анткени буга чейинки ийгиликсиз аракеттери кайталанып калабы деп кооптонушкан. Бирок ал жыйынтыгында партиясынан көрсөтүлгөн талапкерликти жеңип чыгат.

Байден АКШ президенттигине талапкерлигин 2019-жылдын апрель айында жарыялаган. Анын чөйрөсүндөгү адамдар айткандай, чечим бир нече ай бою олку-солку болуп, дээрлик жыйырмага жакын башка талапкерлердин арасынан иргелип отуруп кабыл алынган. Талапкерлердин арасында жаш, либерал жана солчул саясатчылар бар эле. Алардын фонунда Байден өзүн өлкөнүн стабилдүүлүгүн камсыз кыла турган адам катары көрсөтүүгө аракет кылды. Анын айтымында, бул Трамптын тушунда расалык, социалдык жана башка маселелерде “согуш майданына” айланган Америка үчүн керек.

“Биз элдин руху үчүн күрөшүп жатабыз” деди Байден өзүнүн президенттик шайлоого катышарын жарыялаганда. “Эгер Трамп дагы төрт жыл бийликте кала турган болсо, анда ал биз билген ушул элдин мүнөзүн түбөлүккө түп-тамыры менен өзгөртөт. Мен четте туруп бул кандай болуп жаткандыгын карап тура албайм” деди ал.

БУТ ТОСУУЛАР

2020-жылдагы президенттик жарыш учурунда Трамп Байденди, үй-бүлөсүн анын позициясынан пайда көргөн коррупционер саясатчы катары көрсөтүүгө аракет кылды. Бул айыптоолор Байденди Орусиянын Крымды каратып алганына тиешеси бар жана Донбасста орусиячыл жикчилдерди колдогон, Обаманын Украинадагы өкүлү катары иштеген деп сыпаттаган. Трамптын штабы Байден Украинанын прокурору Виктор Шокинди кызматтан алдыртып, "Burisma" (Украинанын газ өндүрүүчү жеке компаниясы) боюнча тергөө ишин токтоттурду деп билдирди. Жо Байдендин шайлоо өнөктүгү бул айыптоону четке какты. Мамлекеттик департаменттин кызматкерлери жана Украинанын коррупцияга каршы активисттери окуянын Байден айткан версиясын колдошту. Бул айыптоолор боюнча Байден тарабынан эч кандай мыйзам бузуу болгон эмес деп жарыяланды.

АКШнын ЭҢ УЛГАЙГАН ПРЕЗИДЕНТИ

Байден президенттик кызматына 2021-жылдын 20-январынан тарта киришет. Анын алдыдагы пландары боюнча жумушсуздуктун, миграциялык саясаттын жана расалык басмырлоонун кесепетинен келип чыккан көйгөйлөрдү чечиши керек. Мындан сырткары коронавируска каршы күрөшүүнүн жаңы стратегиясын иштеп чыгышы зарыл.

Тышкы саясатта Байден Европадагы негизги өнөктөштөрү, айрыкча Германия жана Франция менен бузулган мамилелерди оңдошу кажет экени айтылууда. Ошондой эле Орусияга карата саясатты чечип, Трамптын тушундагы кызматташтыкты соода согушуна айланткан Кытай менен болгон мамилелерди жөнгө салышы керек. Байден кызматка киришкенден тартып АКШнын эң улгайган президенти катары тарыхта калат.

Жолдубек Качкынбаев



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Талкуу жабык.
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24796;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: