Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Тамила Маматова, скульптор: “ТҮШҮМДӨ АЙТМАТОВ АЙКЕЛДЕРДИ КӨТӨРҮШҮП ЖАРДАМ БЕРДИ”

№916 25-июнь-1-июль, 2020-ж.


Cкульптура – өзгөчө сырдуу өнөр. Айрыкча айкелчилик кесипти айымдардын аркалашы Кыргыз коомунда көп кездеше бербеген көрүнүш. Бул жолу жаш скульптор Тамила Маматова менен кесиби, кесибинин ысык-суугу тууралуу баарлаштык. Баса, анын колунан жаралган Чыңгыз Айтматовдун көлөмдүү айкели учурда коомчулукта кызуу талкууга түшүп, көпчүлүк мактоо айтып жаткан учур.

Туулган жылы, күнү – 1987-жыл, 7-октябрь

Туулган жери – Жалал-Абад облусу, Ала-Бука району, Келте айылы

Билими – Тургунбай Садыков атындагы Көркөм сүрөт академиясы;

Репин атындагы Живопись, скульптура жана архитектура мамлекеттик академиялык институту (Санкт-Петербург ш.)

“СКУЛЬПТУРАНЫ ФИЗКУЛЬТУРА ДЕП...”

– Быйыл күз айларында 33кө толом. Скульптура багытында 2 билимим бар. Биринчиси Тургунбай Садыков атындагы Көркөм сүрөт академиясынан, экинчиси Санкт-Петербург шаарындагы Репин атындагы Живопись, скульптура жана архитектура мамлекеттик академиялык институтунан алган билимим. Ата-энем экөө тең медицина кызматкерлери. Атамдын көзү өтүп кеткенден кийин апам бизди жалгыз чоңойтту. Бул өнөргө бала кезимден эле кызыкчумун. Анда скульптура тууралуу кайдан түшүнүк болсун? Ылайдан, пластилинден ар кандай фигураларды жасай берчүмүн. Ошондой эле акварель краскаларды колдонуп сүрөт да тартчумун. Кыл калем таппай, малдын кулагындагы жүнүн кесип алып кыл калем жасап иштеген күндөрүм да болду.

Бир жолу Леонардо Да Винчи тууралуу 5 бөлүмдөн турган даректүү тасманы көрүп чыктым. Ага аябай таасирленип, искусство тармагына кызыгып калдым. 7-класста окуп жүргөндө коңшу айылда мамлекеттик ишмер Төрөгелди Балтагуловдун эстелиги коюлуп, ачылышына баргам. Үйгө келгенден кийин мен да жасап көрөйүн деп колума тийген шаймандар – бычак, мык сыяктуу нерселерди колдонуп катып калган топодон элечек кийген аялдын айкелин жасагам. Апам мунумду көрүп, “скульптор болосуңбу?” деп сурап калды. Мен буга чейин андай сөздү укпаптырмын, “физкультура” деп угуп алыптырмын. Кайра сурасам, апам скульптор деген кесип болорун, алар белгилүү адамдардын эстеликтерин жасашарын айтып берди. Ошондо гана айкелдерди скульпторлор жасашарын билгем. 9-классымда коңшу Баймак деген айылда Ыманалы Наркулов деген өз алдынча скульпторлукту өздөштүрүп алган адам тууралуу угуп калдым. Сабактан чыккандан кийин 2 аптада бир жолу ошол кишиге барып, ал кишинин билгендерин үйрөнүп жүрдүм.

“ОШТОГУ ОКУУМДУ ТАШТАП БАСА БЕРДИМ”

– Жогорку окуу жайга тапшырууга мезгил келди. ОшМУга тапшырдым, бирок ал жакта мен каалаган факультет жок экен. Бир жыл окугандан кийин Оштогу окуумду таштап, Бишкекке баса бердим. Көркөм сүрөт академиясына тапшырып, 5 жыл окугандан кийин Санкт-Петербургдагы окуу жайга тапшырдым. Ал жерде көбүнчө практикага басым жасалат экен. 3-курстан баштап чыгармачылыкка аябай берилдим. 4-курста Италияга, Түркияга, өзүбүздүн Кыргызстанга ар кандай фестивалдарга чакырууларды ала баштадым.

Мени портретчи скульптор деп коюшат, анткени адамдын портретин жакшы түзөм. Айтматовдун портретин түзүүдө аябай кыйналдым. Айкелдин портретин түзүү үчүн 1 жыл устаканадан чыкпай эмгектендим. Анын көп портретин жасап көрдүм, акыры сиздер көрүп турган 3 метр бийиктиктеги айкел жаралды. Мүнөзү оор киши экен, окшоштуруу кыйынга турду. Түшүмө да кирчү, көп ойлонгондуку го. Түшүмдө скульптураларды көтөрүшүп, мага жардам берип жүрчү. Улуу инсандын көзү тирүүсүндө өзүн көрүп, анан айкелин чегем деп кыялданчумун, бирок андай болгон жок. Өксүк дебейм, улуу жазуучунун портретин дипломдук иш катары даярдоо мен үчүн сыймык болду. Тепкич менен бийиктикке чыгам, кайра түшөм. Кээде түшө албай калам. Ошентип түшүп-чыгып жатып эле чарчайсың. Бирок бул мен үчүн ырахат тартуулаган, чарчасаң да жагымдуу чарчаткан иш болду. Дипломдук ишиме чейин Айтматовдун 2 метр бийиктиктеги туруп турган фигурасын жасагам. Азыр ал Санкт-Петербургда. Убактысы келгенде ал дагы өз ордун табат деген ишеничтемин.

“РЕКТОР “ТООНУН ЧОКУСУНА КОЁСУҢАРБЫ?” ДЕП УРУШТУ”

– Скульптуранын алгач каркасы темирден ширетилип жасалат. Андан кийин ага керектүү каражаттар чапталып, иш кызый баштайт. Дипломдук ишти баштаардын алдында жетекчим менен кеңешип, бийик айкел жасаарымды айттым. Бирок окуу жайда “устакананын полу көтөрө албай, түшүп кетет” деп чоң эстелик жасоого уруксат бербей коюшту. Мен мындай каршылыкка көнгөн жокмун. Беттегенимди бербей, эч кимге айтпай эле 3 метрлик айкелди жасап салдым. Дипломдук ишимди тапшырардын алдында Италияга чакырылып, ошол жакка кетмей болдум. Кетерге 1 апта калганда агайымды чакырып келип эстеликти көрсөтсөм таң калып, оозуна сөз келбей эле “мен аябай кубанычтамын, мыкты болуптур” деп чыгып кетти. Кийин ректорубуз эстеликти көрүп таң калды, андан кийин “кыргыздар муну эмне кыласыңар? Кайда батырасыңар? Тоонун чокусуна коёсуңарбы?” деп урушту. Мен актанууга сөз таппай калдым. Ошол себептен дагы дипломдук ишиме “4” деген баа коюшту окшойт.

“АЙТМАТОВДУН ЭСТЕЛИГИ ОРДУН ТАБА ЭЛЕК”

– Чоң ишке, албетте, чоң каражат кетет экен. Эстеликти Кыргызстанга алып келүү да абдан оор болду. Италияга барганда эмгектериме кичине гонорар чыккан. Ошол каражаттын баарын эстеликти бул жакка алып келүүгө жумшадым. Азыр эми Айтматовдун эстелиги ордун таба элек. Учурда Бишкектин четинде жайгашкан устаканамда турат. 2018-жылы жасалып бүткөн. Бүгүнкү күнгө чейин эстелик Кыргызстандын бир жеринен орун тапса деп демөөрчүлөрдү издеп көрдүм. Азырынча жыйынтык боло элек. Идеалымда эстелик көлөмүнө жараша ачык асман алдында, ачык жерге коюлса дейм. Мисалы, Бишкек шаарында жаңы сейил бактар көп эле курулуп жатат. Айтматовдун айкели борбор калаа үчүн ашыктык кылбайт деп ойлойм. Кыргызстанда маданияттын башка өкүлдөрү сыяктуу эле скульпторлорго да колдоо жок. Азыр биздин тармак менен багыт алган өнөр адамдарынын баары эле өз арабасын өзү сүйрөп келе жатышат. Экономиканы өнүктүрүү аракетин көргөн сыяктуу эле искусство тармагы да өнүктүрүүгө муктаж. Бирок элдин курсагы ток болбосо, экономика жарды болуп жатса искусствого суусап, скульптурага суктанган адам кайдан болсун? Ошол себептен бирөөгө жүк артып, нааразы болуунун кажети деле жок го дейм.

Гүлжан Асанкожоева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(7)
29.06.2020. 12:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
Катталган:
03-04-2017
Соӊку аракети:
05-07-2020 17:59
Жынысы:
Белгисиз
+8
Биздин алтын кызыбыз экенда азаматсын онорун оркундоп каалоо тилектерин орундалсын...Ала тоо аянтындагы Айтматовдун айкелине алмаштырып койсо болчудай аянттагы айкел ото эле жаш жигиттин образын берип койгон бул менин ойум
29.06.2020. 12:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
Катталган:
03-04-2017
Соӊку аракети:
05-07-2020 17:59
Жынысы:
Белгисиз
+6
Оштогу Манас айкели менен борбордогу манас айкелинин айырмасындай
29.06.2020. 14:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
28-09-2011
Соӊку аракети:
05-07-2020 23:36
Жынысы:
Белгисиз
+7
Аянтагы айкел окшошбой калганго ошонун ордуна коюш керек экен. Эми алда бироонун эмгеги дечи.
30.06.2020. 02:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
14-11-2016
Соӊку аракети:
05-07-2020 12:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
+4
Мына сага талант баракелди эжеке бар болунуз.... чынында суктандым аябай
01.07.2020. 10:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
70
Катталган:
15-07-2018
Соӊку аракети:
05-07-2020 15:37
Жынысы:
Белгисиз
+4
Укмуш десем жанылбаймын... Мыкты экенсин, сенден улуу талант чыгат деп ишенем!!!
02.07.2020. 12:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
64
Катталган:
27-06-2018
Соӊку аракети:
05-07-2020 22:04
Жынысы:
Белгисиз
+4
Азаматсын, ишине ийгилик, онорун оркундой берсин!
02.07.2020. 14:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
64
Катталган:
27-06-2018
Соӊку аракети:
05-07-2020 22:04
Жынысы:
Белгисиз
+5
Азамат кыз экен ошончо жерден озунун акчасына алып келген
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 2 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 2) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24093;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: