Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ҮМҮТАЙ АБДЫШОВА, ЫРЧЫ: "КЫЙШАЛАҢДАП ЖЕҢИЛ-ЖЕЛПИ ЫРЛАРДЫ ЫРДАБАЙМ"

№909 7-13-май, 2020-ж.


Салттуу музыка менен аты чыгып, эл оозуна алынып, учурда комуз менен ырдап жүргөн ырчыбыз бар. Ал ыр тандоого аяр мамиле кыларын айтат. Өзүнө гана таандык чектөөлөрү бар. Ал ырчы Үмүтай Абдышова бул жолку “Дил маек” рубрикабыздын каарманы.

– Үмүтай, кандайсың? Күндөр кантип өтүп жатат? Карантин көпчүлүктүн планын бузду, сени да айланып өтпөсө керек?

Карантин жарыялана электе Бишкек шаардык мэриясынын алдындагы эл аспаптар оркестри чет өлкөгө гастролдук сапарды пландап жаткан эле. Кайсы айда болору белгисиз болчу. Ошол план үзгүлтүккө учурады. Ырчы ар дайым ырдап турушу керек, ырдаш үчүн да маанай керек. Ички жан дүйнө тынч абалда болгондо гана чыгармачылык менен иштей аласың. Чыгармачылыктын туу чокусуна чыгыш үчүн ар дайым кыймылда болушубуз шарт. Ошондуктан өтө бийик максатым болбосо да, карантинде жөн жатпай, бирин-экин ырлардын үстүндө иштедим. Бир-эки обонго текст жаздым. Белекке, байгеге келип чаң басып калган китептердин барагын ачып, сөз байлыгымды кеңейттим. "Семетей" эпосунан кабарым жок эле, аны окуп бүтүрдүм. Андан тышкары быйыл Бүбүсара Бейшеналиева атындагы маданият жана искусство университетинин бүтүрүүчүсү болгондуктан, акыркы сессияны онлайн түрдө тапшырдык. Күнү-түнү экзамендик лекцияларды жазып, комуз күүлөрүн мамлекеттик сынакка даярдадым. Дирижёрлук оор кесип. Жалпысынан алганда, карантин убагы текке кеткен жок. Азыр орозо кармап жатам.

– Соңку эки аптада эки акынынан ажырап кыргыз эли, кыргыз маданияты оор жоготууга учурады. Бул жоготуу кандай ойлорго түрттү сени?

Катардагы адам каза болсо билинбей калат. Ал эми замандын аска зоодой залкарларынын удаа көз жумганы жалпы журтту кайгыга салды. Өлүм ак, кеткендер келгендерге орун берет экен. Айла жок, жаткан жерлери жайлуу болсун! Бул инсандар менен маданий иш-чараларда бир-эки жолу бет келишкем. Негедир Элмирбек аганын жанында ырдагандан сүрдөп турчумун. Зайырбек ага “комуз ойноп бересиңби?” деп бир жолу телефон чалып калды. Андан да айбыгып, өзүм барбай, башка комузчулардын номурун бергем. Аттиң, ай, сүрдөбөй-этпей эле жандап жүрө берсем эмне? А бирок, экөөнүн тең ырларын комуздун коштоосунда ырдап жүргөм, ырдай берем. Мисалы, репертуарымда Зайырбек Ажыматовдун "Жарты кайык", Элмирбек Иманалиевдин "Жалгыздыктан жадап бүттүм", "Булбулум" жана башка ырлары бар.

– Көз күйдүргөн бойдоктордун бирисиң, жүрөгүң ээсин таптыбы?

Омар Хайямдын "Үмүтүн жоготкон адам эрте жок болот" деген жакшы сөзү бар. Ошол сыңары бир үмүтүм өмүр жашымда. Канча адам менен таанышсам, ошончо кемчилик чыга берет экен. Менде да кемчилик бар. Ал тилим. А тил болсо, адамдан сен каалаган мээримди, камкордукту көрө албагандыктан күчөйт экен. Сүйүү үчүн жанымды бергим келет. А бирок жанымды бере турган сүйүүнү табуу кыйынга турууда.

– Карантинде “келечек кандай болот?” деген кооптонуу болдубу?

Ааламдагы жандуу жана жансыз кубулуштар Жараткандын кудурети менен бири-бирине жем болууга жана өз ара күч-кубат берүүгө багытталат эмеспи. Бир убакта курал-жарактуу согуш дүйнөнү айланса, учурда вирус күчүндө. Кудайга шүгүр, тирүүлүк улана берет экен. Бирде кайгы тартсак, бирде кубанабыз. Ачыгын айтсам, башында кенебей эле отургам. Кийин дүйнөлүк жаңылыктарды, айрыкча Италиядагы окуяларды көргөн соң коркуу пайда болду. Эркектердин алсыз тартып, үй-бүлөгө жоопкерчилик албай калганы кыз-келиндерди күчтүү кылды. Албетте, жалгыз бой эне мен эле эмесмин. Бирок аялдын тапканы ташыган сайын тартылган балээ сыяктуу. Күнүмдүк ырыскы табылганы менен, заңгыраган үй сала албадым. Коркуудан куткарган алтын апам бар. Апамдын көмөгү менен балам чоңоюп калды. Быйыл буюрса, 1-класстын босогосун аттайт.

– Ырчыларда кошумча киреше деген бар эмеспи? Сенде жагдай кандай?

Кошумча кирешем жок. Жер жамгырга кандай муктаж болсо, мен да кирешеге муктажмын. Менин байлыгым үй-бүлөм, эл берген ак бата, ыйманым жана үмүтүм.

– Көп учурда ырдын тарыхын айтып анан ырдайсың. Бул авторлорду сыйлоо элеби же башка да себеби барбы?

Тарых өзүбүз басып өткөн жол. Башыңдан өтпөгөн окуяны жон териң менен сезип, образдуу ырдаш оңой эмес. Жазма акындардан өтө көп ырлар келет. Дароо текстине көңүл бурам. Өмүрүм жайдак өткөн жок. Кагылдым, согулдум. Ошондуктан кыйшалаңдап жеңил-желпи, сүйдүм-күйдүм дегенден ары өтө албаган ырларды ырдай албайм. Репертуарымдагы Зуура Накетаеванын калемине таандык "Өмүр толкуну" деген чыгарманы бир угарым менен жактыргам. Обону Үсөн Оморовдуку. Сөзу, обону төп келишкен ыр. Уккан адамды ойго салбай койбойт. “Өмүрүң аккан дайра, кайрылып артка акпаган, бүгүнкү күн эртең жок” деген саптары бар. Ошондо өмүрдүн баалуулугун түшүнүп, аз өмүрдө алгылыктуу иш жасап кетиш керек деген бүтүмгө келесиң.

– Акыркы учурда сени катуу ойлонткон, түйшөлткөн эмне болууда?

Өрнөктүү өмүр, кадырлуу карылык жок. Чайыңды ичип алганча чала кайымдыгыңа көз жума турайын деген заман. Жыртыгы жамалып бүтпөй жатканы үчүн алдым-жуттум, кошоматчы, жалаачылар көбөйүүдө. Эгерде өлкөбүз айрым мамлекеттерге окшоп, адамды төрөлгөндөн тарта ичер суусу түгөнгөнгө чейин бардык жактан камсыз кылып койгондо мындай көрүнүштөр болмок эмес. Жокчулуктун айынан нечендеген үй-бүлө урап, балдар жетим калып, тилемчиге айланып, билим албай, өмүр бою оор жумуштарда иштеп, оорулуу болуп калышууда. Мени ушул нерселер түйшөлтүп келет.

– Өзүңдү күчтүү аялзатымын деп эсептейсиңби?

Ооба, бирок апамды көргөндө өзүмдүн алсыз экенимди сезем. Негизи эле кыргыз кыздары күчтүү. Түйшүкчүл, көтөрүмдүү, чыдамкай. Кандай жашоо шарт болбосун көнүп кете турган касиети бар. Алсызмын деп ыйлап-сыктаганың менен, турмуш өз нугу менен кете берет. Турмуштун толкунуна туруштук бере албасаң, анда чөгүп кетесиң да.

– Болочок түгөйүңдүн кандай болушун каалайсың?

Жүрөгүмдү ээлеген адам жүрөгүмдүн кирин кетирүүчү адам. Көңүл жубаткан, кыйынчылыкта кошо ыйлап жатып албай, маселени чечүүнүн жолун таба билген, оптимист, жоопкерчиликтүү, коомдо кадыр-баркы бар, салмактуу адам менин жүрөгүмдүн төрүнөн орун ала алат. Аялдын асыл сапаттарын көрө албаган, жасаган ишин баалай албаган өзүмчүлдөр бар. Андайлар өз жолу менен кете беришсин. Менин сүйүктүүмдүн конфеттей ичи да таттуу, сырты да жылтырак болушу керек.

– Маегиңе рахмат! Өзүң каалагандай конфеттей түгөйлүү бол!


Нуржамал Жийдебаева
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -3 
Комментарийлер(13)
04.05.2020. 13:41 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
28-03-2020
Соӊку аракети:
31-05-2020 16:53
Жынысы:
Белгисиз
+11
Жакшы маек болуптур.Кичине тилди тыйып койсон,бактылуу болуп жашайсын.
04.05.2020. 21:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
61
Катталган:
04-06-2019
Соӊку аракети:
27-05-2020 18:34
Жынысы:
Белгисиз
+6
Созмор экен.
04.05.2020. 22:57 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
46
Катталган:
01-03-2018
Соӊку аракети:
31-05-2020 14:25
Жынысы:
Белгисиз
+1
Супер инфо жооп берип койсоңор. Онлайн режимге өттүк дегенинер кандай. Биз ошондо супердин жаңы чыгарылышын окуй албай калабызбы алыста жургондор
05.05.2020. 15:03 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
8595
Катталган:
19-11-2013
Соӊку аракети:
30-05-2020 15:02
Жынысы:
Белгисиз
+1
Mamiev, саламатсызбы, карантин болгонуна байланыштуу, гезитке чыга турчу макалаларды сайттан окуй аласыз, гезит убактылуу басылып чыкпай жатат.
05.05.2020. 15:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
46
Катталган:
01-03-2018
Соӊку аракети:
31-05-2020 14:25
Жынысы:
Белгисиз
+1
admin_portal,а бул жактан толук макалалар чыкпай жатат го сериал ж.б. Төрт беш макала көрсөтүп турат
07.05.2020. 18:41 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
8595
Катталган:
19-11-2013
Соӊку аракети:
30-05-2020 15:02
Жынысы:
Белгисиз
+2
Mamiev, эми толук чыгып баштайт, буйруса гезит да чыгып баштады.
05.05.2020. 08:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
426
Катталган:
22-10-2017
Соӊку аракети:
29-05-2020 00:27
Жынысы:
Белгисиз
+2
Кыргыздын айымдары ар дайым ушундай татынакай, сулуу болуп журо бергиле.
05.05.2020. 13:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
342
Катталган:
19-04-2011
Соӊку аракети:
29-05-2020 14:36
Жынысы:
Белгисиз
+5
Чайханаларда комуз менен ырдайт.Yчоо.Уну сонун,бийик. Неге сахнага чыкпайт деп койчу элеем
05.05.2020. 18:51 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
23-04-2020
Соӊку аракети:
31-05-2020 11:27
Жынысы:
Белгисиз
+8
Бул талап кылган жигиттерди алтын балык укса, анында башы катып калат эмне кылаарын билбей.
05.05.2020. 22:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
03-11-2019
Соӊку аракети:
31-05-2020 16:04
Жынысы:
Белгисиз
+2
Аялдар ар дайым озун сулуу, чач жасалгаларын жакшынакай алып жургону жакшы. Сулуулук бар жерде кадыр барк болот.
06.05.2020. 20:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
16-11-2015
Соӊку аракети:
31-05-2020 15:08
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
бишкек
+3
Салттуу музыканы жандантып журо бер карындашым,комуз колдон тушпосун!Бирок ,жигит маселесинде планканы кичине тушур,коомго болгон кадырынын сага эмне кереги бар,сага,балана карамдуу болсун деп тиле.
07.05.2020. 13:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
436
Катталган:
28-05-2012
Соӊку аракети:
14-05-2020 15:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
нарын
+4
Жакшы ырдайт айрыкча Тумонбай Колдошевтин бир чыгармасын сонун ырдаптыр.Жигитке болгон талабына караганда бул дагы бир курсактуу чондун аялы болот окшойт.
10.05.2020. 08:53 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
18-04-2020
Соӊку аракети:
30-05-2020 16:44
Жынысы:
Белгисиз
+2
Урматту админ Жозефина деген сериалдын уландысын чыгарабыз дединер элего ошону бутуруп койбойсунарбы
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23946;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: