Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

СМОГ. БРОНХИТ, ЖҮРӨК ЖАНА АСТМА ООРУСУН КҮЧӨТӨТ

№895 26-декабрь-1-январь, 2019-жыл


“Смог” аталган кара түтүн – заманбап коомдогу олуттуу экологиялык маселе. Смог көптөгөн шаарларды каптайт, мисалы, Лондондон Пекинге чейин. Кийинки жылдары алардын катарына Бишкек да кирип калды. Смогдун организмге зыяны, андан коргонуу ыкмалары боюнча маалымат алуу үчүн Онкология жана гематология улуттук борборунун торакалдык бөлүмүнүн жетекчиси, медицина илимдеринин доктору Мукаш Бейшембаевге кайрылдык.

«БИШКЕКТЕ СМОГДОН КӨП ЖАБЫРКООЧУ 2 АЙМАК БАР»

– Бишкектеги смог – бул Жылуулук электр борбору баш болуп, мазут, көмүр жагып иштеген ишкана-мекемелерден, мончолорду жана үйлөрдү жылытуу үчүн мештерге жагылган көмүрлөрдөн чыккан түтүн-ыштардан, унаалардан чыккан газ, түтүндөрдөн түзүлөт. Смогдун дароо таркабай туруп калышынын себеби Бишкектин географиялык жайгашуу ордуна байланыштуу. Маркум эколог Эмил Шүкүров: “Бишкек чуңкур (ойдуң) аймакта жайгашкан. Бизде катуу шамалдар өтө аз болот. Аба туруп калат. Суук мезгилде шаардагы абанын температурасы курчап турган чөйрөдөгү абанын температурасынан 5 градус өйдө. Мындай “жылуу калпак” анчалык катуу эмес шамалды өткөрбөйт. Бул шаардын шамалдап туруусуна тоскоолдук кылат”,- деп айтканы бар.

Менин өзүмдүн изилдөөмдө Бишкекте смогдон көп жабыркоочу 2 аймак бар. Бири Жибек Жолу көчөсүнөн ылдый, “Дордойго” чейинки аймак. Анткени ал жак саздак, Чоң Чүй каналы да бар. Саздуу жердин абасы нымдуу болуп аба оорураак келет. Андай абага смог кошулат. Смогдун да салмагы таза абага караганда оор. Андыктан аба алмашуу начар жүрүп, смог уюп тура берет.

Экинчи аймак – бул Жибек Жолунан Ахунбаев көчөсүнө чейинки аймак. Анткени ЖЭБ бар жана унаалар абдан көп каттайт.

Аллергиялык жөтөл, бронхит, астма күчөйт

Смогдун курамы организмге терс таасир берүүчү заттардан турат. Катуу смог учурунда Пекин, Лондон сыяктуу ири шаарларда ооруканага түшкөндөрдүн саны өсөт. Бишкектеги смог бир нече күндөп турса аллергиялык жөтөл, бронхит, бронхиалдык астма, кан басым, стенокардия оорусунун кармашы же курчуп, күчөшү мүмкүн. Себеби смог дем алуу жолдорун дүүлүктүрөт жана сезгендирет, организмге таза аба жетпей "кычкылтек ачарчылыгы" жаралат. Терс таасири өзгөчө жаш балдарга тиет. Алардын иммунитети чоңдорго караганда алсыз болгондуктан дем алуу органдарынын, анын ичинде өпкө ооруларына чалдыгуулары мүмкүн. Чоңдордун ишинин да сапаты начарлайт.

Кара түтүн учурунда адамдарга дем алууга оордук келтирчү учур эртең мененки жана кечки мезгил. Экологдордун айтымына караганда, эртең менен смог жер кыртышына жакын турат. Түшкө жакын (саат 11лер) жердин бети жылып, агылып кирген аба агымынан “кир” туман өйдө көтөрүлөт. Смог шамал жок кезде таркабай тура берет. Ал эми кечкисин адамдар үйлөрүнө отту көбүрөөк жагышкандыктан саат 9-10дордо эшикке чыккан адам түтүндү кадимкидей сезиши мүмкүн.

Арылуу жолдору кайсы?

Шаарды смогдон арылтуу үчүн Жылуулук электр борборун заманбап фильтрлөөчү шаймандар менен жабдуу, конуштарды газ менен жылытуу системине өткөрүү, эски унааларды алып келүүгө тыюу салуу керек. Үйдү же мончону жылытуу үчүн резина же тигүү цехинен чыккан чүпүрөк-чапырактарды жаккандарга айып пул салып тим болбой, андан күчтүүрөөк чара көрүлүүсү зарыл.

"Супердин" сурак бурчу

БИШКЕКТЕГИ СМОГ СИЗГЕ КАНЧАЛЫК ТААСИРИН ТИЙГИЗИП ЖАТАТ?

Асылкан Бектенова, 60 жашта, пенсионер:

– 5 неберем бар. Окугандары мектепке барып-келгиче ыш, көө, түтүн, газ менен дем алгандан бат-бат ооруп калып жатышат. Сейилдегени чыга албай калдык. ЖЭБге түтүндү тазалоочу заманбап фильтр коюлуп, элди көмүрдөн газ менен жылытууга өткөрүү керек.

Азамат Мусаев, 31 жашта, өнөр жай альпинисти:

– Бишкекти каптаган смогдун сүрөтүн көрүп, ушундай аба менен дем алып жаткан экенбиз деп жүрөгүбүз түшүүдө. Үйдө жаш балдар сасык тумоолоп, жөтөлүп жатышат. Билишимче, смог ооруну, жөтөлдү күчөтүп жиберет экен.

Ширин Искакова, 44 жашта, укалоочу:

– Терезелерди ачып желдетели десек үйгө түтүн, ыш, көө кирет. Смогдон иммунитет төмөндөп, өпкө жана башка органдар жабыркайт. Чоң ишканалар эмне жагып жатканын текшерип, чара көрүү зарыл. Шаардагы конуштарды газ менен камсыздаса смог азаймак.

Манас Оңолканов, 24 жашта, жолчу:

– Менин өзүмө зыяны азырынча билине элек. Бирок экологияга, кош бойлууларга өтө зыян. Таза аба жетишсиз болуп, бала салмагы аз же оорулуу болуп төрөлүп калышы мүмкүн. Балдарда, чоңдордо деле оорулар жаралат.

Закия Жээналиева, 59 жашта, мугалим:

– Мектепте бир класстан эле “башым ооруп, кускум келип жатат, жаман болуп жатам” деп күндө бир нече бала суранат. Ата-энелер, биз да муну смогдун терс таасиринен деп жатабыз. Смог кабыл алууну, ойлоону да начарлатат экен. Аны менен күрөшүү катуу колго алынышы зарыл.

Эльдияр Курманбаев, 30 жашта, курулушчу:

– Капкара болгон түтүн кантип ден соолукка, экологияга зыянын тийгизбей койсун? Минте берсе ансыз да эптеп жашап жаткан элде өпкө оорулары көбөйөрү бышык. Өкмөттөгүлөр чөнтөгүн толтуруунун эмес, смогду болтурбоонун айласын табуулары керек.

Назира Арыкбаева, 50 жашта, биолог:

– Уулуу түтүн, газ менен дем алганыбыз аябай билинет. Бул ооруларды пайда кылат. Шаарда турак жайлар баш аламан салынгандыктан аба алмашуу начар. Дарактарды кыйып жатышат, тигилген көчөттөр өтө аз. Булар смогго жеткирүүдө.

Канымжан Усупбекова
densooluk@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(2)
30.12.2019. 09:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
368
Катталган:
18-09-2018
Соӊку аракети:
05-06-2020 21:31
Жынысы:
Белгисиз
+1
Смог дебей,кара ыш же тутун деп жазса болбойбу?
30.12.2019. 12:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
425
Катталган:
13-06-2016
Соӊку аракети:
05-06-2020 18:29
Жынысы:
Белгисиз
+1
Быйыл куз келгенден баштап балабыз улам улам тамагын кырынган адат пайда болду жакшы дем жетпей жатат деп ооруканалап журобуз мумкун ушул ыш тутундун кесепетидир..
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23968;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: