Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ОСТЕОАРТРОЗ – ТИЗЕ МЕНЕН ЖАМБАШТЫН ООРУП, КЫЙМЫЛДАБАЙ КАЛЫШЫ

№894 19-25-декабрь, 2019-жыл


Улгайган адамдардан “отуруп турсам эле тизем кыймылдатпай ооруйт. Доктурга барсам дартыңыз остеоартроз, операция жасайбыз дешти” дегендерин угуп калсаңыз керек. Мындай ооруга улгайгандар эле эмес, жаштар да чалдыгып, дарыланган учурлар көп. Аталган дарт тууралуу Ортопедия жана травматология илим изилдөө борборунун директорунун орун басары, профессор, Жаныш Сулаймановдон маалымат алдык.

КЕМИРЧЕКТЕР ЖЕШИЛИП, МУУНДАРДЫН ҮСТҮНӨ СӨӨК ӨСҮП КЕТЕТ

Кыргызстанда 100 адамдын 10-15тейи остеоартроз дартынан жабыркайт. Остеоартроз денедеги, анын ичинен кол, бут, жамбаш, омуртка муундарындагы кемирчектерди жабыркатчу дарт. Көбүнчө тизе, жамбаш менен кашка жиликтин ашташкан жериндеги, буттун баш бармагынын муунунун кемирчеги жабыркайт. Эң көп кездешкени – тизенин остеоартрозу.

Муун кемирчектердин жардамы менен кыймылдайт. Дарт башка ооруларга окшоп инфекциядан эмес, кемирчекке күч келип, бузулганынан келип чыгат. Ошондон улам муундун кыймылдуулугу начарлайт, оорутат. Оору өтүшүп баштаганда гана кемирчектин жанындагы ткандар, байламталар жана сөөк сезгенет.

Остеоартроз байыркы грек сөзү, бизче “сөөк” жана “муун” дегенди билдирет. Кемирчектин курамынын 65-80 пайызы суудан, калганы май сымал зат – матрикстен турат. Матрикс кемирчекти майлап, кургап кетүүдөн сактап, ийкемдүү, серпилгич, кыймылдуу кылып турат. Аны болсо кемирчектин хондроцит аттуу клеткалары иштеп чыгарып турат. Бирок кайсы бир себептерден улам кемирчекте зат жана кан алмашуу начарлайт, суу азаят. Хондроциттер матриксти аз бөлүп чыгарып калат.

Ошондон улам кемирчек акырындап кургап, жукарып, жарылып баштайт. Оордукка туруштук берүүчү касиети азая берет. Муундун кыймылы азаят, оорутат. Кемирчекте нерв болбойт. Качан гана кемирчек жукарып калганда артында жайгашкан нерв кысылып, жанчылып баштап, оору билинет.

Кемирчектин алдындагы сөөк ткандарында барсылдактар жаралса, муундардын тегерегине остеофит деп аталган сөөктөр өсө баштайт. Сөөктүн өсө баштаганы муундун томпоюп чоңоё башташынан билинет. Ушулардан улам муундардын кыймылы ого бетер азаят, чектелет. Остеоартроз тизе муунун жабыркатса ал акырында бүгүлбөй, жамбашты жабыркатса адам отура да, жата да албай кыйналат, ийинди жабыркатса кол көтөрүлбөй калат. Айрымдар тизеси шишип ооруса туз чогулуп калыптыр дейт, бирок тизеде туз чогулбайт. Ал өсүп жаткан остеофиттер.

ООРУНУН КЕЛИП ЧЫГЫШЫНА ТҮРТКҮ БОЛЧУ СЕБЕПТЕР

  • Жаш курак. Зат жана кан алмашуу азайып, кемирчектер матриксти аз бөлүп чыгарып калат.
  • Муундардагы жаракаттар жана муундарга көп күч келүү. Мисалы, муундардагы сынык, жарака, ойноп жатып же башка учурлардан улам бутту кайрып алуу, катуу жыгылуу, бийиктен кулоо, автокырсыкка кабылуу, шахтада иштөө жана башка.
  • Ашыкча салмак. Кемирчектерге күч келет.
  • Оор жүк көтөрүп, ташып иштөө жана кечке тик туруп иштөө. Мисалы, жүк жүктөгүчтөр, ашпоздор, чач тарачтар, куруучулар.
  • Эндокриндик жана гормоналдык системдин бузулушу.
  • Аз кыймылдуулук. Зат жана кан алмашуу жайлайт.
  • Муундардын айланасындагы булчуңдардын оорусу. Булчуңдагы дарт (миалгия, артрит жана башка) өтүшүп баштаганда оору муундарга, кемирчектерге өтөт.

Жогорудагы себептерден улам мурун 40 жаштан өткөндөрдө кездешкен остеоартроз азыр жаштарда да кездешип жатат.

СТАДИЯЛАРЫНА ЖАРАША ООРУ БЕЛГИЛЕРИ

1-стадия. Адам көп туруп турса, көп басса же оор көтөрсө кечке маал мууну ооруйт. Эртең менен жакшы болуп калат. 1-2 күн эс алып, көп кыймылдабаса оору бир топко билинбей калат. Бул стадияда кемирчектер азыраак жешилет.

2-стадия. Муундар ооруп, шишип, кыймыл азаят.

Тизеси ооругандардын тизеси кыйшайып, сөөк өскөндөн томпоюп, тизенин өлчөмү чоңоёт. Адам кыйшаңдап басып калат. Басканда кээде кычыраган үн чыгат. Бул стадияда кемирчектер көбүрөөк жешилет.

3-стадия. Кемирчек жешилип бүтөт. Муундарга сөөк өсүп, муун кыймылдабай калат. Кыймылдаганда сөөк-сөөккө тийип, кычырайт. Эки тизеси тең ооругандардын тизеси бүгүлбөй казга окшоп майпаңдап басып башташат. Көбү аргасыздан балдакка таянып басууга аргасыз болот. Кыймылдаса деле, кыймылдабаса деле оору басылбайт.

Адамдын кесибине, кылган жумушуна карата ар бир стадия 1 жылдан бир нече жылга чейин созулушу мүмкүн. Мисалы, 5 же 15 жыл. Нымдуу жана суук аба ырайында оорутуу күчөйт.

ДИАГНОЗ ҮЧҮН ЭМНЕЛЕР КЕРЕКТЕЛЕТ?

  • Ооруган муунду УЗИден жана рентгенден, же магниттик-резонанстык томографиядан өткөрүү.
  • Артроскопия. Бул муундун кичине жерин тешип, ага аппараттын миникамерасын киргизип, муунду текшерип көрүү.
  • Кандын биохимиялык анализи
  • Диагноз койдуруу жана дарылануу үчүн ортопедге, эгер жашаган аймакта ортопед жок болсо ревматологго же хирургга кайрылуу кажет.

ООРУ ӨТҮШҮП КЕТСЕ ЖАСАЛМА МУУН САЛЫНАТ

Дарылап, айыктыруу оорунун стадияларына жараша жүрөт.

1-стадиясында дарылап-айыктырууга болот. Ооруну басуучу, сезгенүүнү жоюучу, кемирчектерди калыпка келтирүүчү дары-дармектер, физиотерапия, дарылык физкультура сунушталат. Гиалурон кычкылы (бул түрү медициналык дары түрүндө) муундун кемирчегине сайылат. Дарылардын таасири 2 аптадан кийин билине баштайт.

2-стадиясында дары-дармектер жардам бербейт. Реконструктивдүү операция жасатып, муунду сактап калууга болот. Операцияда өсө баштаган сөөктөр кесилип, муунду сүйөп турчу металл (титан, болот жана башка) пластинка коюлат. Остеоартроз дарты менен келген адамдардын 90 пайызы “эптеп басып жүрөм го, дарылап эле кой” деп операцияга макул болушпайт. Кийин оору өтүшүп кеткенде баары бир операцияга келишет.

3-стадиясы оорунун өтүшүп кеткен стадиясы болуп эсептелет. Андыктан эндопротездик операция жасалып, жасалма муун салынат. Адам ошол жасалма муун менен өмүр бою жашоого аргасыз болот. Жасалма муун табигый муундун милдетин толук аркалай алат.

Бир жасалма протез чыгарылган өлкөсү, жасалган материалына жараша 300 000 сомдун тегерегинде турат. Эгер 2 тизеге жасалса анда 600 000 сомдой каражат кетет.

ЖАШ КЕЗДЕН МУУНДУ, КЕМИРЧЕКТЕРДИ САКТАҢЫЗ

Адам жашынан муундарына, кемирчектерине оордук келтирбей сактоосу зарыл. Оор нерселерди көтөрүүгө туура келсе бөлүп көтөрүү же бирөөлөрдү жардамга чакыруу кажет. Кесиби боюнча остеоартрозго кабылуу коркунучу барларга башка ишке өтүү сунушталат. Муун ооруганда дароо текшерилүү жана дарылануу менен муундарды, кемирчектерди сактап калууга болорун унутпаңыз.

Канымжан Усупбекова
densooluk@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23968;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: