Архив
897   898  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Баян Акматов, төкмө акын: “АКЖОЛТОЙ АРКЫЛУУ АЙТЫШКА КЕЛГЕМ”

№892 5-11 декабрь, 2019-жыл


Акын менен сүйлөшкөн жакшы нерсе. Жок дегенде көкүрөгүң жакшы сөзгө байып, кеңейип калат. Кезектеги маектешибиз төкмө акын Баян Акматов болду. Кызыгы, ал төкмөлөрдүн катарына кошуламбы же жокпу деп өзүнөн да сурап жүргөн кези экен.

– Баян мырза, кандай жаңылыктарыңыз бар?

– Жакында “Баяндын баяны” деген китеп чыгаруу алдында турам. “Атам” деген ыр жаздырдым. Сөзү Жыпара Исабаеваныкы, обонун мурун эле чыгаргам. Түшүнгөн адамга “Апакем” сыяктуу эле терең маанилүү ыр. Кечээ эле концертте ырдадым, эл жакшы кабыл алды. Эне тууралуу көп чыгармалар жазылып жатат, бирок аталарыбызды, алардын орду тууралуу унутуп бараткандайбыз. Негизи эле ата менен бала учурда көп сүйлөшпөйт, ортого апасын салып сүйлөшөт эмеспи. Бир келген өмүрдө ата-бала кучакташып, ичиндеги көксөөлөрүн айтып алышы керек деп ойлойм. Ырда ошол нерсени камтыганга аракет кылдым.

– Аткаруучу, обончу, төкмө акынсыз. Кайсы өнөрүңүз алгачкылардан жемишин берди?

– Мен үчүн бардыгы бир эле нерсе. Жамактап ырдаганды деле азыр төкмө акын деп калдык. Мен андай көз карашта эмесмин. Төкмө деген Алымкул (ред.: Үсөнбаев) акынга ыйгарылган ат экен. “Суудай шаркыратып оюн так айтат” деп ошол адамды айтышчу экен.

– Төкмө атына ылайыктуу акын азыр барбы?

– Кыргыз өлкөсүндө 60 акын бар делинет. Айтышка жамырап 60 акын келебиз. Ошонун ичинен азыраагы эле төкмө деген ыйык ысымга татыктуу болушубуз мүмкүн. Арасына өзүмдү да кошо албайм, анткени мен шар төгө албайм. Жеңишбек Жумакадыр жакшы акын. Кайсы жагдай болсо да “Жеңишбек, төк” десе төгүп кете берет. Аалы Туткучев Толубайдын тулпары сыяктуу кандай кырдаал болбосун төккөнгө даяр. Элмирбек Иманалиев лирикага жакын. Амантай Кутманалиев бар, ал чукул бурулуштарды жасай алган кыйын акын. Анан кийинки мен өңдүү жаштар бар, устатыбыз бир болгон үчүнбү, коёндун бөжөктөрүндөй болуп бир беткей болуп калдык. Жанагы 60 акын деле такшалып чыйралып чыгып кетмек. Тилекке каршы, бизде “Айтыш” сынактары жокко эсе. Казактарда айына 10 жолу болсо, бизде жылына 2-3 жолу чоң айтыш болот.

– Ушул жылы өткөрүлгөн “Айтыш” сынагында айтыш өнөрүнө талап бар экени сезилди. Сынакка келген эл залга батпай калды, социалдык тармактарда талкуу болду дегендей...

– Айтышка эл да, акындар да суусап турушат. Мамлекет көңүл бурганда бул өнөр жакшы өнүгүп кетмек. Мисалы, тойго акындарды көп чакырышат. Ырчы фонограмма менен ырдап жатканда көп көңүл бурушпайт. Акын чыкты дегенче баары тымтырс. Суктанып, суусап, эңсеп, жыргап угушат. Ушундан деле элдин талабын билсек болот.

– Сизге ким устат болду?

– Мен Нарын шаарында мектепти бүтүп, Искусство университетине тапшырганы келгенде чоң даярдык менен келгем. Адамда билимди тереңдетем деген чоң көксөө болот го, ошондой келгем. Бирок мага университетте окуткан билим программасы туура келген жок. “Комуз чертем, дастан айтам, айтыш өнөрүн улайм” деп келген мага колума балалайка, домбраларды карматышты. Ошол учурда чыйралуум жанып кетти. Анткени комуз менен айтышууга ашык болуп келгем да. 2-курсумда өзүм изденейин деп айтыш коомдук фонддорду издедим. Таба албай койдум. Ошол учурда Жеңишбек (ред.: Жумакадыр) байкеге кезигип калдым. Ал устатым болду. Анан Замирбек Үсөнбаев 5 жыл устатым болду. Дагы бир кичине устатым бар эле, бул окуя өзү кызык. Төкмө акын Майра Керим кызы менен тааныш элем. Ошол жылдары ал ооруп онкологиялык ооруканага жатып калды. Ал биздин жатаканага жакын эле, көп барып турчумун. Жолдошу Канат байке менен уулу Акжолтой жанында болушту. Акжолтой кичинекей, томпоңдогон, аябай эрке бала болчу. Апасынын каза болгону ага аябай сокку болду. Апасын ээрчип алып айтыштарга көп барчу. Өзү ачык-айрым бала эле. Топ ойноп жатсак “Мени менен айтышасыңбы?” деди. “Мен акын эмесмин” десем, “Жок, сен акынсың!” деди. Себеби дайым колумда комуз болчу, ошондон улам айтышат деп ойлоду окшойт. Бир аздан кийин “КТРКда 10 күн сайын айтыш болот, ошого барып көрбөйсүңбү? Сен өтөсүң!” деп салды. Акжолтойду ээрчип алып бардым. Көрүүчү иретинде баргам. Байкасам, менден начар айтышкандар деле чыгып жатат. “Кагылайын элим аманбы, сага айтам саламды” деген нерселерди эле айтып жатышты. Эртеси мен да айтышка чыктым. Ошол күндөн баштап айтышып келе жатам.

– Баян акын деген атка жетүү жолу кандай болду?

– Обондорду жаздым. Айтыштардын көбүндө биринчиликти алдым. “Көчмөндөр” оюнунда да биринчиликти алгам. Коргоол Досу уулунун 130 жылдыгында биринчи орунду, Айтматовдун 90 жылдыгында биринчи орунду, Карга акенин 300 жылдыгы болду, анда биринчи орунду алдым. Дагы көп айтыштарда биринчи орунду алып келе жатам. Анан “Апакем” ырын Ишен Назаров ырдап чыгып, сөзүнүн автору мен экеним билингенде ыраазы болгондор көбөйдү. Ошентип акырындап таанылдык деп ойлойм. “Ыр жазып бер, обон жазып бер” деген ырчылар бар. Арасында “руханий темада ыр жазып берчи” дегендер жок. Баары эле тойго ылайыкталган ырларды сурашат.

– Аталар арткы планда калып калды деп өзүңүз айтып калдыңыз. Аялдар коомдо активдүү боло баштады. Кайсы жерден желекти эркектер алдырып коюшту деп ойлойсуз?

– Мыкты, жүрөгүндө жалы бар мырзалар толтура. Алар азыр тынч жатканы менен, өз кезеги келгенде жебесин атып алышат. Мамлекет кыйчалыш абалда турат, жеп-ичкендер көбөйдү. Коррупционерлер коркушсун, анткени азыр билимдүү жаштар өсүп келе жатат. Акыл менен атылган октон тура албай калыштары мүмкүн. Кудайга шүгүр, эркектер желекти алдырбай эле турат.

– Баары бир эгемендүүлүктү алгандан бери кыймылдаткыч күч кыргыз аялдары болуп келе жатканын моюнга албайсызбы?

– Бул жолу сөзүңүзгө кошулам. Туура, эркектерге сөз тийгизгим келбей турат. Жакшы атадан жакшы кыздар төрөлөт. Кыймылдаткыч күч болуп жаткан аялдын карынында, балким, мамлекеттин тагдырын чече турган эркек жаткандыр. Мен 100 пайыз ишенем, кайсы бир күнү мамлекетибиз өнүгөт. Азыр акыл, салт, баалуулуктар баары кагылышып жаткан учурда жашап жатабыз. Кызды ала качып кетсе атасы кууп барып алып келгенди уят көргөн учурда жашап жатабыз. Ата анын аска зоосу да. Колунан жетелеп келгендин ордуна аялдарды жиберет. Аял чечкен чечимдин аркасында кыз калып калат. Бирок бул нерселерди жеңип өтөбүз. Мындан 10 жыл мурун жигиттердин мактанган сөзү башкача болчу. “Мен тигинин тумшугун жардым, мен тиги кызга бардым, мен тиги тайпанын балдарын уруп келдим” деген нерселерди сүйлөшчү. Азыркы жаштардын сөздөрү башка. Ар бири спорт менен машыгып, чет тилдерин окуп же башка бир өнөрүн, аң-сезимин өстүрүп жатышат. Баягы куру намыс, куру мактанычтар алардын сөздөрүндө жок. Демек, өнүгүп, жакшы жакка баратабыз.

– Айтканыңыз келсин. Маек соңунда өзүңүздүн чакан мамлекетиңиз тууралуу айтып кетсеңиз...

– Келинчегим менен сүйлөшүп жүрүп баш кошком. Өзү чыгармачыл чөйрөдөн. Үч уулду тарбиялап, өстүрүп жатабыз. Балдарым мамлекетке салымын кошкон мыкты инсандар болот деп ойлойм.

– Маегиңизге рахмат!

Нуржамал Жийдебаева
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  6 
Комментарийлер(8)
09.12.2019. 12:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
45
Катталган:
14-02-2017
Соӊку аракети:
27-01-2020 00:23
Жынысы:
Белгисиз
+10
Азыркы техника онуккон учурда адамдын кандай экенин суйлогон созунон билсе болот. Молодец эн жогорку денгээлде маек болуптур. Чыныгы эр журок кыргыздын жигити экени билинип турат. Апакем ыры кылымдарга жетчу ыр.
09.12.2019. 15:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
117
Катталган:
21-09-2012
Соӊку аракети:
14-01-2020 19:39
Жынысы:
Белгисиз
+7
Супер инфондо дайым суранып келем,дагы суранам ушинтип акындардын баарын бирден чакырып маек курунуздарчы сураныч.
09.12.2019. 17:57 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
82
Катталган:
19-11-2013
Соӊку аракети:
27-01-2020 00:21
Жынысы:
Белгисиз
+3
karona12, саламатсызбы! Сунушуңузга рахмат, тиешелүү бөлүмгө жеткирилди.
09.12.2019. 15:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
02-07-2019
Соӊку аракети:
27-01-2020 03:06
Жынысы:
Белгисиз
+5
Сонун интервью болуптур. Баяндын айтышканы анан комуз чертип ырдаганы аябай жагат
09.12.2019. 16:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
461
Катталган:
01-03-2018
Соӊку аракети:
27-01-2020 04:04
Жынысы:
Белгисиз
+7
Апакем деген ырдын автору экенин билбепмин. Негизи айтыштарда көп көрөм. Ийгилик тууган, үй булон менен аман бол маанилүү ырларды чыгара бер. Таланттуу инсансын
11.12.2019. 23:16 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
10-10-2016
Соӊку аракети:
13-01-2020 15:00
Жынысы:
Белгисиз
0
Mamiev,"Атам" деген ыр жаздырыптыр
11.12.2019. 07:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
04-06-2019
Соӊку аракети:
26-01-2020 23:47
Жынысы:
Белгисиз
+1
Намыстуу жигит экен. Жигиттерибизге айтылган сындарды жакшы создору менен жымсалдап, эркектердин бийик экенин белгилеп отуптур. Азаматсыз!
11.12.2019. 11:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
24-12-2011
Соӊку аракети:
06-01-2020 13:54
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
+3
Турдакун Ниязалиевдин жубайыма деген ырынын обонун да ушул Баян Акматов жазган дешет эле го, аны да айтса болмок.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: