Архив
897   898   899   900   901   902  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Үй-бүлөлүк бизнес: КЫТАЙ БОЗ ҮЙЛӨРҮНӨ КАРАКОЛДУК АЛЬТЕРНАТИВА

№890 21-21-ноябрь, 2019-жыл


Учурда Ысык-Көл облусу Бүткүл дүйнөлүк кол өнөрчүлөр кеңешинин «Чебер уз-усталардын шаары» макамына талапкер болууда. Жөн жерден эмес, мисалы, Көлдөгү Кызыл-Туу айылы боз үй жасагандардын ордосу катары таанымал. Дал ушул айылда ишкер Перизат Дүйшееванын кайненеси Бегайым Бекешева туулуп-өскөн. Колунан көөрү төгүлгөн уз байбиче келин-уулуна боз үй кармаганды үйрөткөн. Азыр жубайлар кытайдын төрт бурчтук темир боз үйлөрүнө баасы жана сапаты менен альтернатива боло турган үйлөрдү жасашууда. «Амина Кол» ЖЧКсынын жетекчиси дээрлик 11 жылдан бери учурда «Бакай банкка» биригип жаткан «БТА банктын» кардары.

Перизат Дүйшеева эки кесиптин ээси – педагог жана экономист. Мугалим болуп иштебегени менен, экономист катары микрокредиттик мекемеде эмгектенип, кийин бизнеске өтүп кеткен.

– Боз үй ааламы менен кандай таанышып калдыңыз?

– Өзүм Нарындан болом, апам шырдак, ала кийиз жасап, биз кармалашып, жүн, кийиз менен эле чоңойдук. Бирок боз үй жасачу эмес. Бул өнөр мага кайненемден өттү го деп ойлойм. Ал кишини мен «эне» дейм, энем Бегайым Бекешеванын төркүнү Ысык-Көлдөгү жалаң боз үй жасагандардын ордосу болгон Кызыл-Туу айылынан экен. Энем боз үйдү жасоонун ийне-жибине чейин жакшы билчү, ички, сырткы жасалгасын, жип-шуу, жабууларын. Колунан көөрү төгүлгөн уз адам эле. Кийизди өзүбүз ийлеп, агартыш үчүн айна менен жуучубуз, чий сокчубуз. Кайнатам да кыйын киши, дыкаттап, таптап жыгач-жарактарын даярдап берет. Азыркы күнгө чейин боз үй боюнча кайнатамдан кеп-кеңеш алып турабыз.

Энемдер өзүбүзгө, туугандарга, тааныштарга деп боз үйдүн түрүн жасашты. Бир убактарда боз үй популярдуу болбой калды. 2001-жылы жолдошум экөөбүз Каракол шаарына көчүп кеттик. Бизнестин түрүн кылып көрдүк. Жолдошум курулуш бизнесинде жүрдү. Темир, түстүү металлдарды алып иштедик. Андан соң айымдардын саркеч кийимин саткан эки кабат чоң дүкөн иштеттим. Түркияга айына 2 жолу каттап товар алып келчүмүн. Бул арада боз үйгө кызыгуу арта баштаганын байкадык. Кыргыздын нукура үйүсүз, боз үйсүз баары бир болбойт экен да, суроо-талап көп. Ойлонуп көрсөк колубуздан келчүдөй, анын үстүнө биз билген өнөр.

– Эмне себептен жыгачтан чыныгы боз үй эмес, металл каркастуу боз үйлөрдү жасоону чечтиңиздер?

– Эки жыл мурун жолдошум "темирден боз үй жасап көрбөйлүбү" деп айтып калды. Башында өзүбүзгө жасадык, аны көргөн тааныштар "бизге да жасап бергиле" деп сурана башташты. Бирди жасап сатып көрдүк. Ошентип уланып кетти. Жыгач боз үй, албетте, барктуу, ага ылайык кымбат дагы, машакаты көп, жоопкерчилиги да ошончолук чоң. Кайра-кайра тигиш үчүн жыгачтын мыктысы керек. Сапатсыз жыгач болсо матоосунан кетет, сынып калат. Анын үстүнө азыр жаштар боз үй тиккенди билбейт. Биз боз үйдү чарбага, бизнесте колдонгондорго ылайыктуу болгудай, заман талабына ылайык кылып жасап көрүүнү чечтик. Кытайдын боз үйлөрүн көрдүк, интернеттен башка варианттарды карадык.

Жыгач боз үйлөргө караганда темир каркастуу боз үйлөр тез жана оңой тигилет. Көлдүн жээгине, тоого, жайлоого жарым саатта тургузуп, жарым саатта чечип койсо болот. Үй салып жаткандардын убактылуу жашоосуна жакшы экен. Өзгөчө чабандарга ыңгайлуу. Кыштын өтө суугуна болбойт, бирок эрте жаздан, кеч күзгө чейин уруна берсе болот. Мындан сырткары учурда ар бир айылдан уруу-уруу же болбосо көчөмө-көчө чогулуп, жакшылык-жамандыкка кезек менен тигүү үчүн бир же бир нече боз үй алып калышыптыр. Кыргыздын канына сиңген экен, сөзсүз боз үйдүн тигилүүсүн каалашат, той берсе да, аш берсе да тигилет. Биздин боз үйлөр жылына бир эле жолу тикчү боз үйлөр эмес, той-топур убагында 2-3 күн сайын тигиле берет.

– Кытайлар жасап жаткан темир боз үйлөрдөн эмне айырмасы бар?

– Кытайлар чыгарган боз үйлөрдүкүнөн айырмасы чоң. Темири менен эле окшош десем болот. Мисалы, кытай боз үйү төрт бурчтук жана жеңил. Алардын жабуусуна целлофан, синтепон салынып тигилет, аба кирбейт, ичи жыттанып кетет. Биздин боз үйлөрдүн сөөгү темир, жабуусу кийиз же болбосо фетр. Кадимкидей керегелери, ууктары, түндүгү бар, кадимкидей эле тигилет: биринчи айланасын коюп, эшигин салып туруп, түндүгүн өйдө көтөрүп, ууктарын киргизип коёт. Жабуусун 3 кат деп коёт, алгач кийиз, плащевка, анан таар менен жабабыз. Кыргыз боз үйүндөгүдөй эле оймо-чиймелерди түшүрөбүз. Полу жыгачтан, жайлоодо болобу, кайда болбосун сыз, ным өтпөйт. Кытай боз үйлөрү жеңил, чабандар шамал болсо кашарга, кулун желелерге чейин учуп кетерин айтып жүрүшөт. Булар абдан туруктуу.

Баасында да айырма бар. Кытай боз үйлөрү 20-25 миңден. Биздикилер кооздолушуна, жасалышына, көлөмүнө жана сапатына жараша 40 миңден 350 миң сомго чейин.

– Боз үйдү түрдүү идеялар менен жасайт экенсиз, кайдан аласыз идеяларды?

– Нукура боз үйгө буюртма келгенде Кызыл-Туудагы тайларыбыз менен байланыштырып коём. Кээде "темир боз үйдү кыргызча жасалгалап бергиле" дешкенде да Кызыл-Тууга барып жеңелерге буюртма берип, жабык баш, өрмөк, чачы кылып, баарын жасатып келем. Жайлоого чыкчулар, хостелге колдончулар "полу менен жасап бергиле" дешет. Жыгачтан пол жасап, кийиз менен жаап беребиз. Айрым романтиканы жакшы көргөндөр, көлдүн жээгине боз үйдүн ичинде отуруп ырахаттанып көз чаптыргысы келгендер керегеси айнектен болсун дешти. Аны да жасадык.

– Бизнести өнүктүрүү максатында кандай иштерди жасадыңыздар?

– Ар кандай тендерлерге катышабыз, утуп алабыз. Былтыр эл аралык белгилүү бир уюм менен кызматташкан айыл өкмөттөрдүн жайыт комитеттери менен иштештик. Долбоор айыл жериндегилерге жана чабандарга жардам берүү максатында экен. Комитеттин өкүлдөрү Каракол шаарына атайын өздөрү келип, биз менен таанышып, боз үйлөрдүн сапатын жактырышты. Программа боюнча, жайыт комитети боз үйдүн баасынын 25 пайызын, ал эми калган 75 пайызын эл аралык уюм төлөп берип, элге таратышат экен. Алар менен иштешип, түштүк облустарына 200 боз үй жасадык, ар бир айылга бештен, ондон боз үй туура келет. Мисалы, Жалал-Абад облусунун Токтогул районунда айыл өкмөттөр абдан көп экен, жакында эле элүүдөйүн жеткирип берип келдик. Мындан сырткары жыл сайын Көчмөндөр оюндары өтүп жатат. Бизден сатып алышып, ошол жакка көп тигишүүдө. Эсеп палатасы менен иштешип, жарманкелерине катыштык.

– Бир боз үйдү жасаганга канча убакыт кетет?

– Бир боз үйдү төрт күндө эле жасап беребиз. Цехте 8 адам эмгектенет. Темирлерин – кереге-ууктарын 4 бала станок менен жасашат, ал эми ички-тышкы жасалгаларын, жабууларын 4 кыз тигет. Тигүү иштерин баары эле алып кете алышпайт, өтө оор. Тигүүчүлүк шыгына карап алабыз. Диаметри беш метрден башталат: 12 метрге чейин кылып, 65 баш, 85 баш, 100 баш деп жасап беребиз. Кээ бириники 24 уук, айрым учурда 33, кээде 42 уук. Эгер кандайдыр бир ката кетирилсе, ошол эле жерден кардарды "15-20 мүнөт күтө туруңуз" деп, кайра жасатып берем.

– Чет жактардан буюртма боло элекпи?

– Буюртма чет жактардан жыгач боз үйлөргө болот. Биз жыгач кармабагандыктан Кызыл-Туудан жасаттырып беребиз. Жакында эле Казакстандан атайын келип алып кетишти. Бул боз үйлөр кино тартканга керек экен. Кытайдыкы төрт бурчтук болуп анча окшошпойт, өздөрүнүкү жапыз, ал эми биздин темир боз үйлөр бийик болуп, жыгачтан эч айырмаланбайт. Сыртына кийиз жаап тартышат окшойт.

– Пландарыңыз кандай? Жыгачтан боз үй кармоого кандай карайсыз?

– Биринчиден, биз азыр кийизди Бишкектен, Токмоктон, Новопавловкадан алабыз. Учурда мен кийиз даярдоочу станок үчүн чоң долбоор жазып жатам. Кудай буюрса, өтүп калса, азыр, мериностон башка жүндөрдүн баары ыргытылып жатпайбы, ошолорду алып, өзүбүз кийиз бастырат элек. Бул тегеректегилер кийизди алыска барып, жүктөп келишпей эле, Караколдон алышмак. Мындан сырткары цехти кеңейтип, айылдарда көп эле кол өнөрчү үйдө отурат, ошолорду топтоп шырдак, ала кийиз, бешик, сандык, туш кийиздерди жасоону ойлонуштуруудабыз. Боз үйдүн жыгачын да кармасакпы деп жатабыз. Азырынча билбейбиз. Билген кишини алып келип, балдарга үйрөтүш керек. Буюрса, жаз чыгары менен жолдошум экөөбүз көп ишти баштаганы турабыз.

– Сиздин бизнеске «БТА банктын» катыштыгы канчалык деңгээлде?

– Менин «БТА банк» менен иштешкениме 11 жыл болуптур. 2008-жылдан бери эсеп-чотторумдун бардыгы «БТАдан» жасалып келет. Мага бул банк абдан ыңгайлуу. Иштеген кыздар да билимдүү, өз иштерин жакшы билишет. Качан барбайын кызматты ыкчам жана сапаттуу көрсөтүшөт. Акча керек болгондо жок дешпейт, тез арада, мага ыңгайлуу шарттарда, төмөн пайыздар менен беришет. Тендерлерге катышканда өзүбүздүн каражат жетпей, чоң суммадагы акча тезинен керек болот. Чоң заказдар болгондо сөзсүз «БТА банкка» кайрылам. Учурдан пайдаланып, банктын Каракол шаарындагы филиалынын жетекчисине жана иштеген кыздарга иштериндеги ийгиликтерди каалайм.

– «БТА банкты» учурда Кыргызстандагы дагы бир белгилүү банктардын бири «Бакай банк» өзүнө бириктирип алып жатканынан кабарыңыз барбы?

– Албетте, мага айтышты. Бириккени кайра жакшы экен, кеңселери көбөйүп, тобокелчиликтер акталат. «БТА банк» менен иштеше берем.

Жыл сайын 19-ноябрда Дүйнөлүк аял ишкерлердин күнү белгиленип келет. Учурда биригүү процессинен өтүп жаткан «Бакай банк» жана «БТА банктын» ишкер кардарлардын жарымына жакынын айымдар түзөт. Эки банктын кызматын колдонгон ишкер айымдардын саны сегиз миңге чукул.

«БТА банк» менен «Бакай банк» бириккенден кийин экөөнүн тең филиалдарынын баары сакталып калат. Бириккен «Бакай банк» филиалдар түйүнүнүн саны боюнча Кыргызстандагы бардык каржы уюмдарынын ичинен 4-орунда, уставдык капиталынын көлөмү боюнча 3-орун, ал эми активдер жана насыялык портфел боюнча 6-орунда болот. 2020-жылдын башында биригүү процесси жыйынтыкталган соң «БТА банктын» бардык филиалдары «Бакай банктын» ээлигине өтөт. Банктардын биригүүсү биринчи кезекте эки банктын тең кардарлары үчүн пайдалуу, мурдагыдан да көп мүмкүнчүлүктөр түзүлөт: филиалдардын, сактык кассалардын, банкоматтардын саны эки эсеге көбөйүп, эки банктын эң мыкты тажрыйбалары өнүктүрүлүп, кызмат көрсөтүү деңгээли жогорулайт. Кыргызстандын ар бир аймагында сапаттуу банктык кызматтар жеткиликтүү болот.

«БТА банк» ЖАКсы КР УБ №036 лицензиясы
«Бакай банк» ААКсы КР УБ №043 лицензиясы

Үмүт Рысбекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23591;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: