«Жылдын супер көк бөрүчүсү»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Рысбай Исаков, манасчы: “БИЙЛИКТЕГИЛЕРДИН "МАНАСКА" БОЛГОН МАМИЛЕСИНЕ КЕЙИЙМ”

№889 14-20-ноябрь, 2019-ж.


"Манас" – кыргыздын руху. Бирок ушул руханий байлыгыбызды канчалык деңгээлде баалап жатабыз? Манас деп төш каккылаганыбыз менен, Манас тууралуу билгендер, "Манасты" кастарлап уккандар аз. Бул тармактагы көйгөйлөр, аткарыла турган иштер тууралуу манасчы, “Манас-мурас” коомдук фондунун аткаруучу директору Рысбай Исаков менен маектештик.

“ЖИНДИ БОЛУП КЕТЕМ ГО ДЕП ОЙЛОГОМ”

- Мен Оштун Өзгөн районунун Жээренче айылында төрөлгөм. Кичинемде жоош, тартынчаак, сырымды айта албаган, көп нерсеге жөндөмүм жок бала болгом. Кудай багыма манас айтууну буюруп койгон экен, эл катарына кошулуп калдым. Аян болбой баян болбойт дейт. Бала кезимде көптөгөн түштөрдү көрдүм. Бирок айланамда манас айтуу боюнча түшүнүгү бар адамдар жок болчу. Андыктан көргөн түштөрүмдү өзүм да байкаган эмесмин. Ошентип ооруга чалдыктым. Кыргыздар муну жандуу оору деп коёт. Өзүмдү жоготуп койчумун, көзүмө ар кандай нерселер көрүнчү. Кээде өз атымды унутуп, өмүр баяным эсимден чыгып кетчү. Анын баарын кайра эстеп чыкканча бир топ убакыт талап кылынар эле. Жинди болуп кетем го деп ойлогом. Кудайдан “башкалардай эле жашайынчы” деп жалдырап суранчумун.

Борборго окууга келгенде окутуучуларымдын арасынан мага багыт бергендер болду. Мен Кыргыз улуттук университетинин филология факультетинде окугам. Болот Акматов деген агайым “сен манас айтпасаң, айыкпайсың” деди. Манасчылыкка биротоло багыт алгандан кийин оору кайталанган жок. Ошондон бери манасчылык менен тирилик кылып келатам. Манас айтып жатканда ар кандай учурлар болот. Айрым учурда кайыптар дүйнөсүнө кирип кетип, окуянын арасында өзүң кошо жүрөсүң. Кээ бир учурда ошол дүйнөдө да, бул дүйнөдө да жашайсың. Кээде өзүңдү өзүң сырттан карап тургандай болосуң. Манас айтып жатып уктап кеткен учурларым болгон. Андайда уктап баратканымды байкап өзүмдү ойготууга аракет кылам. Оозум манас айта берет, акылым эмнени айтып жатканымды аңдабайт. Кийин уксам, баары кырааты менен жакшынакай эле айтылган болот. Кандай учурда мындай болорун өзүм да түшүнбөйм.

“БИЗДЕ МАНАС УГУУ МАДАНИЯТЫ ЖОГОЛДУ”

- Сагымбай, Саякбай аталарыбыздын доорунда манасчыларга атаандаштар болгон эмес. Ал замандын интернети, киносу, театры, телефону, телевизору да "Манас" болгон. Бүгүн анын ордун баскан заманбап нерселер көп. Бул атаандаштыкка туруштук берүү үчүн жаңы өнүгүүлөрдү кошо пайдаланышыбыз керек. Болбосо "Манас" эски замандын калдыгы болуп калып калат. Бүгүнкү коомдун өнүгүшүн, ааламдашууну эске алганда манасчылардын манас айтып койгону жетишсиз. Аны түшүндүрүп, окуяларын чечмелеп, угарманга чайнап беришибиз керек. Азыр манас айтып жатып арасына “Курманбекти”, “Жаныш-Байышты” же өзүңдүн өмүр баяныңды кошуп кетсең деле эл уга берет. Анткени кунт коюп угушпайт, эмне айтып жатканыбызды билишпейт. Магнитофонду коюп койгондой мамиле кылышат. Демек, бизде манас угуу маданияты жоголду. “Азыр манасчылардан Сагымбай, Саякбай чыкпайт. Алар айлап-жылдап айткан” дешет. Анткени алардын айлап-жылдап уккан угарманы болгон. Туура эмес айтып баратса, “ай, балам, ал жери андай эмес, мындай болчу” деп бурмалоого жол бербей, оңдоп турушкан. Азыркы угарманыбыз ашып баратса, 15 мүнөт угат. Менде такыр токтобой 11 саат айткан учурум болгон.

“МАНАС ТИРКЕМЕСИН ЖАСАСАК ЭМНЕГЕ БОЛБОСУН?”

- Азыр бүтүндөй кыргыз "Манасы" жок тарбияланып жатат. "Манастын" такыр жоголуп кетиши мүмкүн эмес. Кыргыз болгондон кийин манасчылар чыга берет деп ойлойм. Бирок аны түшүнгөн саналуу гана адам калышы мүмкүн. Азыркы абалыбыз менен ошого баратабыз. Андыктан аракет кылышыбыз керек. "Манас" – мамлекеттин сыймыгы деп мактанганыбыз менен, ага мамлекеттик деңгээлде көңүл бурулбай келет. Жайылтуу иштерин мамлекеттик деңгээлде колго алыш керек. Телефондогу миң түркүн оюндар сыяктуу эмнеге Манас тиркемесин жасасак болбойт? Муну жасоо жалгыз менин колумдан келбейт. Мамлекет колунда бар адамдардын башын бириктирип бул иштерди жасай алат. Анимациялык мультфильмдерди тартып, комикстерди чыгарсак болот. Жаштайынан балдарыбыздын аң-сезимине Манасты сиңирип чоңойтушубуз керек. Жаңы жылда балдарыбыз жөргөмүш адам же халк эмес, Манас, Чубак, Алмамбеттин кейпин кийгиси келсе жаманбы?

Азыр мен социалдык тармактарда Манастын окуяларын айтып, аларды бүгүнкү күндөгү коомдогу окуялар менен салыштырып, жеткиликтүү түшүндүрүп берүүгө аракет кылып жатам. Көрүүчүлөрүбүз азырынча аз. Бул багыт баарын тартып ала турган жеңил-желпи нерсе эмес. Ыйык нерсе туюк болот. Мындайды көтөрүнгөндөр да, баалагандар да аз болот. Бирок бизди аз көрүп жатышат деп токтоп калбайбыз, аракет кыла беребиз. Миллиондон ашык адамды манас угууга кызыктырабыз деген ниетибиз бар. “Манасыңды жыйыштырып койчу. Мага нан чайнап берип жатты беле?” дегендерди да кызыктыруунун жолдорун издеп жатабыз.

“МАНАСТЫН" КЫРААТЫНДА БӨТӨН ПЛАНЕТАДАГЫЛАРДЫ ДА КАЙДЫГЕР КАЛТЫРБАГАН КАСИЕТ БАР”

- Карапайым элди коё туруп, маданият ишмерлери, өлкө бийлигин ээлеп отургандардын арасында "Манаска" болгон кайдыгерликке туш болгонумду айтайын. Бизди чет жактан делегация келгенде мамлекеттик иш-чараларга чакырып калышат. Чакырып алып, маскарапозду көрүп жатканчалык да мамиле кылышпайт. Ошол мамилеге кейийм. Жетекчилерибиздин "Манаска" болгон мамилеси туура эмес. Учурунда манасчыларды кадырлап, алдына ат, үстүнө тон жаап чакырып манас угуп, аябай сыйлап, алдына күтүрөтүп мал айдатып узаткан эл башчылары болгон. Алар Манастын кадырын ошентип көтөрүшкөн. Ушундай мамиле кылган жетекчилер барбы бүгүнкү күндө?

Чет жакта көп манас айттым. Эң жакшы кабыл алгандар – казак агайындар менен түрк туугандар. Эмнегедир, булар өздөрүнүн баалуулугундай кабыл алышат. Бизге караганда өтө аяр, сый мамиле жасашат. Манас айтылып жатканда түрк туугандардын жер тепкилеп жиберишкенин көп көрдүм. Кыргызча түшүнбөсө да, ушунчалык берилүү, ынтаа менен угушат. "Манастын" кыраатында, обонунда кандайдыр бир адам аңдай албай турган касиет бар. Аны түшүнгөндөр түшүнөт. Руханий байлыкка умтулгандар угары менен баса калышат да, кайрадан укканга аракет кылышат. Кыргызда “Манас келет дегенде байлатма жинди соо болгон, ыйлаган бала сооронгон” деп бекер айтылбаса керек. Бул обондо, кыраатта бөтөн планеталыктар угуп калса да, кайдыгер каратпай турган касиет бар.

Перизат Музуратбекова
Адилет Бектуров
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(3)
18.11.2019. 09:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
754
Катталган:
01-02-2017
Соӊку аракети:
09-12-2019 14:40
Жынысы:
Белгисиз
-8
Жарымы жалган жарымы чын,
жарандардын көөнү үчүн.
Көбү жалган көбү чын,
Көпчүлүктүн көөнү үчүн.
Манастын кыраатында касиет бар дегенге ишенгендер булар теңирчилер. Манас баатыр болгон туура муну четке кага албайм, бирок деген жери бар. Башка аалам башка планетадагылар укса кайдыгер карабайт дегени таптакыр чындыкка дал келбейт
18.11.2019. 22:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
187
Катталган:
13-07-2013
Соӊку аракети:
04-12-2019 19:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бакыт калаасы!
+1
Tyty1990,Сизге окшогондорго эмне дешти да билбейм...Манас-сиз үчүн жөн гага фантастика болуп калбаса экен деп, кудайдан миң ирээт суранам!!!
18.11.2019. 09:30 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
765
Катталган:
18-09-2018
Соӊку аракети:
09-12-2019 22:34
Жынысы:
Белгисиз
+4
Туура,жакшы маек болуптур
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23318;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: