«Жылдын супер ырчы мырзасы»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Анарбек Орусов, Ысык-Көл облусундагы Ак-Суу райондук Ак-Булуң жайыт комитетинин башчысы: «ДОЛБООР МАЛДЫН САНЫНЫН КӨБӨЙҮШҮНӨ ЧОҢ САЛЫМ КОШТУ»

№884 10-16-октябрь, 2019-ж.


– Ак-Булуң жайыт комитети качан түзүлдү, жалпы жайыт комитетинин иши жөнүндө айтып берсеңиз?

– Мен Ысык-Көл облусундагы Ак-Суу районундагы Ак-Булуң жайыт комитетинин башчысымын. Биздин жайыт комитети 2009-жылы чыккан мыйзамдын негизинде уюшулуп, 2011-жылы толук кандуу өз ишин баштаган. Жайыт комитети жалпы жайыт пайдалануучулардын чогулушунда шайланган. Азыр биздин жайыт комитетинин 15 мүчөсү бар. Негизи эле айылдагы жайыт пайдалануучулардын бардыгы жайыт комитетинин мүчөлөрү болуп саналат. Себеби ар биринде жок дегенде экиден уй, ондон кой, экиден жылкы бар. Ак-Булуң айылында
35 604 гектар жайытыбыз бар. Жыл башында жайыт пайдалануу боюнча план түзөбүз, мында кайсы малчы кайсы жерге барат, күзүндө кайсы жерге күздөйт, кышында кайсы жерге кыштайт, жазында кайсы жерге отурат, ушунун баары план менен бекитилет. Комитет жайыт пайдалануучулардан ар бир койго 15 сом, бир уйга жана 1 жылкыга 100 сом өлчөмүндө жайыт акы алат. Малчылар жайытка чыгарда алар менен келишим түзүп алабыз, ошонун негизинде жайыт акы жыйналат. Биздин бир жылдык жыйнаган акчабыз беш жүз миңдин тегерегинде, чогулган каражатты биз жайыттын инфраструктурасын оңдоо үчүн: көпүрөлөрдү салууга, жолдорду оңдоого, чабандарды көчүрүп-кондурууга жумшайбыз.

– Ак-Булуң жайыт комитетинин ишинде «Мал чарбачылыгын жана рынокту өнүктүрүү» долбоору ишке киргенден кийин кандай өзгөрүү болду?

– Кыргыз Республикасынын коомчулукту өнүктүрүү жана инвестициялоо агенттиги (АРИС) ишке ашырган «Мал чарбачылыгын жана рынокту өнүктүрүү» долбоору бизге көп жардамдарды берди. Бул долбоор менен биз 2014-жылдан баштап иштешип баштадык. Союз мезгилинен калган, бузулуп, жарактан чыккан купкабыз бар болчу. Ал ишке жарабай калгандыктан малчылар өз үйлөрүнө чатырча жасап, купка салып алышкан. Мунун натыйжасында мал оорулары көбөйүп, эл кыйналып кеткен. Биз жайыт акыларынан чогулган каражатка эски купканы оңдоп, 2014-жылдан бери толук кандуу иштеп жатат. Мурда ар бир малды бирден кармап дарылачубуз, азыр долбоордун жардамы менен кашар курулуп, ар бир малды кармап убараланбай, чубатуу аркылуу дарылоого жетиштик. Бизде айыл чарба техникасы жок болчу, долбоор жолду оңдоого, көпүрө салууга МТЗ-82 маркасындагы экскаватор трактор алып берип, азыр техникабыз бизге чоң күч берүүдө.

Айылдын бадасы чыккан жерди «Бада» деп коёбуз, ошол жерде саз бар болчу, ал жерге эки жолу көпүрө салсак сазга чөгүп кетип, мал өткөнгө мүмкүн болбой калган. Ошол сазды кургатуу үчүн 350 метр жерге дренаж казып сазды кургаттык. Азыр жол кургап, малыбыз коопсуз шартта өтүп калышты.

Айылда 2000 гектардан ашык жерге дан эгиндери себилет, сеялка тартыш. Дыйкандар эгиндерин кол менен себишчү, ошол себептен эгиндин түшүмдүүлүгү 30, 40 пайызга азайып кеткен. «Мал чарбасын жана рынокту өнүктүрүү» долбоору аркылуу айылга 2 сеялка алдык. Кой кыркуучу машинкалар Союз мезгилиндеги болчу, абдан эскирип жараксыз болуп калган. Долбоор менен ар бир айылга 1 комплект кой кыркуучу жабдык алдык. Ар бир комплектиде 4 машинка, движок, кайчы курчуткуч бар, азыр кыркынчыларга абдан жеңилдик болуп калды. Биринчиден, мал да кыйналбайт, экинчиден, малчыга жеңилдик, анан убакыт да үнөмдөлүп жатпайбы…

Жыргалаң жайлообузга кетчү Союздан калган эки көпүрөбүз бар болчу. Көпүрөлөрдүн эскилиги жетип, мал да, машина да өтүүгө мүмкүн болбой калган. Айлабыз кетип, малды чоң сууну кечирип айдап өткөрүп жүрдүк жана майда жандыктар сууга агып, малдын өлүмү көп болчу. Жайыт пайдалануучулардан жыйналган каражаттын эсебинен эки көпүрөнү капиталдык ремонттон өткөрдүк. Мындан тышкары Көөлү деген сырт өрөөнүбүз бар. Союз тарагандан кийин 45 чакырым жери каралбай калып, такыр жараксыз болуп, машина менен ары-бери каттоого мүмкүн болбой калган. Малчылар башка жол аркылуу барышып, кошумча транспорттук чыгымдарды тартып келишкен. Мына ошол жолду техникалардын жардамы менен кайра калыбына келтирип, азыркы учурда элдин керегине жарап, жайыт пайдалануучулардын кошумча чыгымдары азайды. Түргөн өрөөнүнүн ичинде Ашуу-Төрдүн суусу бар, былтыр узундугу 11 метр болгон мал өтүүчү темир көпүрө курдук. Мурун малы сууга агып кетип, чыгым тартып жүргөн малчылардын кубанычында чек жок. Ушул жумуштардын бардыгы долбоордун колдоосу, алып берилген техникалардын жардамы менен бүткөрүлдү.

– Малдын саламаттыгы үчүн кандай иштерди жасап жатасыздар?

– Жайыт комитеттин курамында мал ден соолугун коргоо комитети бар. Анда беш кызматкер эмгектенип, жыл башында малдын ден соолугун коргоо планын иштеп чыгышат. Жыл аягына чейин ошол пландын негизинде иш алып барышат. Малды өз убагында эмдөө, вакцинациялоо, купкалоо жумуштарын комитетибиз жүргүзөт. Буга чейин ветеринардык врачтарга анчейин көңүл бурулбай келсе, долбоор ишке киргенден кийин жеке ветеринарларга жакшы камкордук көрүлдү. Мисалы, мотоцикл алып бергенден кийин ветврачтар чакырууларга ыкчам жетип калышты. Дарыларды сактоого муздаткыч, шаймандар алынып берилди. Мурун, мисалы, купка жокто жылына малыбыз котур болуп кетчү, азыр купка иштегенден бери андай оорулар жокко эсе. Жалпы пландын негизинде ветврачтар вакцинация кайсы убакта жүрөт, кан кайсы убакта алынат деп малдын ден соолугун текшерип турат. Ушул долбоор келгенден бери бруцеллёз менен ооруган малдын саны азайды. Албетте, адамдар да бул оору менен оорубай калды. Мына, акыркы үч жылдан бери бруцеллёз менен ооруду деген факт каттала элек.

– Жайыттардын деградациясына каршы кандай иштерди жасап жатасыздар?

– Жогоруда айткан Түргөндү жайлообуздун деградация болуп баратканын байкап, 6500 гектар жайыт жерин эс алдырып, ал жайлоого чыккан малды башка жайлоолорго бөлүштүрөлү деп пландап жатабыз. Өзүңөр жакшы билесиңер, чөп бышкандан кийин үрөн түшөт да, ошол үрөндү кайра чыгарбай мал таптап, жеп салып жатат. Бир жыл чөп өсүп үрөн таштаганга жетишсе, кийинки жылы кайра чөп өсө баштайт жана көлөмү да көп болот. Буюрса, аракетибиз күч. Учурдан пайдаланып, долбоорго жеке өзүмдүн жана жалпы айылдаштарымдын атынан рахмат айтам. Долбоор болбогондо, балким, жогоруда мен айткан деңгээлдеги иштер жасалбай, малдын башын мынчалык көбөйтө албайт белек.

Кенже Бөдөшева
office@spot-on.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
18.10.2019. 22:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
86
Катталган:
23-07-2018
Соӊку аракети:
16-11-2019 14:50
Жынысы:
Белгисиз
0
Азаматсынар,коп иштерли жасап жатыпсынар.Кыргызстандын баардык жеринде ушундай иштешсе кана...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23199;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: