«Жылдын супер клиби»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Орозбек Дүйшеев: “КУМТӨРДҮ” ЭЛДИН КЫЗЫКЧЫЛЫГЫ ҮЧҮН ИШТЕТҮҮ УЧУРДУН ТАЛАБЫ”

№883 3-9-октябрь, 2019-ж.


Тоо-кен тармагы боюнча белгилүү адис Орозбек Дүйшеев “Кумтөр” кени боюнча коомчулукту кызыктырган суроолорго жооп берди.

– Орозбек Дуйшеевич, көптөн бери «Кумтөр» ишканасы боюнча ишке ашпай келе жаткан Стратегиялык келишимдин ишке киргендиги боюнча ЖМКларда түрдүү ойлор айтылууда. Эмне болгон келишим? Ушул тармактын адиси катары түшүндүрүп берсеңиз.

– Бул сурооңузга туура жооп бериш үчүн “Кумтөр” долбоорунун ишмердүүлүгүндөгү айрым фактыларга токтолууга туура келет.

Тоо-кен тармагынын адистери “Кумтөр алтын” долбоорунун иштерин үч этапка бөлүп келет: I этап – 1997-2003 жылдар (7 жыл) Башкы келишимдин жетектөөсүндөгү иштөө. II этап – 2004-2007 жылдары (4 жыл) «Кумтөр алтын» долбоорун реструктуризациялоо келишиминин жетектөөсүндө иштөө. III этап 2009-жылдан баштап жаңыча келишимдин жетектөөсүндө иштөө.

2010-жылы жаңы бийлик келгенде «Центерра Голд Инк.» компаниясынын жетекчилери менен сүйлөшүүлөр жүргүзүлүп, ынтымак менен иштөө максатында Директорлор кеңешине Кыргызстандан 3 мүчө шайланып, “Центерранын” жетекчисинин бир орун басары Кыргызстан тараптан коюлуп, ынтымак менен иштөө башталган. Мындай иштер жалпы инвестициялык климатты жакшырткан. 2011-жылдын аягында, 2012-жылдын башында «Центерранын» акциясынын баасы 22-24 долларга көтөрүлүп, Кыргызстандын акцияларынын суммасы 1,7-1,8 миллиард долларга жеткен. Бул фактылар «Кумтөр» долбоорундагы чоң жетишкендиктер болгон.

2012-жылы айрым тоо-кен тармагы боюнча түшүнүгү жок чиновниктер, саясий кызматкерлер эскини, козгоп, эл арасында карама-каршылыкты күчөтүшкөн. Айрым айылдарда баш-аламандыктар болгону да белгилүү. Бийлик органдары эл менен акылдашып, «Кумтөр» боюнча тоо-кен тармагындагы көрүнүктүү адистерден турган мамлекеттик комиссия түзүүгө аргасыз болушкан. Ага такшалган тоо-кенчилердин курамында эксперттик группа түзүү сунушталып, жетекчилигине мамлекеттик комиссиянын мүчөсү, техника илимдеринин доктору, профессор Шергазы Мамбетов бекитилген. Мамкомиссия мурдагы катачылыктарды терең изилдеп, аларды жоюунун жолдорун илимдин, инженердик эсептөөлөрдүн негизинде ишке ашыруунун мүмкүнчүлүгү бар экендигин далилдеп, «Кумтөрдүн» ишмердүүлүгүн токтотуп коюу Кыргыз өлкөсүнө чоң зыян алып келе тургандыгын далилдешкен. 2012-жылдын аягында башталган карама-каршылыктардын кесепетинен өлкөбүздө инвестициялык климат өтө начарлап, «Центерранын» акциясы 4-5 эсеге арзандап, Кыргызстандын акцияларынын суммасы 350-420 миллион долларга түшүп, өтө чоң жоготуу болгон.

Мындай акыбалдан чыгуу максатында Жогорку Кеңеш 2015-жылдын 29-июнунда атайын токтом кабыл алып, аны аткаруу максатында көптөгөн кеңештер өткөрүлүп, аткаруу бийлиги «Суу кодексине» өзгөртүү киргизүү боюнча Жогорку Кеңешке кайрылып, бул маселени чечүүнү тездетүүсүн суранды. Бул сунушту далилдөө максатында көрүнүктүү окумуштууларды, мөңгүлөр боюнча адистерди кеңешке чакырышты. Кыргыздын философиялык сонун сөздөрү бар: «Бөдөнөнү сойсо да касапчы сойсун». Адистер, окумуштуулар мөңгүлөр жөнүндө жаңыча түшүнүк киргизди: «Мөңгүлөр түбөлүк эмес, анын негизин суу түзөт, суу суюктук, катуу жана аба түрүндө боло алат. Анын мындай акыбалда болушуна шарт түзүү керек. Мөңгүлөрдүн массалык түрдө эрип, сууга айланышына тоскоолдук кылуу бүгүнкү күндө адам баласынын колунан келбейт, ага глобалдык жылуулануу таасир этет». Бул шартта «Суу кодексине» өзгөртүүлөрдү киргизүү мыйзамдуу иш-чара, муну акылдын жеңиши деп бааласак болот.

Өлкөбүздө айрым фискалдык көзөмөлдөө органдары «Кумтөр» компаниясына өтө чоң суммада доо арыздарын коё башташты. «Центеррада» мындай иштерге каршы материалдарды топтоп, эл аралык арбитраждык сотторго кайрылууга даярдыгын кабарлашты. Мындай карама-каршылыктар «Кумтөрдүн» келечегине пайдасы жоктугун түшүнгөн адис-профессионалдар бул маселени ынтымак менен илимдин негизинде чечүү керектигин сунушташты. Бул сунуштардын негизинде «Айлана чөйрөнү коргоо жана инвестицияларды өнүктүрүү боюнча стратегиялык макулдашуу» деген аталыштагы келишимди иштеп чыгуу зарылчыгы пайда болду.

– Айрым ЖМКларда бул келишимдин негизинде «Кумтөргө» кошумча жер бөлүнүп берилгендиги айтылууда.

– Бул келишимде андай эч кандай сөз болгон эмес. Геологиялык чалгындоо иштерине 2009-жылдагы келишимде Коёнду жана Карасай участоктору бөлүнүп, жылына «Кумтөрдүн» дүң кирешесинен 4 пайыз берилиши каралган, бирок жүзөгө ашкан жок. Ал кезде ошол участоктор эч кандай кайтаруудагы аянтка байланышы жок болгон. Тоо-кен тармагында түшүнүгү жок, бул тармактын келечегин ойлобогон өкмөт 2012-жылы бул участокторду кайрып алып, мамлекетке 200 миллион долларга зыян келтирген. Кийин ал тилкени тоо-кен тармагында түркиялык инвесторлорго берип, бүгүнкү күнгө чейин эч кандай иш жүргөн жок. Жыйынтыктап айтканда, бул келишим дүйнөлүк практикада колдонуп жүргөн, орусчасы «мировое соглашение» же кыргызча “ынтымак келишими” десек болот. Көп жылдар бою «Кумтөр» алтын кенинде саясатташкан мамиледен ынтымактуу ишке өтөлү деген тилек менен келишимди «Айлана чөйрөнү коргоо жана инвестицияны өстүрүү стратегиялык келишим» деп аташкан. Кейиштүүсү, бул келишимди да саясатташтырып, айрым тоо-кен тармагы боюнча түшүнүгү жок чиновниктер өз кызыкчылыгына пайдаланууга аракет жасаган учурлар болду. Биздин оюбузча, бул келишимди акылдуулук менен колдонуп, Кыргыз элинин байлыгы болгон “Кумтөр” кенин элибиздин кызыкчылыгы үчүн иштетүү бүгүнкү күндүн талабы.

Ибрагим Жусуев



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23227;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: