Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

КЫТАЙ: ШИҢЖАҢДАГЫ ДИН ТУТУУ ЭРКИНДИГИ

№883 3-9-октябрь, 2019-ж.


Кытайдын диний саясатты коргоосунун алдында Шиңжаң – бир канча динди карманган, ар түрдүү диний маданиятка ээ улуттардын кызыкчылыктары корголуп, жарандардын динге болгон ишеними сыйга ээ болгон аймак. Жарандардын диний ишеним тандоо укугун сыйлоо диний маданиятты коргоонун мыкты көрсөткүчү болуп саналат.

Кытай ар кайсы динди карманган жарандарынын муктаждыктарын эске алып, ислам адабиятын, христиан, буддизм жана башка чет тилде жазылган диний адабияттарды которуп, басып чыгарат. Шиңжаңда классикага айланган бир нече диний китептер, анын ичинде Куран китеби кыргыз, кытай, уйгур, казак жана башка тилдерге которулуп, басылып чыккан. Мусулмандар үчүн кытай жана уйгур тилинде атайын сайт ачылган. Диний китептерди саткан соода түйүндөрүнөн Куран баштаган көптөгөн ар тармактуу диний китептерди табууга болот.

Шиңжаңдын диний тарыхы узун, ал эми диний маданий мурасы ар түрдүү. Бул да болсо өкмөттүн диний маданиятка чоң маани бергендигинин далили. Азыркы учурда Шиңжаңда 109дан ашык улуттук, диний, маданий объекттер бар. Алардын катарына Кашкар мечити, Жаосю районундагы ламалардын ибадатканасы, кечилдердин үңкүрлөрү жана башка эстеликтерди кошууга болот. Булардын баары Маданий мурасты коргоо Улуттук борборунун тизмесинде турат. Жогоруда айтылган маданий объекттердин 46сы бүтүндөй мамлекеттин, 63ү Шиңжаң автономдуу аймагынын ичинде жайгашкан. Борбордук өкмөт жана Шиңжаңдын өкмөтү бул маданий жайларды оңдоп-түзөө үчүн ар дайым каражат бөлүп турат. Диний маданий мурасты коргоо, сактоо жана аны муундан муунга өткөрүүгө өкмөт чоң маани берет.

Шиңжаңдын диний башкаруу жаатындагы саясаты туура жолдо баратканын көп убакыт сакталган тарыхый салттардын мурасынан билсе болот. Мамлекет диндерди азыркы заманбап жашоого сиңирүүгө багыт берип, диний коомчулукка динге байланыштуу изилдөө иштеринде көмөк көрсөтөт. Бул өз кезегинде улуттарды социалдык гармонияга жеткирип, маданияттуу, билимдүү, дени сак муундун өсүшүнө алып келет. Ар кайсы диндердин маданиятынын өнүгүшү Кытай мамлекетинин өнүгүүсүнө салым кошот.

ДИНИЙ ЭКСТРЕМИЗМДИ ЖОЮУ ТУУРАЛУУ МАЕК: КЫЛМЫШ ЖАСААРДАН МУРУН МЫЙЗАМ ЧЕГИНДЕ ЖАЗА АЛАРДЫ УНУТПА

1848-жылы Нарбаго көчөсүндө курулган Каман мечити Хотан шаарындагы эң чоң мечит болуп саналат. Хатифтин (мечиттеги окутуучу) орун басары журналисттер менен маектешти.

Вубули Айшандын жүзүнөн жылмаюу кетпей, учурдагы жашоосуна ыраазы болуп жүргөнүн көрөсүң. Бирок 10 жыл мурун бардыгы башкача эле. Вубули Айшандын айтымында, 10 жыл мурун Хотанда радикалдык идеология өкүм сүрүп турган. Ал убакта көпчүлүктүн мыйзам тууралуу жетишерлик түшүнүгү жок болгондуктан, ар кимдин дин тууралуу билип-билбей айткандарына бат эле ишенип алышчу. Ал эми өзүн «имам» атагандар жарандарды туура эмес диний агымга үгүттөп, мечиттин диний кызматкерлерине чабуул жасап турушкан.

«Алар айткан сөздөрдүн бирин мисалга алсак, аялдын статусу өтө төмөн, эркексиз эч нерсеге жөндөмү жок, коомго аралашпай, ишке чыкпай үйдө отуруш керек. Кыздар окуп-билим алгандан көрө эртерээк күйөөгө тийиши зарыл деген ойду жайылтышчу»,- дейт Вубули Айшан.

Мындай ойлорго берилген миңдеген жашоочусу бар айылдан 1-2 эле кыз университетке тапшырганы менен, аларды ата-энеси окууга жибербей коюшчу. «Чынында, мен өзүмдү дайыма күнөөлүү, коргоочусу жок адам катары сезчүмүн» дейт Вубули Айшан. Ал бул ойго каршы чыгып, ата-энеси жибербей жаткан 3 кызга университетке тапшырууга жардам бергенин айтат. «Азыр ошол кыздар менен бат-баттан байланышып турабыз, алар мага атасындай мамиле кылышат. Мен аларга дайыма экстремизм менен күрөшүп, аялдарга эркектикиндей эле тең ата укук алып берген өкмөткө ыраазычылык билдиргиле деп айтам».

Вубули Айшан айткандай эле, 2017-жылдын 29-мартында СУАРдын 12-Элдик конгрессинин дайымкы комиссиясы 28-жыйын өткөрүп, «Шиңжаң автономдуу аймагын экстремизмден арылтуу боюнча жобо» кабыл алышкан. Жобого ылайык, «балдарга билим алууга, билим алуу системасын жайылтууга болбойт» деген түшүнүк жокко чыгарылган. «Экстремизмден арылтуу боюнча жобо» конституциялык, кылмыш жана антитеррордук мыйзамдар менен катар терроризм, экстремизмге каршы күрөштө күчтүү юридикалык курал болуп эсептелет.

«Азыр мен өзүмдү ушунчалык жеңил сезем» дейт өткөнүн жылмаюу менен эскерген Вубули Айшан. Автономдуу аймактын мыйзам бардыгынан бийик турушу керек деп экстремизмге каршы чара көрүүсү менен Хотан шаарынын тургундарынын мыйзамдуулук тууралуу аң-сезими бекемделе баштаган. «Азыр кайсы бир кыйынчылыкка туш болгондо жарандар Коммунисттик партияга же болбосо өкмөткө барып маселесин айтып, мыйзам чегинде чече алышат. Менин оюмча, бул эң сонун көрүнүш»,- дейт Вубули Айшан.

ДИНИЙ ИШМЕРДҮҮЛҮКТҮН МЫЙЗАМДУУ КЕПИЛДИГИ: ӨКМӨТ МЕЧИТТЕРДИН ШАРТТАРЫН ЖАКШЫРТТЫ

Шиңжаң «мыйзамдуулукту коргоо, мыйзам бузууларга бөгөт коюу, экстремизмди токтотуу, анын жайылышынын алдын алуу, кылмыштуулук менен күрөшүү» принцибине ылайык, жарандарынын диний эркиндигине чек койбой, алардын ишмердүүлүгүн коргоп, муктаждыктарын канааттандырып келет.

Вубули Айшан журналисттер менен маегинде күнүгө орточо эсеп менен ага 50-60тай адам келип даават угарын, ал эми жума күндөрү алардын саны 800гө жетерин айтат. Мечиттин китеп окуй турган бөлмөсүнөн Вубули Айшандын китеп коллекциясын көрүүгө болот. Китептердин мазмуну жөнөкөй жана реалдуу турмуштан алынган мисалдар менен берилген. «Мен аяттарды чечмелеп жатканда улуттук биримдикке чакыра турган, адамдарды жакшы жакка үндөгөн мисалдар менен түшүндүргөнгө аракет кылам. Мисалы, жакында эле даават угуп жаткандарга баңгизатынын зыяны, кесепеттери тууралуу айтып бердим». СУАРдын мыйзамына ылайык, экстремизмге каршы күрөшүү менен бирге, мыйзамдуу диний ишмердүүлүктү коргоо күчөтүлдү.

Журналисттер менен маектешүү мезгили жайдын июль айына туш келип, Хотан шаарында аба ырайы абдан ысык болчу. Бирок мечиттин бир катар бөлмөлөрүндө кондиционерлер орнотулганын байкабай коюу мүмкүн эмес эле. Окуу бөлмөсүндө классификацияланган диний, илимий жана юридикалык китептерди табууга болот. Мечиттин тазалыгы да тыкыр көзөмөлгө алынат.

Жалпыга белгилүү маалыматка ылайык, акыркы жылдары Шиңжаң «жети жана эки» (суу, электр тармагы, жол, газ, жаңылыктар, радио, телевидение, китепкана) иш-чарасын жүргүзүп келген. Жогоруда аталгандардын бардыгы, андан сырткары ажатканаларды тазалоо, таза суу менен камсыздоочу жабдыктар да мечитте бар. Мечиттеги медициналык кызмат көрсөтүү, медициналык жабдыктар, электрондук дисплей, компьютер, электровентилятор, кондиционер, өрт өчүрүүчү жабдыктар, табигый газдын болушу диний иш-чараларды өткөрүүдө бир кыйла жеңилдиктерди тартуулайт.

Вубули Айшан журналисттерге өзү сыяктуу диний ишмерлер ай сайын мамлекеттен 1800 юань жөлөк пул аларын айтты. Өкмөттүк эмес уюмдар менен бирге чет өлкөлөргө диний окутуучу катары бир нече ирет барып келгенин билдирди. «Ажылыкта жүргөн адамдарга айрым тоскоолдуктардан өтүүгө жардам берүү үчүн, мисалы, тил маселеси жана башка маселелер боюнча өкмөт атайын окутуучу адамдардын тобун түзөт. Бул партия менен мамлекеттин калктын диний ишеним эркиндигин сыйлоосунун конкреттүү көрсөткүчү болуп саналат. Мамлекет биздин диний кызматкерлердин да жашоо-шартына көңүл бурат. Биздин коомдогу абалыбыз жакшырды. Негизгиси коопсуздугубузга кепилдик бар»,- дейт Вубули Айшан.

Анын айтымында, динге берилген адам болгондон кийин башкаларды туура жолго салууга, жамандыктан алыс болуп, жакшылык кылууга, улуттук биримдикке жана коомдун гармонияда жашоосуна үндөөгө тийиш. Анан да жакырчылыктан чыгып, бардар жашоого жетүү үчүн позитивдүү маанай жаратып, жагымдуу атмосфера түзүү керек.

«Эгер ден соолугум болуп турса, жакшы жашоого өзүмдүн салымымды кошкум келет. Андан сырткары менин кичинекей неберем аман-эсен чоңоюп, коом үчүн, бүтүндөй мамлекет үчүн керектүү адам болот деп үмүт кылам»,- дейт
Вубули Айшан.



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23044;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: