«Жылдын супер тасмасы»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Жеңишбек Жумакадыр, төкмө акын: "КАЗАК АЙТЫШЫНА БАЙГЕ ҮЧҮН БАРГАН ЭМЕСМИН”

№882 26-сентябрь - 2-октябрь, 2019-жыл


"Сөз баккан адам менен баарлашуу көңүлгө гүл өстүрөт" деген чын. Бул жолку маектешим төкмө акын Жеңишбек Жумакадыр болду. Кыргыз-казак айтышындагы чырлар, талант, төкмөлүк өнөрү, автобуста таанышкан сүйүүсү, айтышта тапкан “сүйүүсү”, айтор, кызыктын баарын бул маектен табасыз.

– Жеңишбек мырза, эл аралык айтышка Казакстанга барып келдиңиз. Социалдык тармактарда уу-дуу кеп болду, өз оозуңуздан угалы, кандай барып келдиңиз?

– Кыргыз-казак айтышына Аманжол деген акын агабыз чакырган эле. 31-августта Бишкекте болгон айтыштан мурун эле макулдугумду бергем. Ошентип барып келдим. Монголиядан, Кытайдан келген 2 казак акыны жана Кыргыз өлкөсүнөн жалгыз мен бардым. Айтышта байге мага буюрбады. Казактарга болгон сыйыбызды баарыңар көрүп жүрөсүңөр, төбөбүзгө көтөрүп урматтап кош байге сайып жүрөбүз. Бирок бизден баргандар көп учурда байгеге илинбей келишет. Казак акындарда эч күнөө жок, уюштурган бирин-экин адам эле бул нерсеге жоопкер. Ошол адамдын абийиринде.

Чынын айтсам, байге үчүн деле барган эмесмин, эки элдин ынтымагы үчүн баргам. Төкмө болгондон кийин чоң-чоң айтыштарга катышкың келет. Жыйынтыгын баракчама жазып койдум эле, эл казактар тууралуу жаман сөздөрдү жазышыптыр. Эки элдин ынтымагына доо кетпесин деп билдирүүмдү өчүрүп койдум. Жалпы кыргыздын атынан барган үчүн бул жерде эл нааразы болду. Казактардын бизге келип жүргөн акындары ыңгайсыз болуп, “өзүбүз демөөрчү таап айтыш уюштурабыз” деп аракет кылып жатышат.

– Казак акындарын биз дайыма жакшы кабыл алабыз, эмнеге алар мындай мамиле жасашат болду экен?

– Уюштуруучулардын бири Эрман Жүрсүн деген адам башынан эле кыргыздарга терс көз карашта экен. Казак акындары бизге келгенде залда отургандар уу-дуу болуп сүрөп, кол чаап укмуш колдошот. Биз барганда андай атмосфера жок. Менин оюмча, ал жакка аз барабыз.

Казак акындары биз өткөргөн айтыштарга акыйкат жана кызыктуу өтөт деп суктанышат. Анткени бизде чүчү кулак кармашып, ким менен айтышарыңды аягына чейин билбейсиң. Аларда чүчү кулак жок, ким менен ким бет келишерин алдын ала билип алып, көбүнесе жаттап алышат экен. Сөздүн гүлүн терип жазып, жаттап чыгышат. Анан укмуш колдоо табышат. Мен “жазбай эле дароо төкпөйсүңөрбү?” десем, “финалда төгө беребиз, бирок телевидениеге тартып жатышат, камера турат, бир аз кооз болсун деген далалат” дешти. Аларда чапан жаап, гүл берип ийип, домбраны коё салып кара сөз менен айтышып, бир аз шоуго жакындаштырып элди тартышат. Бул казактарда төкмө жок деген нерсе эмес, бизге келип төгүп эле жатышпайбы, болгону ушундай нукка түшүп калыптыр.

– 31-августта өткөн айтышта жеңишке жетиштиңиз, сыйлык кут болсун!

– Күлүк маарага жетем деп чуркайт эмеспи, жеңишке жетсем деген ой болгон. Бирок бул эл аралык чоң айтыштагы биринчи жеңишим эмес, ошондуктан көкүрөк керип, толкунданып деле кеткен жокмун. Эмнегедир эл айтышты сагынып калганбы же мени сагынып калганбы биринчи жолу байге алгандай куттуктап эле жатышты. Өнөрүмө күйөрман болгондордун баарына ыраазы болдум.

– Саяпкер чабышка күлүк таптайт, мүнүшкөр кушун таптайт. Ал эми төкмө акын айтышка өзүн-өзү кантип таптайт болду экен?

– Эл аралык айтыш болсо, кимдер катышары белгилүү болсо, алардын таржымалын толук билип чыгыш керек. Кыргыз-казактын тарыхын билиши керек, сахнада эки элдин саясаты сөз болушу, тамашалуу кептер айтылышы мүмкүн. Акын эл алдына айтышка көп чыгышы керек. Мисалы, Барпы акын алдына куурайды сайып алып айтышчу экен. Анан өзүнүн ордуна кайра куурайды сайып туруп жанагы айткан сөздөрүнө өзү жооп кылчу экен. Бул өзүн-өзү таптоо. Бизде болсо чоң айтыш бир жылда бир болот. Айтышты көбүрөөк өткөрүшүбүз керек.

– Финалда казак кызы Айнур менен айтыштыңыз, кызыктуу болду, ээ?

– Финалда казак төкмөлөрү Жандарбек же Мухтар менен чыгам деп ойлогом. Анткени финалда эки эркек акын айтышат го деген ой кеткен. Бирок Айнур туш келип калды. Анан сүйүү пайда болуп кетти (күлүп). Тамаша, экөөбүз 20 жылдан бери таанышпыз. “Опытный келин окшойсуң” деп мен тамашалап айткандай ал “опытный акын”. Кайсы жерде тамашага кантип жооп беришти билет. Аял менен эркек айтышканда баары бир махабат темасы козголуп кетет эмеспи. Тийишип айтышасың. Эркек менен айтышкандай чоң темаларды айта албайсың. Эгерде элге жакса биздин жеңишибиз ошол.

– Аялыңыз кызганган жокпу?

– Аялым эчен айтышты башынан өткөрдү, кызганбайт. Ошол күнү бардык акындарды сыйлап түштөнүүгө чакыргам. Ошондо аялыма Айнур кымбат баалуу бриллиант шакек белек берди, аялым ага камдап жүргөн белегин тартуулады. Ортодо чоң сый, урмат бар.

– Төкмөлүк кыргыз-казакка гана тиешелүү дешет...

– Мурун бардык элде болгон экен. “Араб” деген сөз “чечендик” дегенди билдирет тура. Арабдарда, түрктөрдө, өзбектерде, тажиктерде, ал тургай орустарда деле бар экен. Учурда казак менен кыргыздарда гана сакталып келе жатат. Казак менен кыргыздын түбү бир эле эл да, бизде сөзгө баа берилет. Адам өлсө да ырдап угузган, сүйүнсө да ырдап жеткирген. Биз ушундай сөзгө маани берген, тез илип алган жаратман калкпыз. Ошол үчүн айтыш сакталып калса керек.

– Кыргыздын дагы бир өзгөчөлүгү тилге жатыктыгы. Орусча, англисче, кытайча деле бардык тилде тез жана сапаттуу сүйлөп кетебиз го. Бул жакшы нерсе эмеспи. Бирок сиз кыргыз тилин гана билишиңер керек дегендей айтып жүрөсүз.

– Ооба, кыргыз тили тууралуу көп айтам. Улут катары сакталып, бирок тилин жоготуп койгондор көп. Элестет, кыргыз деген мамлекет бар, бирок өз тили унутулуп кеткенин. Ошон үчүн тил сакталып калсын деген аракетим. Түркияга барсаң бардык жерде түркчө гана жазылган. Бизден чыныгы кыргыз тилинде жазылган жарнама көрбөйсүң же башкасын көрбөйсүң. Ошентип кедейленип бар тил жок болот. Бирок бул көп тил үйрөнбөгүлө деген түшүнүк эмес. Балдарымдын баары чет тилди жакшы билишет. Бирок эч бири “киргиз” эмес, кыргыз! Өзүм кыргызча жана нарынча билем (күлүп).

– Кесибиңиз актёр экенин билем, акындыкка качан ооп кеттиңиз?

– Мен мектепте окуп жүргөндө эле жамактатчумун. Көбүнчө жазчумун, сатира жакка шыгым бар эле. Тагдыр экен, төкмө акын болуп элге кызмат кылып калдым. Москвадан актёрлукту бүтүп келип, Бишкекте иштеп жүрдүм. 2005-жылдан кийин акындык талантымды өркүндөтөйүн деп театрдан уруксат алып, эл алдына чыга баштадым. Устаттарым Ашыраалы Айталиев,
Тууганбай Абдиев, Эстебес Турсуналиев, Замирбек Үсөнбаев болду. Устаттарым ушул төрт акын, шакирттерим азыр чыгып жаткан акындардын көбү.

– Устаты менен шакирти финалда кездешип калса кандай болот?

– Финалда Аалы менен кездешип эле жүрөм. Азамат, Баян, Идирис, айтор, көбү менен эле кездешип калам. Бул эми өнөр да, тартынбай эле айтышып жүрөбүз. Бирок өзүм жогоруда санаган устаттарым менен айтышка чыккан жокмун.

– Төкмөлөрдүн көбү эрте үйлөнүшөт экен, ээ?

– Баары үчүн жооп бере албайм. Өзүм 17 жашта үйлөнгөм. Атам кайтыш болуп чоң атамдын тарбиясында болдум. Ошол үчүнбү мен нарктуулукту, салтты, сөздүн маанисин эрте түшүнүп, жоопкерчиликти да эрте алдым. Жубайым да 17 жашта болчу, Кыргызстанда 10 бактылуу үй-бүлө болсо, ошонун бири меники деп коркпой эле айта алам. Колуктум экөөбүз бири-бирибизди жакшы түшүнүшөбүз, катуу сүйөбүз, сыйлайбыз. Көбү суктанып өкүл апа, өкүл ата коюп алышат же жөн эле катташып жүрөлү деп калышат. Мунун баары эле жубайымдын иш билги, сыр билги болгонунан деп ойлойм. Кызым турмушка чыгып жатканда да кудама “кызыма 1000 пайыз кепилдик берем, жакшы бүлө болуп берет” дедим. Шүгүр, күйөө балам да жакшы чыкты.

– Мындай бактылуу үй-бүлөнү куруу үчүн эмне керек экен?

– Ыйман менен жуурулушкан сүйүү керек. Сүйүүнүн жолун билбей туруп сүйүү мүмкүн эмес. “Мен аялымды ушунчалык сүйөм” деп туруп аны тепкилеп сабап койгондор бар. Же “кетирип жиберейин дейм, бирок сүйөм” деп калышат. Мен аларды сүйүүнүн жолун билбей эле сүйөм деп өзүн алдап жүргөндөр деп ойлойм.

– Чоң сүйүүңүз менен кантип таанышып калдыңыз?

– Автобустан таанышкам. Кубан Алиев деген куудул жигит бар го, ошол экөөбүз келе жатсак бир кыз да түшүп калды. Ошол кездеги тазалыкты карабайсыңбы, колуктума биринчи жолу айран алып бергем (күлүп). Ал кезде кола-фанта деген нерсе сатылчу эмес, жолдо жарма, айран сатылчу эле. Мага жагып калды, оокатка тың, карапайым кыз экен. Апамды сүйүнтөйүн деп да ойлодум, экинчи чети бирөөлөр алып кетчүдөй сезилип туруп алды. “Үйлөнөлү” десем “коё турбайлыбы” деди. Таарынып кетип баратсам, колумдан кармап калды. Азыр “өзүң чуркап келдиң эле го” деп тамашалап калам.

– Кээ бир адам жолун тез таап кетет. Кээ бири чалынып мүдүрүлүп жатып араң жолун табат эмеспи. Сиздики баары шыдыр кеттиби?

– Шүгүр, шыдыр эле кетти. Азыр демөөрчү тиги-бу колдоду дешет го. Мени эч ким колдогон жок. Өз аракетим менен эле болду. Үй-бүлөмдү келинчегим экөөбүз түптөдүк. Келинчегим мугалим, бирок иштеткен жокмун. Мен тамашалап калам “чыныгы эркектер аялына маяна төлөгөндөр” деп. Эне үйдө болсо баланын тарбиясына жакшы көңүл бурулат. Эң орчундуу нерсе баланын тарбиясы тура. Турмушумда атагы таш жарган атанын баласы анча эмес чыгып калганын көп көрдүм. Бул тарбия берилбей калгандан деп ойлойм.

– Акын элдин деми дейт, демибизди өчүрбөй комузуңуз менен жүрө бериңиз!

Нуржамал Жийдебаева
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(7)
30.09.2019. 11:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
256
Катталган:
26-01-2017
Соӊку аракети:
17-11-2019 01:56
Жынысы:
Белгисиз
+15
Кандай гана сонун маек.Кыргызымдын жигиттери үлгү алгыла төкмө акындын жашоо тартибинен.Ар бир кызга ушундай күйөө туш болсун ылайым.
30.09.2019. 12:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
185
Катталган:
13-07-2013
Соӊку аракети:
17-11-2019 19:57
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бакыт калаасы!
+12
Мына, ушундай адам болуш керек, аракет кылыш керек, кыргыз депда күйгөн дин ыйман деп да күйгөн, билим да деген жана негизгиси аялга болгон урмат сый!!

30.09.2019. 18:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
101
Катталган:
21-09-2012
Соӊку аракети:
16-11-2019 14:18
Жынысы:
Белгисиз
-2
Байге учун барбасаныз эмнеге байге берген жок деп жазып чыктыныз баракчанызга.
01.10.2019. 00:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
32
Катталган:
02-07-2019
Соӊку аракети:
17-11-2019 19:55
Жынысы:
Белгисиз
+1
karona12,байге бербесе берген жок деп жазат да
30.09.2019. 19:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
28-07-2013
Соӊку аракети:
14-10-2019 15:16
Жынысы:
Белгисиз
+7
Биринчи орунда тарбия экенине мен дагы кошулам.
Тарбия эч нерсеге алмашкыс, акчага сатып алгыз.
02.10.2019. 21:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
252
Катталган:
11-01-2017
Соӊку аракети:
17-11-2019 19:42
Жынысы:
Белгисиз
+1
Туура айтат Женишбек, адамга эмес адамдын оноруно куйорман болуш керек.
05.10.2019. 22:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
502
Катталган:
03-12-2018
Соӊку аракети:
17-11-2019 15:15
Жынысы:
Белгисиз
+1
Мынча асыл создор,суктандым
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23199;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: