«Жылдын супер саундтреги»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

АК ИЛБИРС БАЙЫРЛАГАН КОРУК КОРКУНУЧТА

№879 5-11-сентябрь, 2019-ж


Кыргыз коомчулугунда кайрадан экология маселеси талкууга түштү. Бул ирет маселе Ысык-Көл облусундагы "Сары-Чат – Ээр-Таш" мамлекеттик коругуна байланыштуу. Жакында өкмөт “Кумтөр” компаниясы менен жаңы келишим күчүнө киргенин жар салган. Стратегиялык келишим деп аталып жаткан бул документте өкмөт кайрадан коруктун аймагы деп саналган 16 миң гектар жер аянтын "Кумтөргө" кен казууга бергенин "Азаттык" жазып чыкты. Бул маалымат коомчулукта өкмөткө карата кескин сындарды жаратып, экологиялык мааниси зор "Сары-Чат – Ээр-Таш" мамлекеттик коругунун аянты азайып, андагы Кызыл китепке кирген жаныбарларды, болгондо да Кыргыз Республикасы дүйнөлүк коомчулукта өзүнүн визиттик карточкасы кылып жүргөн ак илбирстин тукумун жоготуп алуу коркунучуна туш болорун айтып, жарандык активисттер, экология маселесин көтөрүп жүргөн жарандар коңгуроо кагып башташты.

“КЫРГЫЗ АЛТЫН”: “КЕЛИШИМДИН ШАРТТАРЫ АТКАРЫЛДЫ”

Бакиевдик башкарууда 2009-жылы 26 миң гектар жер кен казууга берилип, кийин 2012-жылы өкмөт башында Өмүрбек Бабанов турганда коомчулуктун жана Жогорку Кеңештин кескин каршылыгы менен өкмөт ал документти жокко чыгарып, мамлекеттик коруктун аймагынан берилип кеткен жерди артка кайтарган болчу.

2016-жылы макулдашылган стратегиялык келишимди күчүнө киргизүүнүн алкагында 2012-жылы чыгарылган токтом жокко чыгарылып, илбирс жана кайберендер байырлаган "Сары-Чат – Ээр-Таш" коругунун бир аймагы “Центерра Голд Инк.” компаниясына кен казуу үчүн чалгындоо иштерин жүргүзүүгө берилгени айтылды. "Кыргыз алтын" ААКсынын башкармалыгынын төрагасы Алмаз Алимбеков бул маселе боюнча 2009-жылдагы өкмөт менен алтын казуучу компаниянын ортосундагы келишимдин шарттарын аткардык деп маалымат таратты.

“2009-жылдагы келишим боюнча "Кумтөргө" 26 миң гектар жер кошумча бөлүнүп берилген. Бирок 2012-жылы өкмөт ал жердин 16 миң гектарын артка кайтарып алган. Жаңы түзүлгөн келишим боюнча ошол 2009-жылкы келишимдин негизинде "Кумтөргө" 16 миң гектар кайра кайтарылды. Ошол кошумча берилген жалпы 26 миң гектар жер менен Кыргыз өлкөсүнүн "Центеррадагы" акциясынын үлүшү 15 пайыздан 33 пайызга көтөрүлгөн болчу. Чалгындоо иштери коруктун аймагында эмес, кен казылып жаткан жердин капталдарында жүргүзүлөт",- деди Алимбеков.

Аталган мамлекеттик ишкананын жетекчилиги да, өкмөт дагы эмнеден улам 2012-жылдагы өкмөттүн токтому жокко чыгарылып, 2009-жылдагы документти күчүндө калтырып жатышкандыгын түшүндүрбөй жатышат.

ӨКМӨТ: "КОРУКТА ЧАЛГЫНДОО ИШТЕРИ ЖҮРГҮЗҮЛГӨН ЭМЕС”

3-сентябрда өкмөт "Сары-Чат – Ээр-Таш" мамлекеттик коругу тууралуу айтылып жаткан кептер боюнча билдирүү таратты. Анда корукка кирген 16 миң гектар жер аянты "Кумтөр" долбооруна кен казууга кайтарылып берилгени тууралуу маалымат туура эместиги жазылат.

"Өкмөткө караштуу Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарба мамлекеттик агенттигинин жана Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитетинин маалыматына ылайык, кен ишканасына жер аянтынын кайтарылып берилгени тууралуу маалымат чындыкка дал келбейт. Коруктун аймагында геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн эмес жана жүргүзүлбөйт дагы. Сөз болуп жаткан 16 миң гектар жер "Сары-Чат – Ээр-Таш" коругуна кирбейт. 2013-жылдан бери коруктун чек арасы өзгөртүлгөн эмес.

Буга байланыштуу баарыңыздарды жалпыга маалымдоо каражаттарында жана социалдык тармактарда тараган ар бир маалыматтын аныктыгына көңүл буруп, ошондон кийин гана тыянак чыгарууга чакырабыз",- деп жазылат маалыматта.

“САРЫ-ЧАТ – ЭЭР-ТАШ” – ИЛБИРС, КАЙБЕРЕНДЕР ЭҢ КӨП БАЙЫРЛАГАН КОРУК

Мындай бири-бирине дал келбеген билдирүүлөр коомчулукту күмөн ойго салып, талкуулар күчөдү. Бул арада экологдор, коомдук активисттер аталган коруктун картасын алып чыгышты. "Сары-Чат – Ээр-Таш" коругунун түштүк-батыш аймагындагы “Кумтөр” кенине жакын аянты 2009-жылдын 6-июнундагы өкмөттүн токтому менен кен казуучу компанияга өткөн. 2010-жылы июнь айында мамлекеттик корукка кирген Үч-Көл, Коёнду, Кара-Сай тилкелерине геологиялык чалгындоо жүргүзүүгө уруксат берилген. 2012-жылы коомчулуктагы жана Жогорку Кеңештеги кызуу талкуу, сындардан кийин бул маселе кайрадан өкмөттө каралып, аталган тилкелерге чалгындоо иштерине тыюу салынган. Интернетке жайылган коруктун карталарын салыштырганда мамлекеттик корукка тиешелүү Үч-Көл, Коёнду, Кара-Сай тилкелеринин “Кумтөр” концессиялык аянтына жакын жерлери коруктун аянты катары белгиленбей калган.

2012-жылы "SLT" эл аралык илбирсти сактоо боюнча уюмунун Кыргыз өлкөсүндөгү өкүлү Кубанычбек Жумабаев "Супер-Инфого" берген маегинде "Сары-Чат – Ээр-Таш" коругу өлкөнүн илбирс эң көп байырлаган аймагы деген. Коруктун жалпы аянты 134 миң гектарды түзөт жана анын узундугу 14 чакырымдай аянтында эң чоң Петров мөңгүсү жатат. Корук биринчи жолу 1995-жылы уюштурулганда анын аймагына Үч-Көл, Коёнду, Кара-Сай тилкелери да киргизилген. 2009-жылы белгисиз себептерден улам бул тилкелер коруктун аянтынан сырт калган.

КӨЗ БОЁМОЧУЛУК – ЖАҢЫ КАРТА ЧИЕ КАЛУУ

Ансыз деле туш тарабынан үзүп-кесип, колу жеткендер кендирдей жеринен кесип алып өз чегине кошуп алгысы келип турган чек арабыз ичинен дагы чечилбей жатканы түпөйүл кылат. Тактап айтканда, кыргыз бийлиги чектердин такталбагандыгынан пайдаланып элдин келечеги, байлыгы болгон аймактардын аянттарын тактабай, жеке менчик кылып акчасы барларга кесип сатып жатышкандары жаңылык эмес. Ар өкмөттүн тушунда мамлекеттик тилкелерде жайгашкан скверлер, сейил бактардын аянттары кичирейип, айланасына жеке менчик турак жайлар, кафе-ресторандар курулуп кеткен фактылар толтура. Кенедей Бишкектин эле ичин алалы, “Ата-Түрк Ала-Тоо”, “Жеңиш” сейил бактарынын аянттары кичирейип, каршы болгон бишкектиктерге сейил бактардын картасын кичирейтип чийип бере коюп көрсөтүп кутулган көз боёмочулуктар элдин эсинде.

УРПАКТАРГА ЭМНЕНИ ӨТКӨРҮП БЕРЕБИЗ?

Мамлекеттик корук тууралуу бул маселе учурда интернеттеги социалдык тармактарда кызуу талкууларды жаратууда.

Буга байланыштуу SUPER.KG порталы "Сары-Чат – Ээр-Таш" мамлекеттик коругунун аймагын кен казууга берүү туурабы?" деп собол салды.

Кожобек Рыспаев, Жогорку Кеңештин депутаты: "Коруктун аймагы кен казууга берилбеши керек"

– Бул боюнча биз өкмөткө суроо-талап жөнөттүк. "Сары-Чат – Ээр-Таш" коругуна кирген 16 миң гектар жер аянты кен казыш үчүн берилди деген маалыматтан алысмын. Анткени "Кыргыз алтындын" жетекчиси чалгындоо иштери коруктун аймагында эмес, ошол эле кен казылып жаткан жердин капталдарында жүргүзүлөт деп айтты. Негизи, коруктун аймагы кен казууга берилбеши керек.

Гүлжигит Исаков, жарандык активист:
"Кен байлыктарды казууга мораторий жарыялоо зарыл"

– Дүйнөлүк практикада 1 тонна кен калдыгы үчүн 60 доллар төлөнөт экен. Бизде 1 жарым миллиард тоннадай калдык үйүлүп калды. Бийлигибиз калдыктар үчүн эле 90 миллиард доллар талап кылуунун ордуна, маселени тереңдетип, экологияны бузууга жол берип жатат. “Кумтөрдөгү” кен байлыктар түгөнөт, уулуу калдыктар калат. Ал эми кооз жаратылышты сактап калсак, бизге туризм жактан киреше алып келип турат. Бул деген түгөнбөгөн ресурс болмок. Аңырайган тоолордо экологиялык катастрофа менен калабыз, кооз жаратылыштан дагы ажырайбыз, кен байлыктар деле элге толук кандуу адилеттүү түрдө жетпей жатат. Өзүбүздүн адистер жетилгенче чукул түрдө кен байлыктарды казууга мораторий жарыялоо зарыл. Улуттук кызыкчылыкты тепселөө менен кабыл алынган келишимдерди жокко чыгарып, ага жол бергендерди кылмыш жоопкерчилигине чечкиндүү түрдө тартуу зарыл. Кийинкилерге сабак болсун.

Элери Битикчи, тарыхчы:
"Чечим боюнча коомдук талкуу болушу керек эле"

– “Сары-Чат – Ээр-Таш" коругу – илбирс тукумдап жүргөн Кыргыз өлкөсүндөгү жалгыз жер. Менин оюмча, бул мыйзам бузуу менен кабыл алынган чечим. Чечимге чейин коомдук талкуулар болушу керек болчу. Бул мыйзам бузуу – башка мыйзамсыз чечимдерге жол ача турган чечим. Билишимче, Казармандагы "Саймалуу-Таш" коругун да ушинтип алтын үчүн кескени жатышат.

Гүлжан Асанкожоева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
09.09.2019. 10:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
55
Катталган:
03-08-2013
Соӊку аракети:
24-10-2019 08:08
Жынысы:
Белгисиз
+2
Тойбогон бийлик болду го, урпактарга эмнени откоруп беребиз. Баарын кылган 120 чимкириктер
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23227;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: