«Жылдын супер клиби»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ООРУГУҢ КЕЛБЕСЕ ТҮРЛӨП ТАМАКТАН!

№874 1-7-август, 2019-жыл


“Иштеген ишимдин оор же жеңил экенине жараша тиешелүү өлчөмдөгү килокалориядан ашыкча тамак жебесем семирбейм жана оорубайм деп жаңылыш ойлошот. Анткени анча калорияны жалаң эт жеп толуктап коюу мүмкүн. Организмге эт менен белок жана май кирет. Башка керектүү заттар: углевод, витамин жана микроэлементтер организмге кирбей калып жатпайбы. Дал мына ушундай көрүнүштөн оорулар жаралат”,- дейт терапевт Сурмакан Алыбаева.

ТАМАК-АШТЫ ТҮРЛӨП ЖАНА ӨЛЧӨМҮ МЕНЕН ЖЕБЕГЕН АДАМ ООРУЙТ

Рационалдуу тамактануу – бул адамдын жашына, жынысына, иштеген ишине, ооруларына, физикалык активдүүлүгүнө жараша канчалык энергияга муктаж экендигине карап пайдалуу жана туура даярдалган (зыянсыз!) азык-заттар менен тамактануусу. Адам организмине белок, углевод, май, микроэлементтер жана витаминдер тамак-аш менен күнүгө керектүү өлчөмдө кирип турушу керек. Өзгөчө май, углевод жана белоктун биринин эле ашыкча же жетишсиз болушу оорулардын жаралышына өбөлгө болот.

Мисалы, майды, кантты өлчөмүнөн көп кабыл алса өттө таш пайда болот, кант диабети, семирүү жаралат. Табигатта май, углевод, белоктун баары камтылган универсалдуу азык жок. Ошол себептүү күндө түрлөп тамак-аш жеш зарылчылыгы жаралат. Тактап айтканда, рационалдуу тамактанбаган адам ооруйт, убактысынан эрте картаят жана эрте көз жумат. Рационалдуу тамактанган адам оңою менен оорубайт, 120 жылдан ашык жашай алат.

Микроэлемент жана витаминдер тууралуу кийин өзүнчө сөз козгойбуз. Бул жолу май, углевод жана белок тууралуу маалымат бермекчибиз.

ЭМНЕ ҮЧҮН КЕРЕК?

Белоктор – амин кычкылдарынан турган куруучу зат. Белок – энергиянын булагы (1 грамм белоктун кычкылдануусу организмге 4 килокалория энергия берет), ошондой эле клеткалардын кайра калыбына келүүсүнө, зат алмашууга, ферменттердин жана гормондордун жаралуусу үчүн керек.

Жаныбарлардан алынчу белоктор: эт, балык (сёмга, карп, сайра, сом, сельдь, скумбрия жана башка), деңиз азыктары, сүт азыктары (айран, сыр, быштак, сүт), канаттуулардын (тоок, бөдөнө) жумурткасы.

Өсүмдүктөрдөн алынчу белоктор: бадам, грек жаңгагы, чечевица, буурчак, соя жана деңиз балырлары.

Белоктун жетишсиздигинен организм жугуштуу ооруларга туруктуулугун жоготот, нерв системинин, боордун жана башка органдардын иштөөсү начарлайт, гормоналдык бузулуулар жүрөт.

Майлар организмдеги энергиянын резервине, гормондордун иштелип чыгышына, клеткалардын жаралышына, майларда эрүүчү витаминдердин (А, D, Е, К) сиңүүсүнө жооп берет. Майлар кан тамырларды серпилгич кылып, керектүү азык-заттардын батыраак сиңүүсүнө жол ачат. Майдын жетишсиздигинен нерв системи алсызданат, гормондор аз бөлүнүп чыгат, организмдин инфекцияларга туруктуулугу төмөндөйт.

Майлар жаныбарлардан жана өсүмдүктөрдөн алынат. Ошондой эле пайдалуу жана зыяндуу болуп бөлүнөт. Пайдалууга өсүмдүктөр майы жана балык майы кирет. Зыяндуу майлар болуп малдын майы, маргарин, майонез, кулинар майы эсептелет.

Майды ашыкча колдонуу семирүүгө жеткирет. Семирүү атеросклерозду, жогорку кан басымды жаратат, боорго, бөйрөккө күч келет. Теринин абалы начарлайт.

Углеводдор организмди керектүү энергиянын 60 пайызга жакыны менен камсыздайт. Жүрөктүн, нервдин, мээнин, булчуңдардын калыптагыдай иштешин, заттардын жакшы алмашуусун камсыздайт. Углеводдор нан, акшак, картошка, кант, набат, кумшекер, кондитер азыктарында, таттуу мөмө-жемиштерде болот.

Кара жумушта иштегендер үчүн углеводдуу тамак-аштар көп керектелет. Аз кыймылдаган адамдар углеводдуу тамак-аштардан семирип, атеросклероз оорусуна кабылышат.

ҮЙ-БҮЛӨ 1 АПТАГА МЕНЮ ТҮЗҮШҮ КЕРЕК

Ар бир үй-бүлө дайыма 1 аптага меню түзүп алуулары зарыл. Болгондо да организмге белок, май, углевод, витамин жана микроэлементтер туура өлчөмдө кирип тургудай кылып. Эске алынчу нерсе, эртең мененки тамакта углевод жана майга көбүрөөк басым жасоо керек, анткени алар энергиянын булагы жана бат аш болот. Белок алардан кеч сиңгендиктен, организм жетиштүү энергия ала албай калып, жетпеген энергиянын ордуна кайра тамак сурайт. Эртең мененки тамак омлет, же сууга бышкан жумуртка, ботко (гречка, күрүч, сулу жана акшактарда), каймак кошулган быштак, сүт кошулган кофе, бутерброд болсо пайдалуу.

Түшкү тамак суюк жана коюу тамактан турушу зарыл. Суюк тамак 1-күнү чечевицадан, 2-күнү макарондон жасалса, 3-күнү эт шорпо, 4-күнү окрошка болуп кете берет. 2-тамак көбүнчө гарнир менен берилет. Түшкү тамак күчтүрөөк болушу шарт.

Кечки тамак жеңил болушу талапка ылайык. Мисалы, дымдалып бышырылган жашылчалар, рагу, сырник, запеканка.

Тамакты майрам же дем алыш күнү гана түрлөп жебей, күндө түрлөп, өлчөмү менен жегенди үйрөнүү керек.

Мисалы, 35 жаштагы акыл эмгеги менен эмгектенген эркекке 68 грамм белок, 77 грамм май, 335 грамм углевод керек дейли. Ошондо ага эртең мененки тамакка 28 грамм белок, 30 грамм май, 130 грамм углевод керек. Түшкү тамактан 20 грамм белок, 27 грамм май, 150 грамм углевод алуусу зарыл. Кечки тамактан 20 грамм белок, 20 грамм май, 65 грамм углеводго ээ болуусу туура.

Эскертүү: Өнөкөт оорусу барлар врачтын сунушу менен диета кармагандыктан, алар менюсун ошого жараша түзүүлөрү керек.

ОЙГОНГОНДОН КИЙИН 10 СААТ ИЧИНДЕ ГАНА ТАМАК ЖЕГЕНГЕ УРУКСАТ!

Тамактануу режими да сакталуусу зарыл. Аралыгын 4-5 саат кылып 4 маал тамактануу керек. Ошондо адам ачка болбойт, тамактын сапатын жана өлчөмүн көзөмөлдөй алат.

Адам организми адам ойгонгондон тартып 8-10 (максимум 12) саат ичинде тамак-ашты сиңире алат. Андан кийин организм “жаңылануу режимине” (өзүн калыпка келтирүүгө) өтөт. Андыктан андан ары тамак жебеш керек. Ошондо организмден уулар чыгып, холестериндин деңгээли төмөндөйт, булчуңдар, ичегинин кабыкчалары калыпка келет. Ойгонгондон 10 саат өткөндөн кийин да тамак жесе организмдин калыпка келүү процесси бузулат, организм ашыкча иштөөгө аргасыз болот. Бул оорулардын жаралышына алып келет.









































 

Канымжан Усупбекова
densooluk@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -1 
Комментарийлер(7)
05.08.2019. 18:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
31-01-2018
Соӊку аракети:
18-08-2019 08:17
Жынысы:
Белгисиз
+2
Илгери ата бабаларыбыз казы карта,чучук куйрук,камыр жеп журуп эле 80-90 жашка чыгышкан го.
06.08.2019. 09:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
250
Катталган:
16-01-2018
Соӊку аракети:
21-11-2019 19:08
Жынысы:
Белгисиз
+2
Aidaraly, бирок баары эмес да
11.08.2019. 11:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
102
Катталган:
18-05-2007
Соӊку аракети:
20-11-2019 23:52
Жынысы:
Белгисиз
0
Aidaraly, ошого жараша кыймылдаган да. Азыркыдай машине тээп, офисте креслого кочугун былчыйта отурушкан эмес. Таза аба, таза суу, чипсы, кола жок дегендей)
08.08.2019. 17:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
03-06-2019
Соӊку аракети:
12-11-2019 18:25
Жынысы:
Белгисиз
0
Таблицада 18 жаштан ойдо карай жазылыптыр, демек, ал жашка жеткенден кийин гана туура тамактануу керекпи?
11.08.2019. 11:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
102
Катталган:
18-05-2007
Соӊку аракети:
20-11-2019 23:52
Жынысы:
Белгисиз
0
ibadat2005,))) жаш маалдан баштап аракеттенуу керек го дейм)
11.08.2019. 01:45 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
297
Катталган:
23-05-2015
Соӊку аракети:
19-11-2019 18:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ордолуу Ош
+1
Углевод,белок,май дебей эле бир кундо мынча картошка мынча сабиз анан эт деп эле олчомун жазып койбойт беленер
11.08.2019. 11:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
102
Катталган:
18-05-2007
Соӊку аракети:
20-11-2019 23:52
Жынысы:
Белгисиз
0
Birimdik5555, жонокойлоткондо, Бир кундо же батпаса бир жумада эт же жумуртка, сут азык(сут же айран, же сыр, же дагы башка), дан азык (куруч, макарон, гречка, камыр жб), май(сливочный, тамакка кошулган кункарама майы, же сурсутулгон май) анан жашылча(картошка, шмартошка), момо-жемиштер болушу керек. Ушулардан эн азы май, анан эт-жумуртка, сут, анан дан азыктары, анан момо-жемиш, жашылча болуп кобойуп кете берет. Айтор, жашылча-бирдеке кобуроок болуп, май азыраак болушу керек. Ошол эле.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23227;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: