Архив
897   898  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Перизат Сатыбалдиева, логопед-дефектолог: «АУТИСТ БАЛДАР КӨБӨЙҮП БАРАТАТ»

№872 18-24 июль, 2019-жыл


Мындай ишти аркалоо ар бир адамдын колунан келе бербейт. Өмүрүн ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген балдарга жашоону үйрөтүүгө арноо үчүн, менимче, эрк керек. 20 жылдан ашык логопед-дефектолог кесибин аркалаган Перизат Сатыбалдиеваны кепке тарттык.

“БАЛДАР ТҮШҮМӨ КИРИП КЫЙНАЛЫП ЖАТАМ ДЕП ИШТЕБЕЙ КОЙГОН МУГАЛИМДЕР БОЛДУ”

– Кичинемде врач болгум келчү. 11-классты аяктап Бишкекке келсем, эжелерим врач болуу кыйын экенин айтышып, ушул кесипти сунушташкан. Өзүм да туура көрүп, Ишеналы Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинин дефектология бөлүмүнө тапшырдым. Аны 1996-жылы аяктадым. Ошондон бери өз кесибим менен иштеп келе жатам. Учурда “Үмүт-Надежда” реабилитациялык борборунда логопед-дефектолог болуп иштеп жатам. Өзгөчө балдар менен бардык мугалимдер иштеше албайт. Иштейбиз деп келип, бирок “балдар түшүмө кирип, таң атканча уктай албай чыктым” деп кайра келбей койгондор болду. Менин балдарга жардам берүү, аз да болсо бир нерсе үйрөтүү каалоом күчтүү окшойт, 20 жылдан ашык кесибимди алмаштырбай келе жатам. Учурда 7-класстын мугалимимин. Классымда ар кандай оорулуу балдар бар. ДЦПнын ар кандай түрү менен ооругандар, эпилептиктер, аутисттер, даун синдрому менен жабыркаган окуучуларым бар. Бир классты 1-класстан 8-класска чейин окутуп, үйрөтүп жандарында болом. Класста 10дон ашык окуучу болот.

“БИР БАЛА ЖЫЛДАП ЭЧ НЕРСЕ ҮЙРӨНӨ АЛБАШЫ МҮМКҮН”

– Балдарды ата-энелери эртең менен алып келип таштап, кечинде алып кетишет. Эртеден кечке балдардын жанында болуп, аларды кенедейинен жакшы таанып, экинчи энеси болуп калабыз. Көпчүлүгүнүн атасы же апасы жок. Аракетибиз – балдардын жашоого жөндөмдүү болуп, өзүн-өзү тейлеп кетүүсүн камсыз кылуу. Окуучулардын биринин колу иштебесе, бири баспайт, үчүнчүсү тамак иче албайт же дааратканага өз алдынча бара албайт. Балдарыма боор ооруп мамиле кылбайм. Андай кылсам тарбиялай албайм. Ата-энелерге да балдардан бир нерсени жасоону талап кылуусун кеңеш берем. Окуучуларым менен да сүйлөшүп, алардын ата-эне, чоң ата-чоң апалары дайыма эле жандарында болбой калышы мүмкүн экенин, өздөрү аракет кылып жашоого үйрөнүшү керек экенин айтып түшүндүрөбүз. Алар ойлонуп, кайсы бир кесиптин ээси болгулары келгенин айткандар бар.

Бизде сабактар башкача өтүлөт. Бир сабак өтсөм, балдардын ар бирине ар кандай түшүндүрүшүм керек. Анткени ар кимисинде ар кандай дефект бар. Мисалы, биология сабагынан бир гүлдү балдарга тааныштыра турган болсом, биринчи гүлдүн сүрөттөрүн көрсөтүп түшүндүрөм. Анан аны топуракка отургузуп көрсөтүп, суу куюп өстүрүш керек экенин да көрсөтөм. Географиядан көмүрдү түшүндүрүш үчүн от жакканга чейин көрсөтүп берем. Ар бири ар кандай кабыл алгандыктан баштан аяк көрсөтүп, ар бирине жеткиликтүү болушуна аракет кылам. Айрым учурда бала жылдап эч кандай жыйынтык көрсөтпөшү мүмкүн. Мисалы, 2 жылдан кийин гана кичинекей нерсе үйрөнүшү мүмкүн. Ошондо жөн жүрбөптүрмүн деп сүйүнүп калам. Биздин мектепти бүтүргөн балдардын арасында ар кандай ийримдерге катышып, коомго аралашып, ырчы, диктор болууга аракет кылып жүргөндөр бар. Буюрса, максаттары ишке ашат. Ошондо аларды бул жактан карап сыймыктанып тургум келет.

Үй-бүлө кургандар бар. Бир окуучубуз 2 жыл мурун үйлөнүү тойго чакырды. Өзүнө окшоп коляскада отурган ДЦП менен жабыркаган кыз алды. Кийин экөө балалуу болушту. Баласынын ден соолугу боюнча маалыматым жок.

“КӨПЧҮЛҮК УЧУРДА ООРУКЧАН БАЛДАРЫН АТАЛАРЫ ТАШТАП КЕТЕТ”

– Негизги максатыбыз – кандай болсо дагы балдардын ата-энеси менен чогуу жашоосу үчүн күрөшүү. Айрым энелер кыйналгандыгы үчүн баласын таштап кеткиси келет. Аларга жашаганга жер таап, мектептен жумуш берип, колубуздан келишинче жардам берүүгө аракет кылабыз. Убактылуу кыйынчылыктан өткөндөн кийин эне-бала өз ордун таап алса кубанып калабыз.

Көбүнчө оорукчан балдарын аталар таштап кетишет. Бирок бизде апасы таштап кетип, жалгыз 3 баласын баккан бир ата бар. Анын 2 баласы биздин мектепке келет. Балдарынын кийимдери дайыма таза, дарыларын убагында алып берет. Ал ата жыйналыштарга, коомдук иштерибизге да калтырбай келип турат.

Мен окуучуларымдын ар биринин тагдырын ойлоном. Чоң энесинин колунда тарбияланган Дима аттуу баланын келечеги тууралуу көп ойлонсом керек. Ал баланын башында кистасы бар. Операция кылганга болбойт экен, дарынын күчү менен гана жашайт. Чоң энеси аны Орусияга, Казакстанга чейин алып барып көрсөтүп келди, балага болгон күчүн жумшап, жакшы карайт. Чоң энесине бир нерсе болсо баланын кийинки тагдыры эмне болот деп көп ойлоном.

Салыштырып айтсам, 2000-жылдарга караганда ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген балдар көбөйүп кетти. Мурун бир класстагы 10 баланын үчөө баспаган болсо, азыр 10 баланын жетөө баспайт, сүйлөбөйт. Азыр аутизм, ДЦП менен жабыркагандар көбөйүп баратат. Буга эмне себеп болуп жатканын билбейм. Жеке оюмда, жашоо шартка байланыштуу стресс, агрессиянын көптүгү, техниканын өнүгүүсү, абанын булганышы сыяктуу факторлор таасир этип жатса керек деп ойлойм. Балалуу болуу алдындагы жаштарга бул жаатта көп маалымат берилсе жакшы болмок беле.

Логопед-дефектолог – психикасынын өнүгүшүндө, сүйлөөсүндө дефекти бар адамдар менен иштеген адис. Демек, ал ДЦП, аутизм сыяктуу ар кандай оорулар менен жабыркаган балдардын өнүгүүсүнө жардам берет. Логопед-дефектолог туура дем алгандан баштап, физикалык кыймыл, бир нерсеге көңүл коюу, эске тутуу, ойлонуу, дүйнөнү кабыл алууга чейин үйрөтөт. Бул кесиптин ээлери көбүнчө мектепке чейинки жана мектеп жашындагы балдар менен иштешет.

Перизат Музуратбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -1 
Комментарийлер(3)
22.07.2019. 14:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
81
Катталган:
19-12-2018
Соӊку аракети:
26-01-2020 05:03
Жынысы:
Белгисиз
+3
Molodes eje kudai razy bolsun sizge
22.07.2019. 15:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
262
Катталган:
26-01-2017
Соӊку аракети:
13-01-2020 19:01
Жынысы:
Белгисиз
+3
Иши өтө эле оор экени көрүнүп туратЖараткан сизге күч кубат ден соолук берсин.
23.07.2019. 00:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
91
Катталган:
16-01-2012
Соӊку аракети:
25-01-2020 11:25
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
+1
ишиңизге ийгилик. сизге таазим.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: