«Жылдын супер актрисасы»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ӨЛҮМГӨ АРАЧЫ НЕЙРОХИРУРГДАР

№869 27-июнь - 3-июль, 2019-жыл


Мээнин иштеп жаткан учурун көргөн бир гана адис бар. Ал – нейрохирург. Анан да медицина кызматкерлери арасында нейрохирургия эң оор багыт деп саналат. Гезитибиздин бул санында нейрохирургдар өз кесибинин оош-кыйыштарын айтып беришти.

Кыргыз медицина илимдеринин доктору, профессор Буранбек Дүйшеев эмгек жолунда 7 миңден ашык операция жасаган. Ал бүгүнкү күндө Улуттук госпиталдын нейрохирургия бөлүмүн жетектеп, жаш адистерге иш тажрыйбасынан бөлүшүп келет.

“ҮНДҮКТҮН БАЛАПАНДАРЫ ЖЕ СӨЗДҮН КҮЧҮ”

– Биздин жумуш саат 7:30да башталат да, кечки 7-8ге чейин ушул жакта жүрө беребиз. Оорулуулар көп, жумуш көп дегендей. Күн сайын эртең менен врачтар менен кошо ар бир оорулууга кирип абалын сурап, маанайын көтөрүү – адатым. Бир окуя эсиме түштү.

Бир күнү мага таластык бир аялды көтөрүп алып келишти. Баса албай төшөккө жатып калыптыр. Заарасы чыкпай, тамакка табити жоголуп, арыктап, сөөгү эле калган. “Эмнеге кеч келдиңиз?” десем, “айылдагы молдого дем салдырып жүрдүм. Барган сайын бирден үндүк союп барчумун. Баспай калганымдан кийин “колумдан келбеди” деп алакан жайды. Анан сизге келдим” дейт. Тиешелүү анализдерди тапшыртып, текшерип көрсөм, жүлүнүндө шишик бар экен. Жүлүнү да аябай жукарып кетиптир. Операциядан кийин абалын сураганы кирсем, “качан басам?” деп сурап калды. Мен көңүлүн көтөрүү максатында тамашалап “үйгө барганда үндүккө жөжө бастырып, ошолордун аркасынан басыңыз, кайтарыңыз. Алар чуркаганда сиз да чуркайсыз. Анан ошол үндүктөрдүн бирин мага көтөрүп келиңиз” деп койдум. Чынында абалы оор болчу, басып кетерине ишенген эмес элем. Арадан 7 айдай өттү окшойт. Бир күнү иш бөлмөмдөн чыксам, коридордо баштык көтөргөн аял турат. Баштыгынан канаттуунун буту чыгып калыптыр (күлүп). “Сиз мени тааныган жоксуз, мени бастырганыңыз үчүн ыраазымын” деп эле кучактап учурашып калды. Чынында тааныбадым, сакайып, өңү жакшырып калыптыр. Көрсө, менин сөзүмө ишенип айткандарымдын баарын аткарыптыр. Мына сөздүн күчү, ишеними.

“ЖЕКЕ КЛИНИКАЛАР КЫРГЫЗ МЕДИЦИНАСЫН АЛГА СҮРӨӨДӨ”

– Бүгүнкү күндө нейрохирургия бөлүмүндө баш мээге, омурткага, жүлүнгө, кан тамырга, тубаса Арнольд Киари ооруларына операциялар жасалууда. Бул кыргыз медицинасынын жетишкендиги, диагностика тармагынын өнүккөнү. Эсимде, 2000-жылдары Кыргызстанда эки гана компьютердик томография бар болчу. Учурда Бишкек шаарында эле 12 даана, мындан сырткары облустарда, облустун борборлорунда, райондордо бар. Албетте, булардын көпчүлүгү жеке клиникалардыкы. Диагностикалык аппараттар бизге көп ооруларды так аныктап берип, анын натыйжасында оорулуулардын 80 пайыздан көбү өзүбүздө дарыланып жатышат. Бизде дасыккан адистер бар, болгону керектүү аппараттар жетишсиз. Мисалы, “гамма нож”, “кибер нож” деген аппараттар бизде жок. Мындан улам бейтаптар башка өлкөгө барып ири суммадагы каражатка дарыланууга мажбур болушууда. Коңшу өлкөлөр бул тармакта эбак алдыга кетишкен. Алсак, 7-8 жыл мурун эле бизге коңшу Казакстандан, Өзбекстандан, Тажикстандан оорулуулар көп кайрылышчу. Азыр бизге сейрек каттап калышты.

“ИНСУЛЬТТУН ЖАШАРЫП БАРАТКАНЫ ӨКҮНДҮРӨТ”

– Дарыгер катары мени өкүндүргөн нерсе, Кыргызстанда инсульттун жашарып баратышы. Мурун биздин бөлүмдө жылына инсульт боюнча 5-6 операция жасалса, бүгүнкү күндө аптасына 3-4 операция жасалып жатат. Байкайсызбы, Бишкекте эмне көп? Албетте, дарыканалар көп. Дарыканалардын, дары-дармектердин жарнамаларынын көптүгү, тескерисинче, ооруларды жаратууда. Жарнаманы уккан, көргөн адам өз алдынча барып сатып алып пайдаланып жатат. Анын тийгизген терс таасирлерине кызыккан да жок. Жыйынтыгында бөйрөк оорулары жайылууда. Ушундай жарнамалардын ордуна дени сак жашоого үндөгөн жарнамалар чыкса болмок.

Жакшы жаңылыктар менен да бөлүшөйүнчү (күлүп), кыргыз медицинасында мыкты жаш адистердин, кадрлардын өсүп келе жатканы мени сүйүндүрөт. Учурда алар жаңы ыкмалар менен операцияларды жасап жатышат. Эгер мамлекет буларга шарттарды түзүп берип көңүл бурса, кыргыз медицинасы алдыга жылат.

Нейрохирург Байымбет Таалайбек уулу бүгүнкү күндө мээге жаңы ыкма менен, тагыраагы, мурун көңдөйү аркылуу операция жасайт. Аны менен катар студенттерге сабак өтөт.

“НЕЙРОХИРУРГ БОЛБОСОМ, АШПОЗЧУ БОЛМОКМУН”

– Бул кесипти мен эмес, эжем тандаган десем болот. Эжем дарыгер болом деп окууга тапшырганы барып, “менин мүнөзүмө туура келбейт экен, сага жарашат” деп үндөгөн. Бирок менин дарыгер болушума атам аябай каршы болчу. Ал менин медициналык академияда окуп жатканымды 1-курсту аяктагандан кийин билген. Азыр эжеме аябай ыраазымын. Анткени мен өз кесибимди таптым.

Бейтап канчалык оор абалда келбесин, болгон аракетибизди жумшап, өмүрүн сактап калышыбыз керек. Оорулуунун басып кетиши бизге чоң стимул болот. Нейрохирургдар теория жагынан да, практика жагынан да күчтүү болушу керек. Нейрохирургияда терапия, хирургия, неврология, психиатрия, баары камтылган. Эгер бул кесипти аркалабасам, анда ашпозчу болмокмун. Анткени ошол кезде кулинардык курсту аяктагам. Негизи хирург менен ашпозчулук кесип аябай окшош. Нерсени алабыз, кесебиз дегендей (күлүп).

“МАМЛЕКЕТ ДАРЫГЕРЛЕРДИ КОРГООГО АЛСА...”

– Мээ нейрон клеткаларынан түзүлгөн. Нейрондон майда жипчелер тарап, нервге айланат. Нерв бүткөн жерде сезим жайгашат. Бирок ошол сезим мээде жок. Ошол себептен чет өлкөлөрдө мээге операция жасоонун айрым түрлөрүндө, тагыраагы, коркунучтуу зоналарга жасоодо наркоз колдонушпайт. Алсак, сүйлөө сезимине, кыймыл-аракетке жооп берүүчү зоналарга жасоодо. Азырынча мындай ыкма Кыргызстанда колдонула элек. Анткени аппарат жок. Коңшу Казакстанда бул боюнча бир гана адис бар. Ал да кыргыз жигити. Менимче, бул жигит деле айлыктын аздыгынан, керектүү аппараттардын жетишсиздигинен улам кетсе керек. Эгер мамлекет дарыгерлердин укугун коргоого алып, айлыгын көтөрүп, тиешелүү жабдыктар менен камсыздап, шарттарды түзүп берсе, эмгегибизди кыргыз элине арнасак жакшы болмок. Мисалы, эндоваскулярдык операция түрлөрү коңшу өлкөлөрдө 15-20 миң долларга жасалат. Эгер аппарат болсо биз бекер жасамакпыз. Бизде Кореядан, Орусиядан, Түркиядан тажрыйба топтоп келген адистер толтура. Баса, бекер десем айрым бейтаптар туура эмес түшүнүп алышат экен. Керектүү каражаттардын көпчүлүгү гранттык негизде келет. Алар бат эле түгөнөт да. Бейтаптарды ооруканада жок нерсени сатып кел десек, “бекер дебедиңер беле?” деп суроолуу карашат. Ошондуктан сатып келүүгө туура келет.

Нейрохирург Султанбек Каримов медицина илимдеринин доктору, профессор Миталип Мамытов сыяктуу агайларынан таасир алып, бул тармакка келип калгандыгын айтат.

“БЕЙТАПТЫН ӨМҮРҮН САКТАП КАЛУУ – НЕГИЗГИ МИЛДЕТИМ”

– Нейрохирургия тармагында иштегениме 9 жылдын жүзү болду. Азбы-көппү, бул жылдар аралыгында түрдүү операцияларды жасадым. Мен үчүн бейтаптын өмүрүн сактап калуу – негизги милдет.

Эң алгач ординатурада окуп жатканда 18 жаштагы кыздын баш сөөгүнүн тешигин пластик менен жапкам. Бул менин өз алдымча жасаган эң алгачкы операциям болгон. Албетте, толкундоолор менен бирге өзүмө болгон ишеничим жогорулаган. Ар бир бейтаптын сакайып кетиши, алардан ыраазычылык угуу дарыгерлерге чоң стимул.

2014-жылы бийик имараттан куруучу кулап кетип, чыкыйынан кирген темир баш мээнин так ортосуна жетип калыптыр. Куткаруучулар темирди эки жеринен кесип эле жабырлануучуну бизге алып келишти. Нөөмөттө мен жардамчыларым менен гана болчумун. Кылдаттык менен темирди сууруп чыгып, өмүрүн сактап калганбыз. Учурунда жардам берип, туура операция жасалгандыктан бейтапты майыптыкка жеткирген жокпуз. Ошол кезде анын келинчеги кош бойлуу экен. Төрөгөндө сендей жигит болсун деп атыма уйкаштырып Нурсултан коюшту. Учурда байке сак-саламат үй-бүлөсү менен жашап жатат, бөбөк чоңоюп жатат.

2016-жылы кароолчу болуп иштеген кишини каракчылар темир менен башын жанчып кетишиптир. Ошол бейтап менен 1 жыл бою жашоо үчүн күрөштүк жана сактап калдык. Анын баш мээсинин жарымы жана сөөгү жок, ошого карабай жашап жатат.

Акыркы учурда оорулуулар ири суммадагы акча каражатын чогултуп, чет өлкөгө дарыланууга барууга аргасыз болгон учурлар бар. Мамлекет тарабынан жаш адистерге колдоо көрсөтүлүп, шарттар түзүлсө, кыргыз медицинасы өнүгүп, оорулуулар өз өлкөбүздө арзан дарыланышат эле. Жаш, күчтүү адистердин айлыктын аздыгынан чет өлкөгө агылышы кыргыз медицинасы үчүн чоң жоготуу.

Дамира Арстанова
koom@super.kg



Нейрохирургиялык операциялардын 80 пайызы Кыргыз жеринде жасалат

Автор: Алтынай Тынышова
Оператор: Кайрат Сарбагышов

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(3)
01.07.2019. 10:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
05-12-2018
Соӊку аракети:
13-11-2019 19:46
Жынысы:
Белгисиз
+4
Азаматсыздар! Айлыктын аздыгына карабай, оз олконорго эмгегинерди арнап жатасыздар. Аллах ыраазы болсун сиздерден!
01.07.2019. 11:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
13-04-2016
Соӊку аракети:
15-11-2019 13:18
Жынысы:
Белгисиз
+2
Султан азаматсын. Элин учун талыкпай эмгектене бер,сени менен сыймыктанабыз.
16.10.2019. 09:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
242
Катталган:
28-12-2013
Соӊку аракети:
14-11-2019 09:18
Жынысы:
Белгисиз
0
Кудай буйруса мен да баламды нейрохирургка окутам,Бул менин арзуум...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23199;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: