«Жылдын супер дебюту»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ЖЕМИШ ДАРАКТАРЫН ЗЫЯНКЕЧТЕРДЕН КОРГОО

№867 13-июнь - 19-июнь, 2019-жыл


“Жемиш дарактардын зыянкечтери жана алардын илдеттери бир топ. Зыянкечтери көбүнчө эрте жазда алардын жылбырактарына, жаш сабактарына, гүлүнө зыян келтирет. Илдеттери болсо күн жаанчыл болгондо, анан күн абдан ысыган кезде күчөйт. Зыянкечтери менен илдеттерине каршы дарылар бар” дейт Бишкектеги Энвер Гареев атындагы ботаникалык бактын мөмө-жемиш лабораториясынын илимий кызматкери, агроном Нурлан Албанов.

ЗЫЯНКЕЧТЕРГЕ КАРШЫ ДАРЫЛОО

Багбандар сатып пайда табуу үчүн көбүнчө алма, алмурут, кокон гилас, кара өрүк жана өрүк тигишет. Учурда кокон гилас менен өрүк бышып жатат. Негизи зыянкечтерге каршы дары-дармектер мөмөлөрдүн бышарына бир жарым ай калды дегенде чачылбайт, токтотулат. Анткени дарылар мөмөгө сиңип калса, аны жеген адамдын организмине зыян келүүсү мүмкүн. Кокон гилас жана өрүктөрдү зыянкечтерден дарылоо мезгили өтүп кетти. Алдыда мөмөлөрү эми бышчу алма, кара өрүк, алмурут бар.

Зыянкечтери

Алма, алмурут. Булардын эң көп тараган жана залал келтирген зыянкечи – алма курту (плодожорка) же түнкү алма көпөлөгү (башкы сүрөттө). Алма курту алмурут, шабдалы, өрүк жана грек жаңгагына да зыян келтирет.

Түнкү алма көпөлөктөрү жазында алма, алмурут гүлдөй баштагандан 7-10 күндөн соң жумурткалай башташат. Жумурткаларын алманын жалбырактарынын үстүнө, алмуруттун жалбырактарынын астына, кийинчерээк мөмөлөрдүн үстүнө тууйт. 15-20 күндөн кийин жумурткадан гусеницалар (курттар) пайда болуп, алар мөмөнү жана мөмөнүн ичиндеги уругун жеп, мөмөнү соолутат. Мунун негизинде мөмө жерге түшөт. Урукту жегенден кийин гусеницалар башка алмага өтүшөт. Курттар дарактардын кабыктарынын астында жана мөмө сактоочу жайда кыштайт да, жазында куурчакчага айланат. Бак гүлдөй баштаган кезде көпөлөк болуп учуп чыгып, жумурткалоого киришет.

Алма көпөлөгү 1 сезондо 3 ирет жумурткалайт, башкача айтканда, курттардын 3 мууну жаралат. Андыктан 3 ирет дарылоо кажет. Айтып кетчү нерсе, 3 жолкуда 3 башка дары чачуу керек. Себеби бир дарыны улам чача берсе курттарда ага каршы иммунитет пайда болуп, кийин өлбөй калышат. 1-жолу алма гүлдөп баштагандан 7-8 күн дегенде ди-40 (би-58) суюк дарысынын 2 чай кашыгын 10 литр сууга кошуп алма дарагына чачуу керек. Дары чачуу үчүн атайын сепкич, бүрккүч шаймандар болот, ошолордун бирин колдонуу кажет. 2-жолу алма көпөлөгү алманын мөмөсү койдун коргоолундай өлчөмдөй болгондо жумурткалайт. Ошол кезде каратэ зеон суюк дарысынын 2 чай кашыгын 10 литр сууга кошуп чачуу кажет. Көпөлөк алманын бышарына 40-45 күн калганда 3-ирет жумурткалайт. Ошол учурда фитоверм суюк дарысынын 3 чай кашыгын 10 литр сууга кошуп чачуу зарыл. Фитоверм уулуу зат эмес, мөмөгө сиңбейт, демек, адамдын организмине зыян келбейт.

Кара өрүк

Алма, алмурутка караганда кара өрүктүн зыянкечтери аз. Андыктан кара өрүктөрдү сезон ичинде 2 ирет дарылоо жетиштүү. Эң кеңири тараган зыянкечи – кара өрүктүн курту же кара өрүк көпөлөгү. Гүлдөп жаткан кезде ди-40 дарысынын 2 чай кашыгы 10 литр сууга кошулуп чачылат. 2-ирет мөмөсү коргоолдой болгон кезде ал учурда чачып жетишпесе мөмөсү бармак башындай болгондо деле кара өрүк дарагына чачылат. Азыр Талас, Чүй, Ысык-Көл облустарында чача берсе болот. Нурелл-д суюк дарысынын 2 чай кашыгы 10 литр сууга кошулуп чачылат. Учурда Ош, Баткен, Жалал-Абад облустарында кара өрүктөрдүн өлчөмү башка облустардыкына караганда чоңоюп кеткендиктен дары чачууга болбойт.

ИЛДЕТТЕРИ

Алма, алмурут. Эң көп таралган илдеттери – парша (котур сымал илдет, дат), ак кебер (мучнистая роса же желе баскан оору) жана бактериалдык күйүк илдети.

Парша жана ак кебер илдетинин козгогучтары – мите козу карын сымалдар. Күн ысыкта бат жайылат. Шамал, курт-кумурскалар аркылуу жугат. Парша илдетинин белгиси: алгач жалбырактарга, кийин мөмөлөргө кара-күрөң тактар түшөт, жалбырактар куурап, түшө баштайт. Мөмөлөр жарылып, жарылган жерге мөмө дарактардын зыянкечтери кирип, мөмө чирип калат.

Ак кебер илдетинин белгиси бутактарды желе каптап, жалбырактары агара баштайт. Акырындап жалбырактар түрүлүп куурайт. Мөмө дарактар жалбырактары аркылуу да керектүү заттарды алгандыктан, жалбырактар түшсө мөмөлөр чоңойбой калат.

Парша илдетине каршы фундазол (упа түрүндө), фозалон (упа түрүндө) дарыларынын бирин чачуу керек. Фундазол же фазалондон 2 чоң кашыгы 10 литр сууга кошуп чачылат.

Ак кебер илдетине каршы скор суюк дарысынын 7-8 тамчысын 10 литр сууга кошуп чачуу сунушталат. Же байлетон упа дарысынан 1 аш кашык алып, 10 литр сууга кошуп чачуу кажет. Аталган дарылардын бирин зыянкечтерге каршы дарылаган дарыга кошуп чачса да эки иштен бир иш болот. Дарыны илдет белгилери билинген кезде эле чача берсе болот. Дары жалбырактарга гана таасир этип, мөмөлөргө зыяны жок.

Алма, алмуруттун бактериалдык күйүк илдети

Бактериалдык күйүк илдети Кыргызстанда 2010-жылдан бери белгилүү. Сырттан алынып келинген бак-дарактар менен кошо келип, жайылуусу мүмкүн. Көбүнчө алмурутту жабыркатат. Илдет белгиси: алгач 1 жылдык бутакта кара тактар пайда болуп, жалбырактар соолуп баштайт. Анан илдет башка бутактарга тарайт. 2-3 жылда илдет сөңгөккө жетип, бак куурайт. Илдеттен биротоло айыктырып алчу ыкма жок. Бирок илдет башталганда дарылап, бакты сактап калууга болот. Илдет белгиси билинер замат ооруган бутактын жабыркаган жерине дагы 10-15 сантиметр кошуп туруп кыркуу сунушталат. Ар бутакты кескен сайын секаторду хлордуу сууга, же спиртке, же аракка малып, дезинфекциялап туруу кажет. Болбосо ооруну соо дарактарга жугузуу коркунучу бар. Кесилген бутактарды көмүп салуу оң. Бутактын кесилген жерине фармайод же фитолавин дарысын чачуу керек. Бул бактерия башка бутактарга тарабашы үчүн керек. Илдетке каршы фармайод, фитолавин суюк дарыларынын бирин 10 литр сууга 2 чоң кашык кошуп чачса болот. Сезон ичинде Чүйдө 5, Ысык-Көл менен Таласта 2-3 жолу чачылат. Фармайодду ар бир 15 күндө, фитолавинди ар бир 25 күндө кайталап чачса болот.

Кара өрүк

Кара өрүк да парша, ак кебер жана чирик (плодовая гниль) оорусунан көп жабыркайт. Чирик оорусу бактериалдык оору. Мурунку күздө даракта, жерде калган мөмөлөрдө жана жалбырактарда оору козгогучтар сакталып калат. Алар жазында жанданып кара өрүктө илдет жаратат. Андыктан күзүндө ооруган дарактын жалбырактары менен даракта калып калган жана жерге түшкөн мөмөлөрүн чогултуп өрттөө же көмүү керек.

Чирик илдетинде мөмөлөрдө кара-күрөң тактар пайда болуп, жалбырактары тешилип баштайт. Мөмөлөр бышканда сырты быдыр ала болуп, темгил болуп калгандыктан сатыкта анча өтпөй калат.

Чирик илдетине каршы би-40 (би-58) суюк дарысынын 2 чай кашыгы 10 литр сууга кошулуп чачылат. Сезон ичинде 3 жолу чачуу сунушталат.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23227;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: