Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

КЫТАЙ КЫЯЛЫН ИШКЕ АШЫРЫП ЖАТКАН СИ ЦЗИНЬПИН

№864 23-29-май, 2019-жыл


Учурда 66 жаштагы Си Цзиньпин – Кытай Элдик Республикасынын төрагасы, “Forbes” журналынын бүтүмү боюнча 2018-жылдын эң таасирдүү инсаны. Кытай жарандары аны “кытай элинин атасы“ дешет. Гезитибиздин бул санында дүйнөлүк лидерлердин бири болгон ушул инсан тууралуу кеп кылмакчыбыз.

КААРМАН ТУУРАЛУУ

Туулган жылы, күнү – 1953-жыл, 15-июнь

Туулган жери – Бээжин шаары

Билими – Жогорку. Бээжин шаарындагы Цинхуа университетинин бүтүрүүчүсү. Юридикалык илимдеринин доктору

Жубайы – Белгилүү кытай ырчысы Пэн Лиюань

Кызы – Си Минцзе 2014-жылы Гарвард университетин аяктаган

7 ЖЫЛДЫК КЫЙЫНЧЫЛЫК

Си Цзиньпин 1953-жылы 15-июнда Бээжин шаарында жарык дүйнөгө келген. Атасы Си Чжунсун көрүнүктүү саясий ишмер болуп жогорку кызматтарды аркалаган. Бирок 1962-жылы бийлик Си Цзиньпиндин атасын партияга чыккынчылык кылды деген жалаа менен мамлекеттик кызматтан бошотуп, Бээжинден кууп чыгат. 1966-жылы Си Чжунсун камакка алынат. Бул окуя анын баласына да таасирин тийгизип, Си Цзиньпин Кытайдагы эң жакыр провинциялардын бири Шэньсиге “эмгек аркылуу кайра тарбиялоого” жөнөтүлөт. Келечектеги Кытай лидери ал жакта 7 жылдык өмүрүн өткөрөт. Буга чейин катаал жашоону башынан өткөрбөгөн Си электр жарыгы жок үңкүрдө жашап калат. Мындай шарттагы жашоо ага чоң сыноо болгонун кийин өз сөзүндө белгилейт.

Ачкалыктан жабыр тарткан күндөр, сууктан үшүп тоңгон түндөр, азык-түлүк жок кезде жапайы өсүмдүктөрдү жеген учурлар жаш жигитти чыңдап, анын мүнөзүн курчутат. Дал ушул 7 жыл аралыгында келечектин лидери жөнөкөй калктын жашоосун аңдап билет.

САЯСАТТАГЫ ИЙГИЛИК ЖОЛУ

1974-жылы Си Цзиньпин Коммунисттик партиянын катарына кошулат. 1975-жылы ал беделдүү делген Бээжин университетинин химия-технология факультетине тапшырып, 1979-жылы ийгиликтүү аяктайт.

1982-жылы Си Цзиньпин өлкөнүн Коргоо министрлигинин катчысы болуп дайындалат. Кийинки жылдары ал ар түрдүү кызматтарды аркалап, 2000-жылы Фуцзянь провинциясына губернаторлукка шайланат.

2008-жылы Кытай Элдик Республикасынын төрагасынын орун басары кызматына дайындалат. Ал ар бир кызматында жигердүү эмгектенип, коррупция менен күрөшө билген, инвесторлорду тарта алган мамлекеттик ишмер катары эл ичинде таанылат. Үзүрлүү эмгегинин натыйжасында 2012-жылдын 15-ноябрында коммунисттик партиянын XVIII съездинде Си Цзиньпин партиянын төрагасы болуп шайланат. Ал эми 2013-жылдын 14-мартында Эл өкүлдөрүнүн бүткүл кытайлык чогулушунда Си Цзиньпин Кытай Элдик Республикасынын төрагасы болуп шайланат.

“КЫТАЙ КЫЯЛЫ”

“Кытай кыялы” – бул өлкөнүн учурдагы саясий жана социалдык программасы, ошондой эле Кытай Элдик Республикасынын негизги урааны. Алгачкы ирет бул ураанды 2012-жылдын ноябрь айында Си Цзиньпин жарыялаган. Өлкө лидери Кытайдын кыялы – Улуу Кытай өлкөсүнүн кайра жаралуусу деген ойду айткан. Си Цзиньпин алдыга койгон максаттарына ылайык, Кытай 2021-жылга чейин жалпы өнүгүүгө жетип, ал эми 2049-жылы (Эгемендүү Кытай өлкөсүнүн 100 жылдыгы) дүйнөдөгү алдыңкы мамлекетке айланышы керек.

Си Цзиньпиндин бийликке келиши менен Кытайда коррупцияга каршы күрөшүү кампаниясы жогорку деңгээлге чыкты. Коррупция иштерине аралашкан жөнөкөй жарандар гана эмес, жогорку кызматтарда отурган адамдар дагы катуу жазаларды алышууда. 2018-жылы 621 миң адамга “коррупция” беренеси менен кылмыш иши ачылган.

ТЫШКЫ САЯСАТЫ: “БИР АЛКАК – БИР ЖОЛ”

Си Цзиньпиндин келиши менен Кытайдын тышкы саясатында жакшы жылыштар болду. Дүйнөлүк маселелерди чечүүдө Кытай эми негизги ролду ойноого даяр экендигин көрсөттү. Кытай лидери бир кездеги лидер Дэн Сяопиндин “таогуан янхуэй” (мүмкүнчүлүктөрүңдү жашырып, көлөкөдө жашынуу) деген тышкы саясаттагы принцибин четке кагып, жаңы жолду тандады. Анын дүйнөлүк масштабдагы саясий демилгелери буга далил болууда. Кытай глобалдык көйгөйлөрдү чечүү жолдорун сунуштоо менен өзүнүн көз карашын дүйнө коомчулугуна жеткирүүгө аракет кылууда.

Си Цзиньпин бийликке келгенде Кытайдын дүйнөдөгү ролун жогорулатууну максат кылган. 2013-жылы ал "Бир алкак – бир жол" долбоорун жарыялады. Аталган долбоор аркылуу Кытай Азия, Африка, Европа жана башка аймактарды байланыштырып, соода-экономикалык мамилелерди жакшыртуу, биргеликте, тынчтыкта өнүгүү жолун сунуштап чыкты. Кытай бул долбоору менен эркин сооданы, транспорттук байланыштарды, каржылык интеграцияны, маданий-билим берүү кызматташтыгын өнүктүрүүнү максат кылууда. Максатты ишке ашыруу үчүн Кытай бир триллион доллардан ашуун инвестицияларды жасаары күтүлүүдө.

“Бир алкак – бир жол” форуму алгачкы ирет 2017-жылдын 14-15-май күндөрү Бээжинде өткөн. Ага 29 өлкөнүн башчылары катышкан. Ал эми 2019-жылдын 25-апрелинде бул долбоордун 2-форуму өтүп, 150 мамлекеттин өкүлдөрү, анын ичинде 37 өлкөнүн башчысы катышты.

2019-жылдын апрель айына карата аталган долбоордун алкагында Кытай 126 мамлекет жана 29 эл аралык уюмдар менен кызматташтык келишимдерди түздү.

Айрым серепчилер Кытай мындай аракети менен геосаясий жана стратегиялык таасирин кеңейтип жатканын белгилеп жатышат. Ал эми Кытай бул долбоор "геостратегия" эмес, тескерисинче, дүйнөдөгү мамлекеттерди бириктире турган, бирдикте өнүктүрө турган долбоор экенин айтууда.

КЫРГЫЗ-КЫТАЙ АЛАКАСЫ

Си Цзиньпиндин бийликке келиши менен Кыргыз-Кытай мамилеси жаңы тепкичке көтөрүлдү. Кытайдын жардамы менен Кыргыз өлкөсүндө бир нече ири долбоорлор ишке ашты. Учурда Кытай Кыргызстанга ири долбоорлор үчүн насыя берген негизги өлкө. 2018-жылдын декабрына карата Кытайдан келген кредит 1 миллиард 719,38 миллион долларды түзгөн. Бул өлкөдөн келген кредиттердин эсебинен өлкөдө негизги жолдор салынып, оңдолуп, түндүк менен түштүктү байланыштыруучу альтернативдик жол курулуп жатат. Мындан тышкары Бишкек ЖЭБи жаңыланып, бир катар социалдык жана экономикалык долбоорлор ишке ашты.

Улуттук статистикалык комитеттин маалыматы боюнча, 2017-жылы Кытай кыргызстандык 574 ишканага инвестиция салган. 2013-жылдан 2017-жылга чейин Кытайдан түз келген инвестиция 1768,6 миллион долларды түздү.

Эки өлкө "Бир алкак – бир жол" долбоорунун алкагында кыргыз-кытай кызматташтыгын соода жана инфраструктуралык жактан дагы күчөтүү максатын көздөйт. Кытай миллиарддаган инвестицияны Борбор Азия аркылуу Иран, Орусия, Кавказ, Түркия, Европа менен байланыштыра турган темир жол жана автожолдорду курууга жумшап жатат. Учурда Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан темир жолун куруу боюнча сүйлөшүүлөр жүрүүдө. Бул темир жол жүктөрдү Чыгыш Европа жана Жакынкы Чыгыш мамлекеттерине жеткире турган кыска жол болмокчу. Темир жол Кытайды Борбор Азия аркылуу Иран, Орусия, Кавказ, Түркия жана Европа менен байланыштырат. Натыйжада Кыргыз өлкөсүнө да деңизге чыгууга мүмкүнчүлүк түзүлөт. Темир жолдун ишке кириши менен жогорку технологиялык логистикалык борборлор курулса, ал иштер дагы өлкөгө өз пайдасын тийгизет.

Эгерде долбоор көздөгөн максатына жетсе, жылына Кыргыз Республикасы аркылуу 15-20 миллион тоннага чейин жүк ташылары айтылып келет. Кытайдан бизге, андан ары Казакстан, Өзбекстан, Иран, Европага чейин жүктөр кетип турат.

Аталган темир жол курулса төмөнкүдөй пайдалар күтүлөт:

  • Мамлекеттин экспорттук потенциалын ишке ашыруу;
  • Азия – Европа кургак транзиттик байланышын түзүү;
  • Жүк которуу станциясы курулуп калса, жылына 200-210 миллион доллар киреше түшөрү күтүлөт;
  • 2000дей кыргызстандык жумуш орду менен камсыз болот;
  • Жылына 250 миңдей кытай туристтерине Кыргыз өлкөсүнө келүү мүмкүнчүлүгү түзүлөт.

Кыргыз темир жолу мамлекеттик ишканасынын расмий сайтындагы маалыматка ылайык, бүгүнкү күндө аталган темир жолдун Кыргызстандагы бөлүгүнүн техника-экономикалык негиздемеси иштелип чыкты. Кыргыз тараптын кызыкчылыгын эске алган эң оптималдуу маршрут үч тараптуу кыргыз-кытай-өзбек эксперттик тобу аркылуу талкууланып жатат.

СПОРТ МЕНЕН КИТЕПКЕ ЖАКЫН СИ ЦЗИНЬПИН

Си Цзиньпин спортко абдан жакын адам. Ал сууда сүзгөндү, футбол ойногонду жактырат. Ошондой эле китеп окуу анын негизги хоббиси экени айтылып келет. Кези келгенде өзү дагы китеп жазат. 2013-жылы анын “Си Цзиньпин мамлекеттик башкаруу тууралуу” аталышындагы китеби жарык көргөн. Анда автор ар тараптуу реформаларды баяндап, аларды ишке ашыруу үчүн 330га жакын иш-чараларды жүргүзүү керектигин жазат. Алардын ичинде коррупция менен күрөшүү жана сот системин жакшыртуу багыттарына көбүрөөк көңүл бурулган.


Кубан Жумамидинов
politika@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Талкуу жабык.
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23044;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: