Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ЧАГЫЛГАН. КАНТИП КОРГОНУУ КЕРЕК?

№864 23-29-май, 2019-жыл


Фактыларга таянсак, жер үстүнө ар бир 50 секунд сайын чагылган түшүп турат жана жыл сайын дүйнө жүзүндө 6000дей адам (айрым маалыматтарда 24 000) чагылган тийгенден көз жумат. Мына ушундай адам өмүрүнө коркунуч келтирген чагылгандан коргонуу тууралуу маалыматты сунуштайбыз.

ЧАГЫЛГАНГА МҮНӨЗДӨМӨ

Орточо узундугу – 2,5 чакырым

Чагылгандын электрдик ток күчү – 2000-300 000 ампер (үйдөгү розетка 10-16 ампер менен иштейт)

Температурасы – +300 000 градуска чейин жетет (күндүн таажысындагы температура +600 000-5 000 000 градус)

Ылдамдыгы – секундуна 100 000 чакырым (күндүн нурунун ылдамдыгы секундуна 300 000 чакырым)

Чагылгандын жаркыроосунун узактыгы – 0,001 секунд

Чагылгандын эльф, спрайт, жет, шар сымал түрлөрү бар. Чагылган эң көп түшкөн өлкө – Конго Демократиялык Республикасы.

ЧАГЫЛГАНДЫН КЕСЕПЕТИ

  • 2019-жылдын 5-майында Шереметьево аэропортунан Москва-Мурманск каттамы боюнча учкан учак абага көтөрүлгөндөн кийин чагылгандан улам кайра жерге конууга аргасыз болгон. Конордо жерге урунуп, өрт чыккан. Учактагы 78 адамдын 41и каза болгон. Учкуч Денис Евдокимовдун маалыматына караганда, чагылган тийгенден улам учактын айрым системдери иштен чыккан.
  • 2018-жылы 18-июлда Ысык-Көл облусунун Түп районунун Кутургу айылына жакын жердеги Суран жайытындагы короого түндө чагылган түшүп, 44 кой, 12 эчки өлгөн.
  • 2016-жылы 16-июнда Жалал-Абад облусунун Суук-Дөбө жайлоосунда чагылгандын айынан 120 кой кырылган.
  • 2019-жылдын 19-майында Кадамжай районунун Чукур айылынын 39 жаштагы тургуну Ж.Ш. чагылган уруп каза болду. Маалыматтарга караганда, анын башына тийген чагылган жүрөгүн тешип чыгып кеткен. Окуя Шыбыран жайлоосунда болгон.


ЖААН УЧУРУНДА ЧАГЫЛГАНДАН САКТАНУУ ЭРЕЖЕЛЕРИ

Кокус автоунаада болуп калсаңыз

  • Токтоңуз жана күтө туруңуз (чагылган учурундагы өзгөрмө магниттик талаанын айынан автомобилдин жабдыктары иштен чыгып калуусу мүмкүн).


Кокус көчөдө болуп калсаңыз

  • Ачык жерде турбаңыз, дүкөн, подъездге жашыныңыз.
  • Темир тосмого жолобоңуз.
  • Көлчүк, көл, көлмөдөн жок дегенде 100 метр алыс болуңуз. Суу ичинде калууга, суу жээгиндеги дарак түбүнө жашынууга болбойт! Суу электр тогун жакшы өткөрөт. Чагылгандын электрдик ток күчү көлчүк, көл, көлмөнүн айланасында 100 метр радиуста таркайт.


Кокус велосипед, мотоциклде баратсаңыз

  • Велосипед, мотоциклди токтотуп, түшүп, алардан 30 метрдей алыстыкта болуңуз.


Кокус имарат ичинде болсоңуз

  • Эшик, терезе, вентиляция тешиктерин жабыңыз.
  • Терезени жаап, электр шаймандарын, телевизорду өчүрүңүз, нымдуу нерсеге, металл шаймандарга, үй телефонуна, суу түтүктөрүнө жолобоңуз. Аталгандарды чагылган көп урат. Чөнтөктөгү ачкычтар топтому да чагылганды тарта турганын унутпаңыз.


Кокус токойдо болуп калсаңыз

  • Бийик даракка жана ээн жердеги жалгыз даракка чагылган көп түшөт. Андай дарактарга жабышып турууга, түбүнө отурууга болбойт! Алардан 200 метрдей алыс болууга аракет кылыңыз!
  • Жапыз өскөн даракка же бадал түбүнө эки тизеңизди кучактап, башыңызды ичиңизге катып (түйүлдүк позасы) жашыныңыз. Эгер бадал жана жапыз дарак жок болсо, чуңкур жерге отуруңуз. Чуңкур да жок болсо тизеңизди бүгүп отуруңуз.
  • Чагылган көп түшчү дарактар эмен (54%), терек (24%), карагай (6-10%). Ал эми липа (2%), зараң дарагына(1%) аз түшөрүн биле жүрүңүз.
  • Басып жүрбөңүз, тик турбаңыз, бийикке чыкпаңыз. Чагылган тийүүсү мүмкүн.
  • От жакпаңыз (от чагылганды тартат).



АДАМГА ЧАГЫЛГАН ТИЙГЕНДЕГИ БЕЛГИЛЕР

Бишкектеги ортопедия жана травматология илим изилдөө борборунун күйүк бөлүмүнүн башчысы Кандалаткан Сарбанова маалымдайт.

­– Чагылган адамды катуу же жеңил урушу мүмкүн.

Жалпы белгилери төмөнкүлөр:

  • Баштын кескин түрдө катуу оорушу
  • Көздүн караңгылашы, убактылуу укпай калуу
  • Акыл-эсти жоготуу, кулап түшүү
  • Чагылган тийген жерлердин күйүккө учурашы
  • Дем алуу жана жүрөк токтоп калышы мүмкүн
  • Дененин, кол-бут калтырап-титирөөсү ыктымал
  • Денеде токтун кирген жана чыккан жерлеринин издери байкалат
  • Каза болгон адамдын денесинде ачык күлгүн же кызыл сызыктар билинет (1-2 суткага чейин сакталат), бул чагылган тийгенде капиллярдык кан тамырлардын кеңейип кетиши. Сызыктарды манжа менен басып көргөндө билинбей калат.


БИРИНЧИ ЖАРДАМ КӨРСӨТҮҮ

  • Адамды кургак жерге чалкасынан жаткызуу
  • Кийиминин эң үстүңкү топчуларын, курун чечүү
  • Муздак сууну көкүрөгүнө чачуу
  • Жүрөгү токтоп калса, жүрөгүнө массаж жасап, ооз менен дем алдырып, эсине келтирүүгө далалат кылуу
  • Эгер колдо болсо нашатырь спиртин жыттатуу
  • Күйгөн жерлерине суу чачып, анан арак, спирт менен тазалап, бинт же таза мата менен таңуу
  • “Тез жардамды” чакыруу же ооруканага машинада жаткырган абалда тезинен алып баруу


ЖЕРГЕ КӨМҮҮГӨ БОЛБОЙТ!

Айрымдар чагылган урган адамдын дем алуусу билинсе да, билинбесе да жерге көмүп койсо аман калат деп туура эмес ойлошот. Өлгөн адам тирилбейт. Эгер дем алганы билинип жатса жана аны көмүп койсо, анын абалы ого бетер оорлойт. Көкүрөгүн топурак басып калгандан адамдын дем алуусу кыйындайт. Денеси муздап, кан айлануу начарлайт. Андыктан жерге көмүп койгондордун чанда бири гана аман калат.

Биздин бөлүмгө 5-6 жылда чагылган тийген 1 гана адам түшөт. Негизи чагылган урган адамдар аз, айрымдары каза болуп калса, аман калгандар жергиликтүү ооруканага кайрылышат.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(3)
27.05.2019. 12:17 
Тайпасы:
Конок
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
01-05-2019
Соӊку аракети:
04-07-2019 12:18
Жынысы:
Белгисиз
0
Жакшы маалымат экен рахмат
28.05.2019. 18:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
82
Катталган:
02-06-2015
Соӊку аракети:
20-10-2019 21:41
Жынысы:
Белгисиз
0
Кудай сактасын!
02.06.2019. 13:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
165
Катталган:
10-03-2016
Соӊку аракети:
02-06-2019 13:08
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
Муну окуган кээ бироо жамгыр жааганда эшикке чыкпай калат ко()))))))))
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23087;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: