Архив
897  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Дастан Бекешев, депутат: "ВРАЧТАР 386 БАЛАГА СПИД ЖУКТУРГАН". МАМЛЕКЕТ ЖООПКЕРЧИЛИК АЛАБЫ?

№857 4-10-апрель, 2019-жыл


Ош облусунун Ноокат райондук, Ош облустук ооруканаларында медицина кызматкерлеринин шалаакылыгынан улам балдарга ВИЧ-инфекциясы жуккан окуяны буга чейин да чагылдырып келдик. Бул балдардын ата-энелери Оштон Бишкекке бийлик өкүлдөрүнө арманын айтуу үчүн байма-бай каттап, бирок мамлекеттен эч кандай жардам ала албай жүрүшөт. Балдарын жөнөкөй сыркоолордон айыктырам деп ооруканага кайрылып, бирок ак халатчандардын колунан өмүр бою айыкпас ооруга кабылгандардын абалы оор. Бул окуяда врачтар эч кандай жазага тартылышкан эмес. Мамлекет жоопкерчилик албай кутулабы?

“МЕДИЦИНА КЫЗМАТКЕРЛЕРИ ЖООПКЕРЧИЛИККЕ ТАРТЫЛГАН ЭМЕС”

Ош облустук сотунун басма сөз катчысы Бекзат Осмонкуловдун берген маалыматы боюнча, врачтар жоопко тартылышкан эмес.

– 2008-жылдын 15-июнь күнү Ноокат райондук аймактык ооруканасынын 4 медициналык кызматкерине, Ош облустар аралык балдар клиникасынын 1 дарыгерине карата “өздөрүнүн кесиптик милдеттерин талапка ылайык аткарбагандыктан ВИЧ-инфекциясын жугузуу” беренеси менен кылмыш иши козголгон. Бул врачтардын туура эмес ишинен 15 жаш бала жана 4 эне жабыркаган. Аталган иш 2011-жылдын 20-май күнү Ноокат райондук сотунун өндүрүшүнө алынган. 2011-жылдын 11-ноябрь күнү бул иш боюнча Ноокат райондук сотунун өкүмү чыккан. Өкүм боюнча кылмыш жасады деп айыпталган соттолуучулар А.А.С., Т.Э.Т., Э.М.М., Э.А.К. жана К.Рди жаза жоопкерчилигине тартуу мөөнөтү өтүп кеткендигине байланыштуу алар жазадан бошотулуп, жазык иши өндүрүштөн кыскартылган.

Кылмыш-жаза кодексинин 117-беренеси (ВИЧ-инфекциясын жуктуруу) боюнча медицина кызматкери ВИЧ-инфекциясын башка адамга жуктурганда 5 жылга чейин эркинен ажыратылат. Бул кылмыштын аракеттери анча оор эмес кылмыштардын курамына киргендиктен 3 жыл убакыт өткөндөн кийин кылмыш-жаза жоопкерчилигине тартуунун мөөнөтү эскирет.

Жабырлануучулар Ош облустук сотуна жана Жогорку Сотко апелляциялык тартипте даттанышып, өкүм өзгөртүүсүз калтырылган.

“ВИЧке КАБЫЛГАН БАЛДАРДЫН АТА-ЭНЕЛЕРИНЕ 100 МИҢ СОМДОН КОМПЕНСАЦИЯ ТӨЛӨП БЕРҮҮ БОЮНЧА МЫЙЗАМ ДОЛБООРУН СУНУШТАП ЖАТАМ”

ВИЧ-инфекциясына кабылган 2 жашка чейинки балдар майып болуп саналат. Мамлекеттик жөлөк пул жарандарга статусу катталган учурдан баштап төлөнөт. Эгер илдет апасынан баласына жукса, ал балага 18 жашка чейин гана жөлөк пул берилет. Мыйзамга ылайык, ВИЧ-инфекциясына кабылган баланы караган адам жөлөк пул албайт. 14 жашка чейинки илдетке кабылган баланы ооруканада алып жаткан учурда гана ата-эне же аны багып жаткан башка адам убактылуу эмгекке жарамсыздык боюнча жөлөк пул ала алат. Жөлөк пул ал адам кызмат адамы болгон учурда гана берилет. Бирок балдарын караган апалардын көбү үй кожойкелери. Алар мындай жардамды ала алышпайт.

"ВИЧ/СПИД жөнүндөгү" мыйзамда медициналык кызматкерлердин айынан жарандарга аталган илдет жуккан учурда мамлекеттин жоопкерчилиги көрсөтүлгөн эмес. Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешев аталган мыйзамга өзгөртүү киргизүү боюнча мыйзам долбоорун парламентке сунуштап жатат. Эл өкүлү ВИЧ-инфекциясына кабылгандарга жакшы көңүл бурулбай жаткандыгын белгилейт.

– Чындыгында, ВИЧке кабылгандарга жетиштүү көңүл бөлүнбөй жатат. Мен «ВИЧ/СПИД жөнүндөгү мыйзамга» өзгөртүү киргизүү боюнча мыйзам долбоорун иштеп чыгып, март айында Жогорку Кеңешке сунуштадым. Анда мамлекеттик жана муниципалдык саламаттыкты сактоо мекемелерден парентералдык (ийне жана ингаляция жолу менен дарылоо) жол менен ВИЧ/СПИДге чалдыккан балдардын ата-энелерине акчалай компенсация төлөө каралган. Ата-энелерге жок дегенде 100 миң сомдон берилсин деп сунуштап жатам. Ооба, ал акча аз. Адамдын ден соолугун, жашоосун 100 миң сомго баалай албайбыз. Бирок бюджетибизге жараша аракет кылышыбыз керек. Бир жагынан алып караганда, эгер мамлекет бул балдарга миллион же 5 миллион төлөп берчү болсо, анда балага дартты атайын жуктурган учурлар катталабы деген коркунуч бар. Маселени ар тараптуу караш керек.

ВИЧ/СПИДдин кайдан жуккандыгын далилдөө оор болгондуктан медицина кызматкерин жоопкерчиликке тартууда маселе жаралышы мүмкүн. Бирок аталган окуяда мамлекет унчукпай карап турбашы керек. Бул ата-энелер мага да кайрылып жардам сурап калышат. Ооба, жөлөк пул боюнча маселе көтөрүлүшү керек. Вертикалдык (оорунун энеден балага жугуусу) жол менен жуккан балдарга 18 жашка чыккандан кийин жөлөк пул төлөнбөйт. Бул маселени карап, 18 жаштан кийин да жөлөк пул менен камсыз кылуу чечимин чыгарууга аракет кылышыбыз керек. Ал эми бул балдарды окутууга жардам берели десек, мында да маселе жаралып жатат. Мисалы, ал балдарга ЖОЖдордо окуу боюнча квота бөлүнүп берилсе, алар оорусун тастыктаган документ тапшырышы керек болот. Ал эми мыйзамда бул жарандардын статусу жашыруун сакталышы керектиги жазылган. Ушул маселени кантип чечсе болот, билбейм. Ачыгын айтканда, турак жай менен камсыз кылуу боюнча мамлекетте мүмкүнчүлүк жок. Азыр өлкө боюнча медициналык кызматкерлердин шалаакылыгынан ВИЧ жуктурган балдардын саны – 386. Анын баарына үй куруу же бекер үй берүү оңой иш эмес.

“МАМЛЕКЕТ ШАЛААКЫ ДАРЫГЕРЛЕРДИ МЕДИЦИНАГА ЖОЛОТПООГО ЧАРА КӨРҮШҮ КЕРЕК”

Аталган окуя катталган кезде акыйкатчылык милдетти аткарган, учурда Борбордук Азия мамлекеттериндеги адам укуктары боюнча конгресстин координатору Турсунбек Акун бул маселе менен жакшы тааныш. Ал ошол кезде жабырлануучулардын маселесин көтөрүүгө жардам берген.

– Бул иште балдарга оору жуктурган мамлекет толугу менен күнөөлүү. Ошондуктан өкмөт бул жарандарга жардам бериши керек. Мен омбудсмен болуп турган кезде кийлигишип жүрүп, ошол кездеги парламенттин спикери Акматбек Келдибеков жардам берип, парламент колдоп, 10дон ашык балага Оштон үй алып бергенбиз. Билишимче, анда 20дан ашык балага оору жуккан. Ошол кезде ооруканадан ВИЧ жуктуруп алган балдар бойго жетип, үй-бүлөлүү, балалуу болгону турушат. Өкүнүчтүүсү, бул оору балдарына да жугушу мүмкүн. Кандай жардам берсе болот? Мамлекеттик, коомдук, өкмөттүк эмес уюмдардын, балдар уюмдарынын өкүлдөрү, эксперттерден түзүлгөн атайын комиссия түзүлүп, комиссиянын негизинде чечим чыгарып, өкмөт аны карашы керек. Жардам берүүнүн жолун ойлонуу керек. Балким, жеңилдетилген насыя берүү жолун карайбыз. Бул иште жардам берүүгө жалгыз өкмөт эмес, коомчулук да аралашса жакшы болмок деп ойлойм. Мисалы, Дача-СУдагы окуяда карапайым калк акча чогултуп беришпеди беле. Ошол сыяктуу ВИЧ жуккан балдарга акча чогултсак болот. Мамлекет дегенибиз менен, бул жаман окуя 1-2 врачтын туура эмес аракетинен улам катталды. Дарыгерлер тийиштүү жазасын алышсын. Мамлекет болсо мындан кийин ал врачтарды медицина тармагына жакындатпоого чара көрүшү керек.

“ЗЫЯНДЫ ӨНДҮРҮП АЛУУ БОЮНЧА ВРАЧТАРДЫ СОТКО БЕРСЕ БОЛОТ”

Бул учурда жабырлануучулар кандай аракет кылса болот? Бул тууралуу юрист Адилет Мерканов жооп берди:

– Бул иш боюнча жабырлануучулар Жарандык кодекстин негизинде моралдык жана материалдык зыянды өндүрүү боюнча дарыгерлерди жана Саламаттыкты сактоо министрлигин сотко бере алышат. Доо арызга дарыгерлердин үстүнөн кылмыш иши козголгондугу боюнча документтерди тиркеп коюу керек. Буга чейин моралдык, материалдык зыян өндүрүү боюнча доо арыз менен кайрылган адам канча зыян өндүрүүнү кааласа, ал сумманын 10 пайызын мамлекетке салык катары төлөшү керек болчу. Ушул жылдын 16-апрелинен тартып доо арыз менен кайрылгандыгы үчүн жарандар мамлекетке 1000 сом төлөшөт.

Кылмыш-жаза кодексинин 99-беренесине (Материалдык залалдын ордун толтуруу жана моралдык зыянды компенсациялоо) ылайык, материалдык, моралдык зыян жаран соттолбосо да, жоопкерчиликтен бошотулса да өндүрүлөрү жазылган. Моралдык зыян зыяндын оордугуна жараша эсептик көрсөткүчтүн 50 эседен 1000 эсеге чейинки өлчөмүндө дайындалат жана бул беренени колдонууда эскирүү мөөнөтү колдонулбайт деп жазылган. Демек, кайсы учурда болсо да моралдык, материалдык зыянды өндүрүп алуу боюнча сотко кайрылууга болот. Бул окуяда Саламаттыкты сактоо министрлигинин кызматкерлери кылмыш кылып жаткандыктан, министрликти сотко берсе, министрлик соттун чечими менен ар бир адамга моралдык, материалдык зыянды төлөп берүүгө аргасыз болушу толук мүмкүн.

Перизат Музуратбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: