Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

"КЫРГЫЗ ТЕМИР ЖОЛУ" ОРУСИЯГА БЕРИЛЕБИ?

№856 28-март - 3-апрель, 2019-жыл


28-март күнү Орусия Федерациясынын президенти Владимир Путин Кыргыз өлкөсүнө келет. Кыргыздын стратегиялык өнөктөшү болгон державанын ажосу менен Сооронбай Жээнбековдун Бишкекте жолугушуусунда өлкөнүн эгемендүүлүк маселесин күн тартибине чыгара турган чечимдерге кол коюлушу мүмкүн деген талкуу жүрүүдө.

МИЛЛИОНДУК КАРЫЗДАР КЕЧИЛГЕН

Владимир Путиндин Бишкекте Сооронбай Жээнбеков менен жолугушуусунда бир катар маанилүү маселелер боюнча сүйлөшүү, макулдашуу болору күтүлүүдө. Көпчүлүккө түшүнүктүү болгондой ири державанын ажосу жөнү жок келе бербейт. Акыркы жолу Путин Кыргыз өлкөсүнө Алмазбек Атамбаевдин тушунда 2017-жылы февраль айында келген. Жолугушуунун жыйынтыгында Кыргызстандын Орусияга болгон 240 миллион АКШ долларлык карызы кечилип, дагы 200 миллион доллар ЕАЭБге киргендиги үчүн жардам катары берилген эле. Ал эми Атамбаев Путинге ак боз ат белекке тартуу кылган.

Андан бери 2 жылдай убакыт өтүп, өлкөдө президент алмашып, саясий абал да өзгөрдү. Буга чейин өлкөдө жаңы тышкы иштер министри дайындалганда чет өлкөгө алгачкы сапарын Чыңгыз Айдарбеков Москвага жасаган. Ал эми февраль айында Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров Бишкекке келип жолугушуу өткөргөн. Ошондой эле ушул жылдын 9-февралында Жээнбековдун Сочиде Путин менен күтүүсүз жолугуп келгендиги мартта боло турган сапарга даярдыктай кабыл алынган. Мындан тышкары Путин келер алдында бир катар окуялар орун алды: Баткендеги Тажикстан менен чек ара маселеси, Якутиядагы чырдын чыгышы жана орус телеканалдарынын бириндеги чуу жараткан кыргыз мигранттарды каралаган көрсөтүү... Жаздын келиши менен Атамбаев баштаган КСДПнын расмий түрдө оппозицияга өткөндүгүн жарыялашы да болду. Сапардын бул сыяктуу окуялар менен коштолгону да бир катар ой толгоолорду күчөттү.

ПУТИН КЕЛЕ ЭЛЕК ЖАТЫП ТААСИР БЕРДИ

Путиндин иш сапары боло элек жатып кыргыздарга таасирин тийгизди. Азырынча жагымдуу жагынан. Аталган иш сапардын алкагында Орусиядагы кыргыз мигранттары үчүн бир ай мунапыс жарыяланды. Анда Орусиянын аймагында миграциялык мыйзамды бузуп жүргөн кыргыз жарандары 22-апрелге чейин эч кандай тоскоолдуксуз чыгууга жана кайра каалаган учурда административдик жоопко тартылбастан кирүүгө болору тууралуу кабарланды.

Расмий билдирүүлөргө таянсак, Путиндин Бишкекте Орусия менен Кыргыз өлкөсүнүн экономика министрликтери жана эки өлкөнүн бизнес-коомчулугу катышкан иш-чарага катышат. Путин бул жолу чиновниктер менен эмес, ири орус бизнесмендери менен келери бышыкталды.

“Бул жолку жолугушуунун башкы максаты – Орусия менен Кыргызстандын ортосундагы мамиле, ЕАЭБ жана башка эл аралык маселелер боюнча сүйлөшүүлөр орун алат” деп билдирди Орусия президентинин маалымат катчысы Дмитрий Песков.

Ал эми өлкөбүздүн президенттик аппараты соода-экономикалык, энергетика жаатында, аскерий кызматташуу жана айыл чарба жаатындагы долбоорлор боюнча сүйлөшүүлөр жүрөрүн, эки өлкөнүн ортосунда 30га жакын документтерге кол коюлуусу мүмкүн экендигин билдирди.

АСКЕР БАЗАСЫН КУРУУ ТАЛКУУЛАНБАЙТ

Акыркы жылдары Кыргызстандын түштүгүнө экинчи орус аскер базасы ачылышы мүмкүн деген пикирлер күчөгөн. Кезинде Орусия Ош шаарына ыктаган болсо, кыргыз тарап чек арадагы чырлардан улам Баткенде болуусун көздөгөн. Бирок эки президенттин жолугушуусунда аскер базасы тууралуу талкуу болбой тургандыгы кабарланды.

“Орусия ири каражат коротуп, түштүктө аскер базасын куруудан баш тарткан. База куруп бер деп жабышкандан көрө, аймагында башка өлкөнүн аскер базасы жок мамлекет жакшыраак. Аскерий кызматташуу жаатындагы сүйлөшүү дегени “Ленин”, “Дастан” жана башка заводдорубузду иштетип, курал-жарак, торпедо снарядына керектүү нерселерди чыгаруу боюнча жүрүшү ыктымал” деп белгилейт саясат талдоочу Орозбек Молдалиев.

Экинчи базаны ачуу эмес, Кант шаарындагы аскер базасынын статусун өзгөртүү боюнча сүйлөшүү жүрөт. Аталган авиабаза кеңейтилеби же багыты өзгөрөбү, азырынча айтылган жок. Белгилей кетсек, учурда Орусиянын объектилери Кантта, Ысык-Көлдө деңиз-аскер базасы, Майлуу-Суу шаарында сейсмологиялык пункт жана Чалдоварда байланыш түйүнү жайгашкан.

Бул жолугушууда өлкөбүздөгү энергетика тармагына экинчи дем берилеби деген үмүт бар. “РусГидродон” майнап чыккан эмес, бирок өлкөнүн энергетикалык потенциалы бар экендиги талашсыз. “ГЭСтерди салуу үчүн ири каражат керектелет. Азыркы тапта Орусия көп каражат короткусу жок. Жаңы долбоор боюнча сүйлөшүүлөр ишке ашуусу мүмкүн, бирок кол коюлгандан кийин деле канча долбоор иш жүзүнө ашпай жылдап эле ордунда турат. Негизгиси сүйлөшүлгөн иштерди ишке ашырууну көзөмөлдөө керек” деп кошумчалайт Орозбек Молдалиев.

“КЫРГЫЗГАЗДЫН” СЦЕНАРИЙИ УЛАНАБЫ?...

Орусия президентинин сапарында эң негизги маселе катары Кытай – Кыргызстан – Өзбекстанды аралап өткөн темир жолду куруу маселеси талкууланары айтылууда. Ушул жылдын март айынын башында өлкөнүн тышкы иштер министри Чыңгыз Айдарбеков бул боюнча иш бекитилип, документке кол коюу гана калганын ачыктаган. Ага чейин эле 2018-жылы ноябрь айында Бишкекте Жээнбеков Орусиянын башкы темир жол ишканасы “РЖДнын” жетекчиси Олег Белозеров менен жолукканы белгилүү.

Ал эми “РЖД” өткөн жылы октябрь айында эки долбоорго багыт коюлуп жаткандыгын айткан. Алардын бири Кыргызстандагы темир жолдорун модернизациялоо жана куруу деп билдиришкен эле. Бул үчүн техникалык-экономикалык негиздеме даярдалып жаткандыгы кабарланган.

Бул ири долбоорду ишке ашырууга “Кыргыз темир жолунун” алы жетпейт, ал эмес, бул ишкананын ичиндеги коррупциялык иштерди жоё албай жаткандагы чуулар бир канча убакыттан бери токтобой келе жатат. Темир жол эмес, жөнөкөй жолду араң куруп жаткан мамлекет ири долбоорду ишке ашыруусу күмөн жаратат. Демек, “Кыргызгаздын” сценарийин улай “Кыргыз темир жолу” “РЖДнын” курамына кирип кетүүсү мүмкүн...

Кезинде 2013-жылы “Кыргызгаз” ишканасы карыздары менен кошо 1 долларга “Газпромго” сатылган. Бул макулдашуу менен Кыргыз өлкөсүнүн аймагына Орусиядан жаратылыш газы жеткирилип, баасы арзан болору күтүлгөн. Бирок учурда газдын баасы байкаларлык арзандап кетпегенине күбө болуп жатабыз.

ГЕОСАЯСАТТЫ КАМТЫГАН ТЕМИР ЖОЛ

20 жылдан бери Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан темир жолун куруу боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп келген. Бирок сөздөн ишке өтө элек. Бул темир жол үч өлкөдөн өтүп, транзиттик мааниге ээ болот. Өлкөдөгү темир жол ар бир аймакты камтыбагандыгы, жаңы жолдордун жоктугу экспорт кылуу үчүн товарларды ташууда кыйынчылык жаратып келет. Темир жол менен адам, жүк ташуу автоунаа менен ташуудан алда канча арзан. Өлкөдө 90 пайыздан ашык жүк ташуулар автоунаа менен ишке ашат. Коңшу мамлекеттерге салыштырмалуу Кыргызстандагы темир жолдорунда СССР тарагандан бери көрүнүктүү жылыш болгон эмес.

Бул темир жол салынып калса бир канча өлкөнүн соода-экономикалык катышы кескин өсөт. Кытай, Өзбекстан, Түркмөнстан, Иран, Түркия жана андан ары Европага өтүп кетет. Экономикалык жактан караганда, бул жол Кытай менен Өзбекстан үчүн көбүрөөк пайдалуу, бирок геосаясатты камтыган жолдо Орусия да катышкысы келет. Кыргызстан үчүн бул темир жол өлкөнүн түндүк жана түштүгүн кошуп, Бишкек-Ошту байланыштырса гана көбүрөөк пайдасын алып келет.

Албетте, бул темир жолду салууда миллиарддаган каражат керектелет. Мындай сумма Кыргызстанда жок. Ал эми Орусия болсо Кыргыздын бул абалын алаканга салгандай көрүп турат.

Адилет Керимбек уулу
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(2)
02.04.2019. 00:16 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
11-03-2019
Соӊку аракети:
22-10-2019 15:09
Жынысы:
Белгисиз
0
Кана эми темир жол курулуп Европага каттап калсак
05.04.2019. 15:30 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
84
Катталган:
16-03-2017
Соӊку аракети:
18-05-2019 23:05
Жынысы:
Белгисиз
0
Сощ жок биздин бийлике, каяктагы Кытай мн Озбекстанга жол куруп аларды Кыргызстанга киргизбей, Орусия мн мамилесин жакшы кылса болот эле
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23087;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: