Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Нурбек Токтакунов, укук коргоочу, жактоочу: «ДИКТАТУРА БАШТАЛСА ЭЛ БИЙЛИКТИ АЛМАШТЫРАТ»

№852 28-февраль - 6-март, 2019-жыл


Акыркы күндөрү укук коргоочу жана адвокат Нурбек Токтакуновдун ар-намысына, жеке жашоосуна байланыштуу адамдык жана саясий маданиятка туура келбеген, каралоочу макалалар жана видеолор социалдык түйүндөр аркылуу коомго таратыла баштады.

“Адилеттүүлүк үчүн” комитети бул көрүнүшкө тынчсызданып жатканын билдирип, коомчулукка кайрылуу таратты. Анда “бул каралоолор Нурбек Токтакуновдун адвокаттык ишмердүүлүгүнө жана жарандык позициясына байланыштуу” деп айтылат.

“Кыргыз Республикасынын Конституциясына, мыйзамдарына жана эл аралык практикага ылайык, ар бир Кыргыз жараны, өз укугун коргоо үчүн адвокат алуу укугуна ээ. Ошол эле убакта адвокат катары Нурбек Токтакунов каалаган адамын коргоого укуктуу. Башка көз караштагы эгемендүү жарандарды атайын кызматтарды пайдаланып каралоо, жеке турмушуна тиешелүү маалыматтарды жарыялоо бир дагы бийликке кадыр-барк, стратегиялык ишеним алып келбейт. Бул – бийликтин күчтүүлүгүн эмес, тескерисинче, алсыздыгын жана акылсыздыгын көрсөтөт. Өлкө жетекчилигинен, УКМК төрагасынан Кыргызстандагы көрүнүктүү укук коргоочулардын бири жана адвокат Нурбек Токтакуновго карата болуп жаткан каралоолорду токтотуу жана мындай каралоолорду уюштургандарга чара көрүүнү талап кылабыз. Бардык ар-намысы, туруктуу позициясы бар жарандарды, журналисттерди жана саясатчыларды ушул сыяктуу ыплас көрүнүштөргө каршы турууга чакырабыз»,- дешет аталган комитеттин мүчөлөрү.

Бул окуядан улам биз жактоочуну маекке чакырып, акыркы учурдагы ишмердүүлүгү, коомчулукта, бийликте болуп жаткан окуяларга анын юристтик көз карашын угуп көрдүк.

– Нурбек мырза, сиз өлкө башында турган Сооронбай Жээнбековдун бийлигин теңселте турган маалыматтарды жарыялап, сындап келе жатасыз. Бир нече күндөн бери сиздин дарегиңизге карата каралоо аракети күч алды. Бул бийликтин фактылар менен күрөшө албай калгандагы аракетиби?

– Мен бийлик тууралуу маалыматтарды мыйзамга таянып гана айтып келем. Мурунку президенттер Акаевдин, Бакиевдин, Атамбаевдин убагында деле сындарды айтып келгем. Атамбаевди сотко да бергем. Бирок эч качан менин үстүмдөн азыркыдай каралоо жүргүзүлгөн эмес. Жаңы бийлик учурунда, өзгөчө акыркы күндөрү каралоо башталды. Эгер бийлик мен айтып чыккан маалыматтарды мыйзамсыз деп эсептесе, менин ойлорумдун туура эмес экендигин маданияттуу деңгээлде соттон же өздөрүнө тиешелүү ММКлар аркылуу ачыктап, далилдеп көрсөтүшпөйбү. Алар мындайды кыла албай, айла жок ушундай каралоо кадамдарына барып, өзүнүн жүзүн көргөзүп жатышат.

– Эмне үчүн дал ушул маалда каралоо күчөдү деп ойлойсуз?

– Бишкек ЖЭБин жаңылоо иши боюнча 2018-жылы август айында ЖЭБди жаңылоо боюнча кредиттик келишимди караган комитет башчылары Кожобек Рыспаев, Каныбек Иманалиев жана Курманбек Дыйканбаевдин үстүнөн арыз жазгам. Бирок ал учурда эл бул маселеге көп маани берип, байкаган эмес. Акыркы учурда ошол маселе боюнча көп билдирүүлөрдү жазып баштадым. Бишкек ЖЭБин жаңылоо ишинде 111 миллион долларга зыянга учурадык деп жыйынтык беришти. Буга Жогорку Кеңештин да жоопкерчилиги бар. Депутаттар азыр “бизге туура эмес маалыматтарды берип койду, документтерди алып келебиз деди, биз ишенип алдык” деп актанып жатпайбы. Мыйзам кабыл алуу оюн эмес да, Жогорку Кеңеш бирөөгө ишенип иштебеш керек, алар текшериш керек эле. Бул боюнча көп маалымат чыгарып баштаганымдан улам ушундай каралоо күчөдү деп ойлойм.

– ЖЭБди жаңылоого байланыштуу ошол кездеги спикер жана тийиштүү комитет төрагаларына мыйзам чегинде күнөө коюуга эмне тоскоол болууда?

– Анткени алар президентке каршы чыкпайт, президентке кызмат кылып берет, ошол үчүн аларга эч ким тийбейт. Мыйзам чегинде Конституциянын 52-беренесинин 1-пунктунда жазылып турат: “Республикалык жана жергиликтүү маанидеги мыйзамдарды, чечимдерди талкуулоого жана аларды кабыл алууга катышууга жарандар укуктуу”,- деп. Бул берене түздөн-түз бузулуп жатат. Анткени Бишкек ЖЭБин жаңылоо боюнча мыйзамды кароого эл катышкан жок. Коомдук талкуу болуш керек деген беренени ким бузду? Жогорку Кеңеш. Бирок бүт 120 депутатты кармай албайсың, анткени ар бир эл өкүлү парламентке келген маселелерге кийлигише албайт. Ошол үчүн жоопкерчиликтүү комитеттер бар. Алар маселени изилдеп анан Жогорку Кеңешке сунуштайт. Укук-кылмыш жоопкерчилиги дал ошол комитеттерде.

Мыйзам боюнча, депутаттардын үстүнөн арыздарды текшере турган орган Башкы прокуратура. Бирок алар арызымды ЖЭБ боюнча тергөө болуп жатат деп, УКМКга жөнөткөн. Арызда мен Жогорку Кеңештин аппараты регламентти бузуп, тартип боюнча кылбай мыйзам келип түшкөндүн эртеси эле комитеттерге берип салганын билдиргем. Комитеттер болсо 1 күндө чечим кабыл алып коюшкан. Комитет төрагасы Каныбек Иманалиев бул мыйзам долбоорунун 3 окуусун бир эле карап коёлу деп Жогорку Кеңешке сунуш да берип жатат. Мыйзам долбоору 3-декабрда келип, 4-декабрда комитеттер колдоп, 11-декабрда жалпы палатада кабыл алынган. 1 жума ичинде мындай ири долбоор боюнча чечим кабыл алып, чоң мыйзамды кароого мүмкүн эмес. Тергөөчүлөр “Жогорку Кеңештин аппаратында иштеген кызматкерлердин үстүнөн жазган арызыңызды карадык, ишке тиркеп койдук" деген маалымат менен чектелишти. Ал эми Жогорку Кеңештин депутаттары жөнүндө эч нерсе дешпеди. Аларга карата арыз жазылбагандай мамиле кылып коюшту.

– Бийликти сындаган адамдар Кыргыз өлкөсүндө ар кандай кысымдарга туш боло беришет. Канткенде адамдар өз пикир, ойлорун коркпой айтып, жарыяланган маалыматтары үчүн зыян тартпаган абалга жетебиз?

– Мен эл ушундай деңгээлге жетсе экен дейм. Биз ар дайым бийликке ишенбей, аларды текшерип, көзөмөл кылып жүрсөк бийликти тарбиялайбыз. Ошол үчүн ар бир жаран активдүү болсо, Конституцияда көрсөтүлгөн укуктарын колдонуп мамлекеттин ишине катышса, мыйзамдарды талкууласа деп ойлойм. Бизде административдик сот бар. Ал аркылуу ар бир жаран кандай бийлик болбосун анын аракетине каршы чыкса болот. Биздин элде бийликтин ишине кийлигишпеш керек деген түшүнүк орноп калган. Чынында биз бийликти көзөмөлдөп турушубуз керек.

– Бишкек ЖЭБин жаңылоо ишиндеги коррупция боюнча соттук отурум башталды. Соттук процесстин келечеги кандай болот деп ойлоп жатасыз?

– Бул саясий буйрук. Мен ойлойм, бул саясий буйрук аткарылат. Анткени азыркы укук коргоо органдары, прокуратура, соттор баары эле мыйзамга эмес, президентке баш ийет. Бизде президент абдан күчтүү. Ал бийликтин бүт бутактарына кийлигише алат. Бирок өзүндө эч кандай жоопкерчилиги жок. Сот процессинде биз мыйзам чегинде аягына чейин күрөшөбүз. Биз өзүбүздүн үнүбүздү элге угузабыз, эл өзү бул маалыматтарды угуп өзүнүн чечимин чыгарат.

– Сапар Исаковдун абалы кандай? Эркиндикке чыгам деген үмүтү барбы?

– Ден соолугу жакшы, ал мага бул жерим ооруп жатат деп арыздана элек. Өзүн бекем кармап жатат, чөгүп кеткен жок. Эркиндикке чыгам деген үмүтү өчө элек.

– Ал “менин ишимди Сооронбай Жээнбеков жеке өзү көзөмөлдөп жатат” деп жарыялады эле. Мындай абалда соттон адилеттүүлүк күтүүгө болобу?

– Күч органдары мыйзамга эмес, президентке баш ийет. Аларга мыйзам – президенттин каалоосу. Аларга айткандын деле кереги жок, алар президенттин оюн айттырбай билип калган.

– Соттордун адилеттүүлүгүнө элдин ишенимин арттыруу үчүн кандай кадамдар жасалышы керек?

– Мыйзам иштеш үчүн бийлик бутактары тууралуу айтылган “тең салмактуулук, бири-бирин көзөмөлдөп туруу” деген систем иштеши керек. Тагыраагы, бийликтин үч бутагы тең салмактуу болуп, бири-бирине көзөмөл кылуулары керек. Ошондо гана мыйзам бузуу азаят. Андыктан биздин президенттин кол кармашып иштегиле дегени туура эмес. Ал президенттин деңгээлиндеги сөздөр эмес. Бизде президенттик институт басымдуу болгондуктан, бул систем иштебей жатат.

Азыр президенттин прокуратура, сот системи, укук коргоо органдарынын үстүнөн ыйгарым укуктары бар. Конституциялык реформа өткөрүү менен ошол органдарга президенттин көзөмөлүн азайтышыбыз керек. Реалдуулукта ал реформаны азырынча кыла алайбыз. Бирок 2020-жылы парламенттик шайлоодо өз алдынча, көз карандысыз иштеген, президенттин көзүн карабай, анын иштерин көзөмөлдөгөнгө жарагандар келет деп ишенип жатам.

– Социалдык баракчаңызга президент Сооронбай Жээнбековдун “бийликтин 3 бутагы биримдикте иштеш керек” деген пикирине байланыштуу кескин сын жазып чыктыңыз. Мындай аракеттериңиздин өлкө үчүн жардамы тиет деп ойлойсузбу?

– Албетте. Анткени кол кармашып иштейбиз деген сөздөр залалдуу экенин эл түшүнүш керек. Эгер бийлик бутактары бириксе, алар биригип алып элди алдайт. Бийликке барганда бардык адамдар өзгөрөт. Мисалы, темирди сууга салсаң ал дат басып кетет. Ошол сыңары бийликтин адамды бузганы – бул жаратылыштын мыйзамы. Бийликке келгенде көз караш өзгөрөт. Жадакалса “адам укуктары” деп жүргөн жарандык активисттер деле бийликке барганда өзгөрүп кетүүдө. Качан гана көзөмөл болгондо адамдар мыйзам чегинде иштөөгө аракет кылат. Кандайдыр бир деңгээлде эл ошону түшүнсө, демек, менин айткандарым текке кеткен жок.

– Учурдагы өлкө башчынын ишмердүүлүгүнө кандай баа бересиз?

– Президент бийликке келгенине 100 күн болгонунда эле жыйынтык көргөзүп, кандай программалары, стратегиялары бар экенин билдириш керек эле. Бирок, тилекке каршы,
1 жылдан ашты, биз анын программалары тууралуу эч нерсе уккан жокпуз. Көрүп жатабыз, эч өзгөрүү жок. Ошол эле милиция кызматкерлери, ошондой эле прокурорлор, ошол эле мыйзамдарды сыйлабаган чиновниктер.

2020-жылы өз алдынча парламент келсе, ал президентти тарбиялап, сактап калат. Бирок президент 2020-жылы азыркыдай парламенттин келүүсүн каалап жатат. Эмне үчүн Текебаевди чыгарбай жатат, себеби коркуп турат. Күчтүү оппозициянын, өз алдынча көз карандысыз саясатчылардын болушун каалабайт. Азыр Атамбаевдин саясатка катышуусуна тыюу салгысы келип жатат. Учурда өлкөдө оппозициялык күч жок. Өз партияларын киргизип, парламентти ээлеп алгысы келүүдө.

– Кыргыз өлкөсүнүн келечегин кандай элестетесиз?

– Биздин өлкөнүн келечегине мен ишенем. Азыр тарыхый процесс жүрүүдө. Акырындап элдин деңгээли өсүп жатат. Парламентти эл шайлады, алардан жыйынтык болбогонун да эл көрдү. Эми кийинки шайлоодо добушун саткандар азаят деп ойлойм. Президент кандай болсо да, кыргыз эли диктатурага жеткирбейт. Диктатура башталса эл бийликти алмаштырат. 2020-жылы биз туура тандоо кылышыбыз керек. Күчтүү, өз алдынча парламентти шайлап алсак, жакшы жолго түшөбүз.

Кубан Жумамидинов
politika@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  7 
Талкуу жабык.
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23044;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: