Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

«КЫЗЫБЫЗДЫН АЧУУ КЫЙКЫРЫГЫН УГУП, ЖАРДАМ БЕРЕ АЛБАГАН УЧУР ЭҢ КОРКУНУЧТУУ». Аутизм менен жабыркаган кыздын ата-энесинин баяны

№850 15-21-февраль, 2019-жыл


Айбек Баратов менен Асел Калыбекова 5 жылдан бери чогуу түтүн булатып келе жатышат. Алардын 3 жаш 4 айлык Наира аттуу кызы бар. Наира өзгөчө бала, ал аутизм менен жабыркайт. Наирага болгон врачтардын, коомчулуктун орой мамилеси үй-бүлөнү чет өлкөгө кетүүгө аргасыз кылган. Каармандарым кызынын толук кандуу реабилитациядан өтүүсүн камсыздап, анын келечекте өз алдынча жашоо куруп кете аларына ишенишет. Айбек менен Асел башка ата-энелерди да балдарына ишенип, алар үчүн болгон аракетин жумшоого, жоопкерчилик алууга чакырышат.


– Наиранын аутизм менен төрөлгөнүн качан байкап калдыңыздар? Аны кабыл алуу жеңил болбосо керек...

Асел: – Кызымдын өсүүсүнүн артта калып жатканын мен бир жашка чыкканга чейин эле байкагам. Бирок врачтар мени олуттуу кабыл алышкан эмес. Алар мага ар кандай оору тууралуу азыраак окушум керектигин айтышкан. Бирок эненин жүрөгү сезет. Наира бир жашка чыкканда регресс башталды. Тышкы дүйнө менен байланышкысы келбей, оюнчуктар менен ойночу эмес. Бир нече сааттар бою бир чекитти карап отура берчү. Же бир китеби бар эле, ошону барактап отура берчү. Аны башка эч нерсе кызыктырчу эмес. Ага бирөө тийгенин жактырбайт. Жакшы көргөн балаң өзүн кучактаттырбай, өптүрбөй жатканы, үйгө келгенде кубанып тосуп албаганы ата-эне үчүн аябай кыйын.

Айбек: – Наира айнектин артында жашап жаткандай сезилчү. Ал түнкүсүн 5-6 саат токтобой кыйкырып чыгат. Ызы-чуу салып, бизди тиштегилейт. Күндүз да дайыма ыйлай берет. Кызымдын физикалык жактан өсүүсү да артта калгандыктан эки жарым жашка чейин басып, жөрмөлөгөн жок. Кызыбызга ар кайсы врач бири экинчисинен коркунучтуу диагноздорду коюп, кереги жок дарыларды жазып беришти. Аларды ичкенде Наиранын абалы андан да начарлачу. Интернеттен издеп отуруп, кызымда аутизмдин белгилери бар экенин өзүбүз аныктадык. Врачтар тастыктап беришти. Бул диагноз башында бизди сындырды. Биринчи жолу укканда ааламда жалгыз калгандай сезим болду. Бирок кайгырып отуруп калууга убактыбыз жок эле. Анткени кызыбызга жардам керек болчу.


 

– Алгач кандай кадамдарды жасадыңыздар?

Асел: – Кызыгы, биз көп маалыматтарды врачтардан эмес, аутист балдары бар ата-энелер отурган форумдардан алдык. Алгач клиникалык же коррекциондук балдар психологун издедик. Андай психолог Кыргызстанда аз экен. Психологго алгачкы ирет барганыбызда, ал Наиранын бир мүнөт болсо да оюнга кызыгуусуна жетүү максатын койду. Бул биз үчүн мүмкүн эместей туюлган. Анткени Наира бир секунд да андай байланыш курчу эмес. Ойноого аракет кылсак, 3-4 саатка созулган ызы-чуу салуусу башталчу. Психолог үйрөткөн көнүгүүлөрдү бир күндө 4-5 саат кайталап жаттык. Бир айдан кийин Наиранын бир мүнөт бир оюнчукту ойноп отурганы биз үчүн чоң бакыт болду. Муну сиз элестете албасаңыз керек.

Айбек: – Кийин аутист балдарга глютенсиз, казеинсиз, соясыз диеталар жардам берерин окуп калып, Наирага ундан, сүттөн жасалган азыктарды, таттууну бербей калдык. Бул диагноздо тамактануу маанилүү. Ашказан – экинчи мээ, ашказандын микрофлорасы баланын акыл-эс жана психикалык абалына түздөн-түз таасир берет. Психологдон тышкары Наираны остеопатка жана бобат-терапияга (мээнин органикалык бузулушун физикалык жол – атайын иштелип чыккан көнүгүүлөр жана физиодарылоо менен реабилитациялаган концепция) алып барып жаттык. Алматы, Бишкектен жаңы невропатолог жана эпилептологдорду издедик. Компетенттүү адистерди табуу кыйынга турду, алар аз. Ар түрдүү текшерүүлөрдөн өтүп жатып, экинчи чоң сокку алдык. Алматыга барып, генетикалык тест тапшырсак, Наирада сейрек кездешүүчү генетикалык мутация – Вильсон оорусу бар экен. Ал оорудан келечекте боору жабыркап, аны алмаштырууга чейин алып барышы мүмкүн экен.

Асел: – Бир ирет невропатологго барсам, ал мага «Эмне эле ары-бери чуркап жүрөсүң? Эч нерсе жардам бербейт. Сенин кызың өсүмдүк сымал, ал эч нерсе үйрөнө албайт. Эч качан баспайт, сүйлөбөйт. Убактың менен акчаңды бекер коротуп жатасың. Майыптык боюнча жөлөк пул жаздырып алып, башка дени сак бала төрөп ал» деди. Мен ал кабинеттен кантип чыкканымды билбейм. Мен мындай сөздү угуп эле жүргөм. Бирок бул биз үчүн акыркы тамчы болду. Ошондон кийин Наираны Польшага интенсивдүү реабилитацияга алып келдик. Бул үчүн чоң суммадагы акча керек болду. Каражатты социалдык тармактар аркылуу чогулттук. Жакындарыбыз, досторубуз, бизди тааныбагандар да жардам беришти. Баарына чын жүрөктөн ыраазыбыз.


 

– Азыр кызыңыздын абалы кандай?

Айбек: – Дүйнөдө аутизмден алып чыгуучу сыйкырдуу дары жок. Бирок реабилитациядан өткөрүп, коррекциялоочу комплекстүү программалар бар. Польшага келгенден эки айдан кийин эле кызым биринчи кадамын таштай баштады. Турганды, отурганды, тепкичтен чыкканды, өз колдору, бармактарын колдонгонду үйрөндү. Ар кандай заманбап терапия түрлөрүнүн жардамы менен Наира бизди түшүнүп, айланасындагы дүйнөгө кызыга баштады. Бул жактан аны көбүнчө адамдын көзүнө кароону, керектөөлөрүн түшүндүрө билүүнү үйрөтүштү. Ал азыр да сүйлөй албайт. Акыл-эсинин өсүүсү кечеңдеп жатат. Күндө ызы-чуу салып, нервдик чыңалуу болуп турат. Физикалык жактан да алсыз. Ойнобойт, башка балдар менен байланышпайт. Дагы көп жыл же өмүр бою реабилитациядан өтүшүбүз керек.


 

– Өзгөчө бала менен жашаган бир күндүн ичинде канчалык кыйынчылык бар?

Асел: – Айбек экөөбүз үчүн Наира биринчи кезекте сүйүктүү кызыбыз. Кызыбыз менен өткөргөн ар бир күндү баалайбыз. Анын ар бир көз карашын, жылмайганын кармап калууга, эмнени каалап, эмнени ойлонуп жатканын түшүнүүгө аракет кылабыз. Биз анын бир нерсе сурап же ооруп ыйлап жатканын түшүнбөйбүз. Аны дайыма өзүбүз табышыбыз керек. Таппай калсак, анда нервдик чыңалуу болуп, анысы бир канча саатка созулат. Бул учурда Наира өзүнө зыян тийгизүүгө аракет кылганы – эң коркунучтуусу. Кан чыкканча өзүн тиштегилеп, дубалга башын ургулайт. Баламдын ачуу кыйкырыгын угуп, ага жардам бере албаган сааттар эң коркунучтуу. Ар бир кечте бүгүн кызыбызга эмне бере алдык, ал бүгүн бактылуу боло алдыбы деген суроо менен уктайбыз. Айбек экөөбүздө эс алганга, жөн эле уктап алганга убактыбыз аз. Өзгөчө баланы тарбиялоо физикалык, моралдык жана каржылык жактан кыйын.


 

– Коомчулук өзгөчө балдардын аракеттерин туура кабыл алганды үйрөнө элек болушу керек?

Айбек: – Аутизм менен жабыркаган балдарга коомдук жайларда жүрүү кыйын экенин коомчулуктун түшүнүшүн каалайм. Өзгөчө балдар үчүн ар бир жаңы тажрыйба, жаңы жер чоң стресс жаратат. Адамдардын түшүнбөгөн көз караштарына көп кабылабыз. Эсибизде калган сөздөр: «Тарбия бере албасаң эмнеге төрөдүң? Өз балаңды кучактай албаган кандай энесиң? Бала өзүн алып жүрө албаса үйдө эле отур да». Биз үчүн үйдөн ар бир чыкканыбыз оор иш. Балада нервдик чыңалуу башталганда өзү тынчтанганча күткөндөн башка айлабыз жок. Тынчтануусу 1 же 2 саатка созулушу мүмкүн. Андай учурда көңүл бурбай коюу менен чоң жардам бере аларыңарды айткыбыз келет.


 

– Баласы аутизм менен төрөлүп калган ата-энеге кандай кеңеш бере аласыздар?

Асел: – Аутизм өкүм эмес. Негизгиси, баланы кандай болсо, ошондой кабыл алып, ага сүйүү, мээрим берүү зарыл. Чындыкка тике карап, аракет кылыш керек. Сизде өзүңүздү аяп, кейип отурууга убакыт жок. Аутизм мектепке чейинки куракта жакшы түзөтүлөт. Балаңыз биринчи кезекте өз мүнөзү, тандоосу, өнөрү бар инсан экенин унутпаңыз. Биздин милдет – ал инсандын өзгөчөлүктөрүн бул дүйнөгө ачып берүү.


Наирага жардам берүүнү каалагандар үчүн:
Элсом: 0707335463
KICB, сом менен: 1280026011200261, Айбек Баратов
KICB, доллар менен: 1280016016847192, Айбек Баратов


Перизат Музуратбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(13)
19.02.2019. 12:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
205
Катталган:
16-02-2018
Соӊку аракети:
04-06-2020 10:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+19
Айыгып кетсин ылайым. Аллах шыпаасын берсин. Сабыр тилеймин силерге.
19.02.2019. 14:47 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
12-06-2015
Соӊку аракети:
19-08-2019 13:47
Жынысы:
Белгисиз
+14
Эч бир бала оорубасынчы,тез айыгып кеткиле
19.02.2019. 14:59 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
03-12-2018
Соӊку аракети:
19-02-2019 15:09
Жынысы:
Белгисиз
+7
Сакайып кетсин. Амин.
19.02.2019. 16:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
30
Катталган:
18-02-2019
Соӊку аракети:
05-12-2019 07:53
Жынысы:
Белгисиз
+8
Аллахым шыфаасын берсин!!!
19.02.2019. 18:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
43
Катталган:
16-03-2017
Соӊку аракети:
19-01-2020 18:16
Жынысы:
Белгисиз
+10
Менин иним да аутизм 10 жашка чыкты 3 жашынан бери күрөшүп келебиз тилекке каршы жакшы жыйынтык жок апам байкушка эле оор болду кечке убара эмне кылышыбызды деле билбей калдык
20.02.2019. 13:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
196
Катталган:
19-05-2014
Соӊку аракети:
04-06-2020 15:34
Жынысы:
Белгисиз
+8
Окуп алып журогум тилинип кетти((( Аллах сабыр берсин, шыпаасын берсин! Эч бир эненин баласы оорубасынчы.
20.02.2019. 23:31 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
98
Катталган:
06-02-2019
Соӊку аракети:
02-06-2020 15:02
Жынысы:
Белгисиз
+2
Кудайым шыпаасын берсин.
21.02.2019. 15:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
120
Катталган:
05-04-2017
Соӊку аракети:
14-04-2020 02:34
Жынысы:
Белгисиз
+1
Аллахым эч бир энени балам деп сыздатбасын.Дартды Берген Аллахым шыфаасында кошо берет Иншаллах.Бул дуйно жалган дуйно сыноо дуйноо.Сыноолордон сынбайлы бир кун Аллахым буйруса соссуз шыфаасын берет.Ошол кунда келет буйруса сабыр кылгыла.
21.02.2019. 16:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
25-06-2015
Соӊку аракети:
04-06-2020 17:51
Жынысы:
Белгисиз
+1
Ата энесине куч кубат .
21.02.2019. 17:16 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
12
Катталган:
13-02-2019
Соӊку аракети:
13-05-2019 18:15
Жынысы:
Белгисиз
+2
Аллахым шыпаасын берсин
23.02.2019. 00:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
83
Катталган:
20-04-2016
Соӊку аракети:
04-06-2020 17:57
Жынысы:
Белгисиз
+1
Айыгып кеткиле.бала оорубасын.кудайым жар боло кор
24.02.2019. 16:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
05-11-2017
Соӊку аракети:
20-05-2020 18:35
Жынысы:
Белгисиз
0
Бул кандай оору?Билгендер болсо айтып койгулачы
25.02.2019. 00:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
16
Катталган:
02-12-2016
Соӊку аракети:
03-04-2020 15:16
Жынысы:
Белгисиз
+1
Дуйнодо аутизм оорусун сакайта турган сыйкырдуу даарынын озу жок десе ыйлап ийдим байкуш айыгып кетсе экен.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23968;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: