«Жылдын супер саундтреги»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Садыр Жапаров: «АТАМДЫН КӨРҮСТӨНҮНӨ БАРЫП КУРАН ОКУП, АПАМДЫ МЕККЕГЕ АЛПАРЫП КЕЛСЕМ ДЕЙМ»

№847 25-31-январь, 2019-жыл


(Башталышы өткөн санда)

Эр ортону элүү жашын абакта отуруп тоскон, "адилетсиз, саясий куугунтуктан улам соттолду" деп көпчүлүк элдин көңүлүндө турган саясатчы Садыр Жапаров менен маегибизди улантабыз. Бул ирет Садыр мырза "Кумтөр" боюнча депутаттык иликтөөлөрүндө кандай тоскоолдуктарга туш болгону, абактан чыкса биринчи эмне иш жасай турганы тууралуу кепти улантты.


– Садыр мырза, сиз 2010-жылга чейин деле депутат, комиссар болгонсуз да. Мурда эмнеге "Кумтөр" маселесин айтып чыккан эмессиз?

– Туура. Биринчи жолу 2005-жылы бир мандаттуу округдан депутат болуп келдим. Революция болду. Президент болуп Курманбек Бакиев шайланды. Ошондон баштап эле «Кумтөр» маселесин көтөрдүм. Жогорку Кеңештин архивдеринде материалдар сакталып турат. Ошондо комиссия түзүлүп, төрага болуп Кубанычбек Исабеков шайланган. Мен ал комиссияга кирбей калгам. Себеби «ар бир облустан бирден эле депутат болсун» деген чечим чыккан. Ошол үчүн Ысык-Көл облусунан Кубанычбек Исабеков кирген. Ал ошол Жети-Өгүз районунан депутат болуп келген эле да. Ошентип ал төрага болуп 2010-жылга чейин текшерип жүрдү.
Ооба, комиссар да болдум. Бирок ал убакта менин «Кумтөрдү» текшергенге кыпындай да укугум жок эле. Анын үстүнө «20 жылдан бери Кыргызстанды «Кумтөр» жыргатып жатат» деп ишендирип келишпеди беле? Баарыбыз эле ишенчү эмес белек? «Кумтөр» менен кандай келишим түзүп жатышканы тууралуу өкмөт маалымат берчү эмес. «Укмуш сонун келишим болду. Мурдагыдан да жыргамай болдук» деп коюшчу эмес беле? «Ии, чын экен» деп ишенип отура берчүбүз.
Кыргызда жакшы сөз бар го, «аты улук, супарасы курук» деген. Анын сыңарындай, аты дүңгүрөп «комиссар» деп айтылганы менен, мыйзамдар боюнча «Кумтөр» эмес, бир жөнөкөй ишкананы текшергенге укугум жок эле. Тергөөсү, оперативдик кызматы жок агентчилик болчу. Ошентсе да бир жыл ичинде бир топ алгылыктуу иштерди жасадык. Бир жылдан кийин биздин агенттикти жоюп жиберишти. Ошентип 2010-жылы экинчи жолу революция болду. Кудайдын буйругу менен кайрадан Жогорку Кеңешке депутат болуп келдим. Ошондо комиссия түздүрүп, төрага болуп шайландым. Мына ошондо гана толук текшерип чыгууга мүмкүнчүлүк алдым. Укмуштуудай жан кейиткен тоскоолдуктарга карабай иштедим. Балким, менин ордумда башка бирөө болсо «тойдум байдын кызына» деп аягына чыгарбай таштап кетип калмак. Биздин бийлик менен канадалык ишкерлердин кыргызга кылган кыянаттык кылмыштарынын баарынын бетин ачып, Жогорку Кеңештин жалпы жыйынында жарыялап салдым. Тилекке каршы, көпчүлүк депутаттар колдобой коюшуп, «Кумтөрдү» мамлекетке ала албай калдык. Эл тарапта болгон мекенчил депутаттар азчылыкты түзүп калдык. Атамбаев менен Бабанов да караманча каршы болуп туруп алышты. Бабанов Жогорку Кеңешке келип, сессияда ачык эле сөз сүйлөп, депутаттарды тескери үндөдү: «Урматтуу депутаттар! Каршы добуш бериңиздер! «Кумтөрдө» чет өлкөлүк 20 миң акционерлердин кызыкчылыгы бар, алар эмне болот?» деп. Бабановду алты миллион кыргыз элинин кызыкчылыгы ойлондурбады. Анысы аз келгенсип, мен жалдаган кырктай экспертке эмгек акысын төлөп бербей койду. 300 миң доллар сарпталмак. «Өкмөт төлөп берсин» деп Жогорку Кеңеш токтом кабыл алган. Ошого да баш ийбей, бир тыйын бербей койгон. Мен ар кимге жалдырап жүрүп мекенчилдерден 150 миң доллар топтоп, эксперттердин жарым акчасын төлөп бергем. Жарымын албай калышты. Мамлекеттин бир тыйынын короткон эмесмин. Кийин Сариевдин өкмөтүндө комиссия түзүшүп, ага алты миллион доллардын тегерегинде акча беришти. Ошого жараша пайда алып келе турган жыйынтык болгон жок. Бүгүнкү күнгө чейин «Кумтөр» элге кыянаттык кылгандардын колунда кала берди.

– Сиздин соттолушуңузга «Центерранын» таасири болушу мүмкүнбү?

– Жакында эле Өмүрбек Текебаев айтып чыккан экен, «Садыр Жапаров заказ менен камалган» деп. Гезиттерден окуп калдым. Ал киши жети жыл бою бийликтин эң бийик чокусунда турду. Демек, бул иштен ал толук кабардар. Текебаев жөндөн-жөн эле бир нерсени айтпайт. Эл ичинде айтылып жүргөн пикирлер да туптуура. Эч күмөнсүз. Биз, үч депутат биринчи жолу 2012-жылы камалганда дагы заказ менен камалганбыз. Ташиевдин тосмодон секирип кеткени күтүүсүз кокустук, кенебестик болгон. Ал күнү ызы-чуу болбогондо башка күнү бир шылтоо таап, баары бир камашмак. Бирок мени жалгыз камашмак. Ташиев менен Мамытов мени менен кошо камалып, жөн эле азап чегип калышты.
«Эл үчүн иштейм» деп, бирок парламентке жетип алгандан кийин элди алдап, саткын болгон эл өкүлдөрү менен бийлик төбөлдөрүнөн колдоо таппай калганда коомчулукка так маалыматты жеткирип коёюн деп митинг уюштурдум эле. Анткени сессияда эмне болгонун КТРКдан же башка ТВлардан таптакыр көрсөтпөй коюшту. Ошон үчүн Бишкекте митинг өткөргөн элем. Ташиевдин тосмодон секирип кетүүсү, албетте, мен үчүн күтүүсүз болду. Бирок досумдун ошондогу абалын түшүнөм. Ал дагы мекенчил жигит катары бийлик башындагылардын сатылып кеткенине ичи ачышты. «Кумтөрдүн» абалын ал да толук билет эле. Ошон үчүн ал байкуш да митингде, сессияларда «Кумтөр» элге өтсүн» деп чырылдап жүрбөдүбү. Ошентип ал жылы үчөөбүз камалып кеттик. Бийлик КТРК колунда болгондон кийин болушунча шыбап, «булар «Кумтөрдү» шылтоо кылып бийликти басып алганы келишти» деп элге жаман көрсөтүп койду. Камчыбек Ташиев элди Ак үйдү көздөй ээрчиткенде «депутаттардын кабинеттерине барып жатабыз, «Кумтөрдү» бүгүн чечебиз» деген кыйкырык салганы чын. Бирок анын оюн кийин сурасам, «эмне үчүн өлкөбүздөн миллиарддаган долларлар чыгып кетип жатса, убакыт коротуп күтүп жатабыз? Элдин күчү менен депутаттардын кнопкаларын «макул» деп бастырабыз, «Кумтөрдү» бүгүн эле элдин пайдасына чечебиз» деп ойлогон экен. Эл ал убакта бири түшүнсө, бири түшүнбөй калды. Убакыт өтүп, кеч болуп калгандан кийин түшүнүшөт экен. Көпчүлүк эл эми түшүнүп жатат.
Бирок Кыргыз мамлекети, кыргыз эли көп нерседен кечиктик. Бир жылда бир миллиард доллардын алтынын чыгарып кетип жатышат. Акыркы сегиз жылда 8 миллиард доллардын алтыны чыгып кетти. Бул кагаз жүзүндө көрсөтүлгөнү. Көмүскөдө канча баалуу металлдар чыгып кетип жатат, аны бир Кудай өзү билет. Биз болсо
«5 миллиард долларлык сырткы карызыбыздан кантип кутулабыз?» деп кейип отурабыз. Макул, мурда «Кумтөр» жыргатып жатат десе ишенип, 20 жыл бою билбей жүрүптүрбүз. 8 жыл мурда билдик. Эң жок дегенде ушул акыркы сегиз жылдык алтынды өз элибиздин пайдасына алып калсак жакшы болбойт беле? Мына ушундай талаптарды койгонум үчүн заказ берилип мени камакта кармап жатышат. Алар калган алтындын баарын чыгарып кеткиче эч ким тоскоол болбошун каалашат. Эмне үчүн бүгүнкү күндө төбөсү көрүнгөн, мен кыргыздын каймагымын дегендер «Кумтөр» маселесин көтөрүп чыкпайт, унчугушпайт? Себеби бул маселе жети баштуу ажыдаардай. Беш секундда каматып коюшарын абдан жакшы билишет. Ошол үчүн бийликтин «салык төгүп жатат, казынаны толтуруп жатат, эл аралык сотко берсе утулуп калабыз, «Кумтөрдү» мамлекетке албашыбыз керек» деген өңдүү ар кандай калп шылтоолоруна ишенимиш боло беришет. «Кумтөрдү» мамлекетке алсак эл аралык соттон биз утулбайт элек. Себеби 2012-жылы БУУдан «бул – эл аралык келишим эмес» деген справка алгам. Утулбашыбызга дагы башка бир топ негиздер бар. Ушунун баарын "Центерра" жакшы билет. Ошол үчүн мен абакта жатам. Элестеткиле, дагы он чакты миллиард доллардын алтыны калды. Аны чыгарып кеткиче мен камакта жатканым аларга жакшы да.

 

– Эгер эркиндикке чыгып калсаңыз биринчи кадамыңыз кандай болот? Эмнелер менен алек болосуз?

– Кадамдарымды кырдаалга жараша көрөбүз. Ал эми пландарым болсо, биринчи кичи мекениме барып, атамдын көрүстөнүнө куран окуп келем, андан келип, энемди Меккеге алып барып келем деген планым бар.

 

– Парламенттик шайлоого катышууга аракет кыласызбы?

– Сөзсүз. Эгер ага чейин камактан чыкпасам биздин «Мекенчил» партиябыз катыша берет. Кийинки шайлоодон өтүш абдан оор болот. Анткени мурда өтүү босогосу 5 пайыз болсо, азыр 9 пайыз болуш керек эле. Ошол үчүн чоң партиялар, чоң күчтөр биригиш керек. Биз дагы башкалар менен бириккенге аракет кылабыз. Бириге албасак тобокелге салып, өзүбүз деле катыша беребиз.

 

– Камчыбек Ташиев, Ахматбек Келдибеков менен биргеликте «Ата Журт» партиясын түптөп, 2010-жылы революциячыл партияларды артта калтырып, парламентке эң көп мандат менен келдиңер эле. Эмнеликтен «Ата Журт» ал ийгилигинде сакталып кала албады?

– «Ата Журт» партиясын 2006-жылы эле түптөгөнбүз. 2010-жылы революциядан кийин шайлоого катыштык. Убактылуу өкмөттөгүлөргө Кудай берип салды. КТР, ЭЛТР жана башка бийликке таандык бардык ММКлардан «Мына, «Ак Жол» партиясынын атын өзгөртүп, «Ата Журт» кылып койду. Бул Бакиевдин партиясы, Бакиев акча берип жатат» деп шыбап туруп алышты. Кудай көрүп турат го. Бакиевдерден бир тыйын алган жокпуз. Республикалык штабды өзүм жетектеп турдум. Канча акча кимден түштү, кайсы жакка жумшалды, бир тыйынга чейин өзүм көзөмөлдөдүм. Талапкерлер өзүбүз каржыладык. Ошол шайлоодо биз үчүн түндүктөн бир добуш алыш түштүктөн үч добуш алган менен барабар болду. Бизди Бакиевдердин партиясы кылып көрсөтүп салышты. Абдан кыйын кырдаалда биринчи орунду багындырдык. Кийин парламентке келгенде фракциядагы анча-мынча депутаттардын жеке кресло, чөнтөк кызыкчылыктары үчүн ынтымакты сактай албай чачырап кеттик.


(Уландысы кийинки санда)

«Кумтөр» боюнча депутаттык комиссияны жетектегенде укмуштуудай жан кейиткен тоскоолдуктарга карабай иштедим».

(Маекти уюштурууга жардам берген адвокат
Шарабидин Токтосуновго ыраазычылык билдиребиз)



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  31 
Талкуу жабык.
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23199;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: