«Жылдын супер балбаны»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

АТА-ЭНЕСИЗ ӨСКӨН МУУН. МАМЛЕКЕТ НАРИСТЕЛЕРДИ КАЧАН КОРГОП БАШТАЙТ?

№843 28-декабрь - 3-январь, 2019-жыл


Акыркы учурда балдарга карата жасалган зордук-зомбулук көбөйүп жатат. Мунун себептери ар түрдүү: экономиканын алсыздыгы, миграциянын күчөшү, үй-бүлөлүк баалуулуктардын жоголуп бараткандыгы, бийликтин бул маселеге тиешелүү деңгээлде карабай жаткандыгы...

ҮРӨЙ УЧУРГАН ОКУЯЛАР

Акыркы 1 айга жетпеген аралыкта эле өлкөбүздө балдар зомбулукка кабылган жүрөктүн үшүн алган окуялар катталды. Алардын бири өткөн жумада Жети-Өгүз аймагында 2 жашар бала ур-токмокко кабылып, чарчап калды. Милиция бала шымына сийип койгону үчүн таежеси сабап салган деп билдирди. Баланын ата-энеси ажырашып кеткен, апасы Орусияга иштегени кеткен экен.

Ушул жылдын ноябрь айында Панфилов районунда 2 жашар наристе ур-токмоктон каза болгон. Аны апасы таанышына таштап, өзү Орусияга кеткен. 21-декабрда Жумгал районунда 4 жашар наристе зордукталып, 7 жашар бала муунтулуп өлтүрүлдү. Декабрь айынын башында 1,5 жаштагы баланы Чүй облусундагы аялдамалардын бирине калтырып кеткен факт да катталды. Ата-энеси баккысы келбеген баланы чоң энеси аялдамага таштап, милицияга кабар берип койгон.

Мына биздин балдарга болгон мамилебиз... Бул фактылар жакынкы 1-2 ай ичинде болгондору гана. Балыкчы шаарында 2 жаштагы сабалган бала, Бурана айылындагы 1,5 жаштагы ташталган наристе... Жаза берсе окуя түгөнбөйт, окуй келсе агарган чач көбөйөт. Мындай окуялардын жыйынтыгы кай бирине кылмыш иштери козголуп, кээ бир учурда арыз жазуудан баш тартып аяктагандар бар. Демек, мындай иштер жакындар тарабынан же туугандар тарабынан эле болуп жаткандыгын түшүнүүгө болот.

АТА-ЭНЕ, КӨЗҮҢДҮ АЧ! СЕСТЕНТКЕН СТАТИСТИКА

Балага жоопкерчилик биринчи кезекте анын ата-энесинде. Баланы төрөп койдуң – ата-эне болуп жатып калдың эмес. Метрика бул кагаз жүзүндө ата-эне болдуң деген гана документ. Жашоонун документи боюнча ата-эне балага мээримин төгүп багат, тарбиялайт, камсыздайт, чоңойтот. Балалуу болуу, бул чоң жоопкерчилик. Төрөп койгондон кийин бала өзүнөн-өзү чоңоюп кете бербейт.

ЮНИСЕФ уюму балдарды коргоо боюнча 2017-жылы дүйнөлүк деңгээлдеги ири отчётун жарыялаган. Балдардын зомбулукка кабылып жаткандыгы тууралуу отчётунда Кыргыз өлкөсүндө үйүндө эле запкы жеген балдардын саны 57 пайызды түзгөн. “Бул илдет ар бир коомдо болуп жаткан көрүнүш. Балдар ар түрдүү жактан зомбулукка кабылып жатат. Үй-бүлөдө, мектепте жана башка жерлерде”,- деп айтылат анда.

Ички иштер министрлигинин маалыматы боюнча, ушул жылдын жарымында эле өлкө боюнча 647 бала чоңдор тарабынан зомбулукка кабылган. Алардын көпчүлүгү балдардын жакындары тарабынан болгон. Ал эми Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлигинин билдирүүсүндө 2018-жылы 94 бала зордук-зомбулукка кабылган. Алардан 40 бала ур-токмок, 39 бала сексуалдык жактан жана калган 15 бала психикалык жактан кордук көргөн. Аталган министрлик сүйүнчү пулга каражат табуу менен алек боло бербей, балдарды коргоо боюнча тыңыраак иш жүргүзсө болот беле?.. Мындай статистика балдардын ата-энесин гана эмес, коомчулук, атүгүл бүтүндөй өлкөнү сестентиши керек.

ЖОГОРКУ КЕҢЕШ ҮН КАТАТ. ҮН КАТКАНДЫ КИМ УГАТ?

Жогорку Кеңеште балдардын окуялары тууралуу депутат айымдар гана кабардар өңдөнөт. Анткени акыркы убакта бир гана айымдардан маселе көтөрүлгөн. Депутат Айсулуу Мамашова 29-ноябрда өлкөбүздөгү балдар орчундуу маселе экендиги тууралуу айтып, мунун кесепети миграция жана ажырашуулардын көп болуп жаткандыгынан экенин белгилеген. Өзүбүздүн балдарыбызга көбүрөөк камкордук керек экендигин айтып, 2019-жылды “Балдар жылы” деп жарыялоону сунуштаган.

Жогорку Кеңештин дагы бир депутаты Аида Касымалиева 17-декабрда эл аралык мигранттар күнүндө мигранттардын балдары тууралуу жазды. “Өз балдары менен ажырашкандан оор эмне бар? Миграциянын айынан иштегени кетип, каражат тапканы менен, ошол акчанын чыныгы баасы кандай?”  деген маанидеги суроолорду келтирет анда. Эртең эмес, бүгүн иш кылалы деген чакырыкты таштады.

27-декабрда Жогорку Кеңештин жыйынында депутат Карамат Орозова ата-энелердин балдарга болгон жоопкерчилигин күчөтүү керектигин айтты.

"Ата-энелер балдарын кароодон качып, интернаттарга таштап кеткендердин саны жыл сайын өсүүдө. Балдардын маселесин чече турган мыйзам долбоорлорун иреттеп сунуштайлы. Акыркы 2-3 жуманын ичинде эле жакындары тарабынан зордук-зомбулук көргөн балдарды көрдүк",- дейт эл өкүлү.

Бул жаатта парламентте жогорудагы сөздөрдөн бөлөк эч кандай деле көрүнүктүү маселе көтөрүлө элек. 24-декабрда Социалдык маселелер боюнча комитеттин жыйынына 4 эле депутат катышканы мындай маселелерге эл өкүлдөрү олуттуу түрдө карабай жаткандыгынан кабар берет.

ЖАҢЫ МЫЙЗАМ, ЖАҢЫ КАДАМДАР...

Расмий маалыматтар боюнча, бүгүнкү күндө 750 миңге жакын кыргызстандыктар чет өлкөдө иштеп жүрүшөт. Алардын 259 миң бала-чакасы Кыргыз өлкөсүндө калган. Запкы жеген көпчүлүк балдар дал ушул катмардан. ЮНИСЕФ жана өкмөт мигранттардын балдарын коргоо максатында мыйзам даярдап жатышат. Эгерде бул иш жүзүнө ашса, анда ата-энелер 3 жашка жете элек баласын 3 айдан ашык таштай алышпайт. Ата-эне балдарын өздөрү менен алып кетүүгө мүмкүн болбосо, анда ал ишеним кат жазып, бирөөгө тапшырып кетүүсү керек. Муну менен канча баланын ата-энесиз калганын аныктоо, балдардын социалдык кызматтарды алуусу да жеңилдээрин айтышат демилге көтөрүп чыккандар.

“3 жаштан улуу балдарды жарым жылга чейин калтырса болот. Ата-эне жазган ишеним кат жергиликтүү бийлик тарабынан катталып, калтырылган балдарды маал-маалы менен көзөмөлгө алып туруусу маанилүү”,- дейт ЮНИСЕФтин балдарды социалдык коргоо боюнча адиси Елена Заиченко.

Балдар кодексинин 76-беренесине ылайык, ата-эне баласын бага албаса же башка жакка кетип жатса камкорчу же көзөмөлчү дайындайт. Көпчүлүк учурда ата-эне баласын туугандарына сүйлөшүп коюп эле таштап кете беришет да, үрөй учурган окуялар кайталанып жатканы ушундан. Эми аталган жаңы мыйзам кабыл алынса, ушундай нерселерге бөгөт коёт деген ишенич жаралат.

ЧЕЧКИНДҮҮ КАДАМ ТАЛАБЫ

“Адамдын башкаларга кылар эң чоң жакшылыгы эле үйүнөн адам болор балдарды тарбиялап өстүрүү экен. Аны да бирөөнүн жардамы менен эмес, өзү күн сайын, саат сайын бүт дилин балдарга берүү менен...”- деп жазат Чыңгыз Айтматов “Кылым карытар бир күн” романында. Мында канчалык терең маани камтылганын балдар тууралуу үрөй учурган окуя же кылмыштардан кийин гана эстеп баштайбыз.

Акыркы окуялардан кийин премьер-министр атайын чогулуш кылып, балдарга карата зомбулук көрсөтүүнүн алдын алуу боюнча чараларды көрүүнү тапшырды. Мындай чогулуштардын далайы өтпөбүдү. Жыйынтыгы кана? Качанкыга чейин кайталанып жаткан кылмыштар жүрөктөрүбүздүн үшүн ала берет? 2 жаштагы баласын ур-тепкиге алды, наристе кыз зордукталды... Жаңылыктар түрмөгүн ачсаң мындайларды издеп да убара болбойсуң. Балп этип эле көз алдыңа чыгып калат. Же Ак үй-көк үйдө отурган бирөөнүн баласы зомбулукка кабылмайынча так иштей турган мыйзам, долбоорлор кабыл алынбайбы?

Адилет Керимбек уулу
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
01.01.2019. 12:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
67
Катталган:
05-07-2017
Соӊку аракети:
30-10-2019 06:39
Жынысы:
Белгисиз
0
Tuura,,kim kuiot baikush baldar uchun,,ehh bizdin boboktor kandai kyiynchylyk koruudo
02.01.2019. 11:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
423
Катталган:
28-05-2012
Соӊку аракети:
04-07-2019 00:32
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
нарын
+2
жашы жете элек балдарын таштап кетууго тыю салсын мамлекет. аялы куйоосу эко тен кетип калат балдарын таштап.бой энелерге айла жок да эми баласын багыш керек. атасы энеси туруп жетимдер толтура айылда.
02.01.2019. 12:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
131
Катталган:
05-05-2014
Соӊку аракети:
13-11-2019 16:46
Жынысы:
Белгисиз
0
Биринчи иш таап бергиле анан миграцияга каршы мыйзам жазгыла Турменстанга окшоп!
04.01.2019. 10:31 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
13
Катталган:
25-01-2018
Соӊку аракети:
13-11-2019 22:29
Жынысы:
Белгисиз
+3
Айтып же жазып коюш оной мыйзамды!Эл жыргагандан мигрант болуп журобу? Там салыш керек,балдарына шарт тузуш керек. Бирок бала менен ата-эненин ортосунда коз караш башка башка бойдон калууда. Бирок эн окунучтуусу ушул.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23199;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: