Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Кадыралы Артыков обончу, композитор: «ОБОН ЖАЗГАНДЫ РЫСПАЙ АБДЫКАДЫРОВ ДОСКАГА ЧИЙИП ҮЙРӨТКӨН»

№769 28-июль-3-август, 2017-ж.


Каарманым "бирөө радиодон менин маегимди угуп бул качанкы Артыков, дагы деле барбы дептир" деп күлдү. Обончу, композитор Кадыралы агабыз эл ичинде кенен тарап, ырдалып жүргөн көптөгөн ырлардын обонунун автору. Бүгүнкү күндө билим берүү тармагында да үзүрлүү эмгектенип келе жатат.

Туулган жылы
– 1961-жыл, 3-февраль
Туулган жери – Жалал-Абад облусу, Ноокен району, Рахманжан айылы
Эл ичине тараган обондуу ырлары – "Апакеме", "Кыялдануу", "Барам сага", "Досторума", "Кайдасың картайбаган махабатым", "Балалыкка күчөйт эңсөөм, "Кумарым", "Кайдасың", "Сүйүүгө таазим", "Кел бийлейли курбулар" жана башкалар.

"ЭЛДИ КАРАЙ АЛЧУ ЭМЕСМИН"

– Ата-энем колхоздун малын баккан чабан эле. Бала кезде койчу, жылкычы, саанчы да болдум. Чыгармачылыкка жакын болуп калышыма ата-бабадан келе жаткан талант түрткү берди. Чоң атам колунан көөрү төгүлгөн уста, комуз чаап, комузда кол ойноткон адам эле. Чоң энем макалдатып сүйлөгөн сөзмөр киши болчу. Энемдин айтымында кичинемде уктап жатып түн оокумда тура калып боорумду тырмалап, комуз черткендей боло берчү экенмин. Артык чоң атамдын таланты бир эле мага эмес, баарыбызга жукту. Анын чоң уулу, менин атам Жусуп да өтө таланттуу инсан эле. Ал комузда кол ойнотуп, "Ак мөөр", "Карагул ботом" сыяктуу дастандарды, элдик обондорду жогорку деңгээлде аткарчу. Агам Базаркул да бала кезинен музыкага шыктуу болуп, үйгө ар кандай музыкалык аспаптарды сатып келе берчү. Анын черткенин көрүп, ал жокто тырмалап жүрүп комуз, аккордеон, мандолина, баянды 5-6 жашымдан тарта үйрөндүм.
Мен кичине кезде майрам күндөрү мектептин алдына концерт койчубуз. Айыл тургундары көтөрө келген жер төшөктөрүн жерге сала коюшуп, кырка тизилип концерт көрүшчү. Мен ошондо мандолина чертчүмүн. Эжем Бурулча тартынбай, шаңкылдап өтө мыкты ырдачу. Чоң энем балпайып майрамга келип, алдыңкы катарда дүйнөгө батпай сүйүнүп, сүйүнгөндөн көздөрү жашылданып отурганын азыр да элестетем. Мен аябай уялчаак элем. Элди карай албай мандолинамды эле карап чертип отурчумун. Үйгө келгенде энем мага "Башыңды көтөрүп койбойсуңбу? Уялчааксың да, уялчаак" деп сүйлөнүп алчу.
Тогуз бир туугандын ичинен мен билимдүү музыкант болдум. Базаркул байкем "мен музыкалык билим ала албай калдым, сен ал" деп мени Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун музыка факультетине киргизди.

"АГАЙ КӨЗҮМДҮ ЖААП ТУРГАН ЧЕЛ КАБЫКТЫ СЫЙРЫП САЛГАНДАЙ БОЛДУ"

– 3-курстан обончулукка карата кызыгуум жаралды. Ибрагим Жунусов менен бир тайпада окуп, чогуу гастролдоп, ырларын жаздырууда коштоп ырдап жүрдүм. Менин обончулукка кызыгуума ушул иштер да түрткү болду. 100гө жакын бүтүрүүчүнүн ичинен жалгыз мен мугалим болуп окуу жайда калып, Рыспай Абдыкадыров агай менен кесиптеш болдум. Бир жолу агайдан "Обонду кантип жазат? Жөнөкөй сөз менен түшүндүрүп бере аласызбы?" деп сурадым. Агай мени таң калып карап туруп, "жүрү" деп бош аудиторияга ээрчитип барды. Обондун кантип башталып, кантип кульминациясына жетип, кантип бүтөрүн доскага жазып, ноталар аркылуу түшүндүрүп берди. Жашмын, курчмун да "жеңил эле турбайбы, мен бат эле жазып коём" дедим. "Жок, жеңил эмес. Жеңил болсо элдин баары обончу болуп албайт беле" деди. Агайдын бор менен чийип көрсөткөн схемасы менин көзүмдү жаап турган чел кабыкты сыйрып салгандай болду.

"ЭЛГЕ УЯТ БОЛОМБУ ДЕП КОРКТУМ"

– Ошол учурда башыма сүйүү келип, ары толгонуп, бери толгонуп жүргөм. Ошондон улам болсо керек, "Махабатка кайрылуу" деген алгачкы обонум жаралды. Бирок бул ыр азыркыга дейре чыга элек. Бир аз чийкирээк деп айтсам да болот. Бир күнү акын Алмаш Чойбекованын "Ак булут" деген китебин барактап отуруп "Кыялдануу" деген бир ырга көзүм түштү. Балалыгым жайлоодо өткөн эмеспи. Тексттеги саптар жүрөк түпкүрүндөгү жайлоого болгон кусалыгымды козгоду. Кадимкидей толкунданып, бир башкача сезим келди. Ошол замат ырдын кайырмасынын обону жаралды. Эртеси жумуштан кийин кабинетимди ичинен бекитип, кечээ келген эргүүнү издей баштадым. Ошентип отуруп обон жаралды. Жаратып алып өзүмө-өзүм батпай сүйүнөм. Кайра корком, элге көрсөтүп алып экинчи мындай обон жарата албай уят боломбу деп. Бир күнү чыгынып Рыспай агайга бардым. Ырдын ноталарын карап фортепианодо ойной баштады. Бир маалда агай ордунан тура калды да "Айланайын, сен ушундай бала белең? Кандай сонун обон жазгансың?!" деп мени кучактап эки бетимден өөп калды. Ошондон кийин мага обончу катары ишеним келди. Ырды Ош радиосуна барып жаздырдым. Мен гитара чертип ырдадым, Абидин Темиров аккордеондо, урма аспапта Каныбек Орозалиев ойноду, булбулдун сайраганын Ибрагим Жунусов окшоштурду. Ушул ырдан кийин кыргызга обончу Кадыралы Артыков катары таанылдым.

"ЖАШ КЕЗДЕГИ ТИЛЕГИМ ОРУНДАЛДЫ"

– Ошто алты жыл мугалим болуп иштедим. 1989-жылы обончулардын республикалык сынагы болуп, Ош облусу боюнча "Кыялдануу" ырым менен 1-орунду алдым. Калыстардын төрагасы Кыргыз Эл артисти Султан Юсупов агай "талантың мыкты экен, Фрунзеге барып композиция бөлүмүнө тапшырып, билимиңди өркүндөт" деди. Ошол эле жылы Искусство институтуна тапшырып, окуп калдым. Ал аңгыча СССР урады. Жашоо кыйындай баштады. Үй-бүлөнү багыш кыйын болгондуктан 4-курстан окуумду таштап, 2-3 жерде мугалим болуп иштей баштадым. Балдарым чоңоюп, турмуштан өз ордуларын табышкандан кийин, Улуттук консерваториянын ректору Муратбек Бегалиевге бардым. "Бүтпөй калган окуумду бүтүрүп алайын. Обондон башка да көлөмдүү чыгармаларды жазгым келип жүрөт" десем, макул болуп сырттан окуу бөлүмүнө кабыл алды. Быйыл консерваториянын композиция бөлүмүн ийгиликтүү аяктап, дипломдук иш катары симфониялык поэма жаздым. Ошентип жаш кезде жетпей калган тилегим орундалды. Азыркы кезде Ишеналы Арабаев атындагы университеттин көркөм маданият жана билим берүү факультетинин музыка кафедрасында доцентмин.

"МЕНИН ЖОЛУМДУ КЫЗЫМ УЛАНТТЫ"

– Эки уул, бир кызым бар. Жубайым Самара Билим берүү министрлигинин Улуттук тест жүргүзүү борборунда иштейт. Чоң уулум Сыргак АКШда, Чикаго университетин аяктап, ошол жакта иштеп жүрөт. Кызым Айгерим менин жолумду улап Мураталы Күрөңкеев атындагы музыкалык окуу жайды бүтүрдү. Андан кийин Москвадагы Гнесиндер атындагы музыкалык академиясында окуп, азыркы кезде Москвада иштеп жатат. Ушул күндөрү ал Испанияда өтүп жаткан Эл аралык хор фестивалына катышып жатат. Кенже уулум Турдаалы быйыл 9-классты аяктап, колледжге тапшырды. Апам 81 жашта, баарыбызга ак батасын берип күүлүү-күчтүү. Бир туугандарым ар түрдүү кесиптин ээлери болгону менен, баары музыкага шыктуу, таланттуу.

"Уулум Сыргак Америкада, кызым Айгерим Орусияда жашайт. Кенжем Турдаалы 9-классты аяктады".


"Келинчегим Самара Билим берүү министрлигинде мектеп окуучуларына арналган тесттерди даярдоо бөлүмүндө иштейт".


Сүйүн Кулматова
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(9)
01.08.2017. 10:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
388
Катталган:
01-02-2017
Соӊку аракети:
07-04-2020 22:07
Жынысы:
Белгисиз
+3
Сизге ийгилик агай.
01.08.2017. 14:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
411
Катталган:
28-09-2011
Соӊку аракети:
07-04-2020 20:26
Жынысы:
Белгисиз
+5
Сурото Рахманжандагы уйуго. Чын эле кырга чыгып Кадыралы аке ырдаганда жер тошоктордо отуруп толкунданып укчубуз. Суйумкан чон апамын омуру узун болсун. Сиз менен биздин айыл сыймыктанабыз. Баардык бир туугандары талантуу ачык шайыр жонокой адамдар.
01.08.2017. 22:28 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
29
Катталган:
11-05-2015
Соӊку аракети:
17-07-2018 17:29
Жынысы:
Белгисиз
+2
Обончу экообуздун туулган кунубуз Бир кундо,кызы экообуздун атыбыз окшош,кызык экен))).
Чыгармачылык ийгилик,уйбулолук бакыт каалайм
02.08.2017. 01:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
46
Катталган:
26-05-2013
Соӊку аракети:
07-04-2020 17:19
Жынысы:
Белгисиз
+5
Ушул кишиге эмгек синирген артист деген наам берилиш керек эле.Дагы Абдыманап Торобековго.
03.08.2017. 00:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
336
Катталган:
19-04-2011
Соӊку аракети:
06-04-2020 22:26
Жынысы:
Белгисиз
+4
Орустартарды кыргызча хор ырдаткан го кызы,азамат!!!
03.08.2017. 02:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
139
Катталган:
05-01-2017
Соӊку аракети:
07-04-2020 16:06
Жынысы:
Белгисиз
+4
Мынча сонун маек коп жашаныз агай
03.08.2017. 02:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
139
Катталган:
05-01-2017
Соӊку аракети:
07-04-2020 16:06
Жынысы:
Белгисиз
+4
Абдан эс алдым окуп олтуруп
05.08.2017. 04:41 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
28-09-2016
Соӊку аракети:
09-01-2020 19:10
Жынысы:
Белгисиз
+3
Мыкты обондору бар.Мыкты обончу.
09.08.2017. 21:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
96
Катталган:
09-02-2017
Соӊку аракети:
05-11-2019 22:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Mykty kompozitor, agai bar bolunuz . bir yrdy yrdap chykkan yrchy jyldyz bolup ketet, a sozun kaisy akyn jazgan,obonu kim jaratty aityp kouyshu kerek ,Baram saga degen yrdy Mirbek Atabekov yrdap jurobu ee,ozu obonun jazgansyp teleden radiodon Atabekov dep aityshat,kompozitordu avtordu da unutushpasa
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23792;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: