Архив
897   898  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

СОГУШ УУРДАГАН БАЛАЛЫК

№704 29-апрель-5-май, 2016-ж


“Ал кездеги балалыктын жүзү курусун. Бала туруп бала болбодук. Оюн, оюнчук эмне экенин билбедик, сезбедик. Боюбуз кичине болгону менен, оюбуз чоң адамдыкындай болду”. Мына ушундай сөздөрдү Улуу Ата Мекендик согуш учурунда бала, учурда балпайган карылык доорун сүрүп жаткан каармандарым айтып отурушту. Азыркы балдардын турмушун көрүп жаткан муунга төмөндөгү карылардын кеби жомоктой сезилет.

“КЕЛТЕ ООРУСУ КАПТАП, ТАЗ ДА БОЛДУК”
Калбүбү Боронбаева,
Эл агартуунун отличниги, Баатыр эне, өмүр бою мугалим болуп иштеп пенсияга чыккан:
-Мен согуш чыккан жылы 9 жашка чыгып, барды-жокту түшүнүп эс кирип калган кезим болчу. Токмоктун жанындагы Кызыл-Аскер айылында жашачубуз. Бир күнү ата-энем “айыл башчысы жыйналыш кылат экен” деп калды, көрсө, согуш чыгыптыр. Апам үйгө келип эле өксүп ыйлап кирди, ага кошулуп мен ыйладым. Улуу агам Айыл-чарба институтун аяктап Нарында ветеринар болуп иштеп жаткан, жашы 25те, ортончу агам 23тө, кичүү агам 19да эле. Апам балдарынын согушка кетерин сезди окшойт, болкулдап көпкө басылбай ыйлады. Ошентип улуу агам Нарындан түз эле согушка кетти, аны менен коштошпой да калдык. Акыркы жолу "биз Литвадабыз" деген кат келген, ошону менен дайны чыкпай калды. Экинчи агам да согушка кетип, андан кара кагаз келди. Кичүү агам да согушка кетип, кайткан жок. Үч уулунан бирдей ажыраган ата-энем такыр эле чөгүп кетишти.
Ал убакта өтө керектүү болгон туз, самын, ширеңке, нан тартыш. Эртең менен туруп кимдин үйүнөн түтүн чыгат деп карайм. Кимдикинен түтүн чыкса тызылдап барып чок сурап келем. Ошону менен от жагып жылынып, суу кайнатабыз. Кышкысын көң жаксак, жайкысын талаадан куурай терип келчүмүн. Тамак жасамай деген кайдан? Талканды сууга чалып ичип алабыз. Буудайды ошол жылдары кара чегиртке басып, түбүнөн кыркып салышчу. Жаш балдар ачка, жылаңаяк бөтөлкөгө ошол чегирткелерди чогултар элек, буудай орулганда машак терчүбүз.
Ошол учурда чоң кишилери да, жаш балдары да ынтымактуу, күйүмдүү болушчу. Бир маселени баарылап жапа тырмак бүтүрүшчү. Канчалык ачкачылык болбосун бириникин бири уурдачу же күчтүүрөөгү алсыздыкын жулуп алчу эмес. Биздин 2 уюбуз, койлорубуз көп эле. Айылдагылар биздикинен сүт, айран алып кетишчү. Биз деле тоё ичпей эл катары иччүбүз. Бир эле коюбузду калтырып, калганын бүт согушка жөнөтүшкөн.
Ал учур биттин заманы болду. Бит ич келте деген ооруну чакырат экен. Апам экөөбүз ооруп, ал мага караганда эртерээк айыгып кетти. Апам суудан айыгат деп тамак бербей, 40 күн суу берди, арыктап сөлдүрөп араң эле жаным калды. Бул оору менен ооруганда таз да болот экен, бир тал чачым калбай түшүп калды. Кызым өлүп калбасын деген атам апама көрсөтпөй тамак берип коёр эле. Апам талаадан шакар деген чөп оруп келип, короого үйүп койчу. Ал куураганда өрттөп, күлүнөн самын жасайт. Ошону менен жуунуп, кирлерибизди жууп алчубуз. Кир кадимкидей эле кетчү.
Үч агам билимдүү болгондуктан үйдө китептер боло турган. Жазганга дептер жок да, апамдын жүн боёочу боёгун сууга чылап, калемсап менен китеп барактарынын четиндеги, абзацтын жанындагы бош жерлерге жазчумун. Мектебибиз бар эле, аялдар, согуштан келгендердин сабаттуулары сабак өтүшчү.

“ТАЯКЕМ БЕШ ҮЙ-БҮЛӨНҮ БАКТЫ”
Осмон Казаков, "Эмгек Кызыл Туу" орденинин ээси, өмүрүнүн көп бөлүгүн чабан болуп өткөргөн:
-Мен 1929-жылы төрөлүптүрмүн. Кийин каттоодо 1931-жылы туулган болуп жазылып калган. Согуш башталган жылы атам, бир жылдан кийин апам дүйнө салды. Ошентип жети бала томолой жетим калдык, улуусу мен, кичүүсү 3 жашта. Атамдын биринчи байбичесинен жашы кырктарга барып калган эжем бар эле, бизге ошол баш-көз болуп калды. Биз Ат-Башы районундагы Ача-Кайыңды айылында жашачу элек, ата-энем өтүп кеткенден кийин ошол эле райондун азыркы Казыбек айылына таякемдикине көчүп бардык. Таякем колхоздун малын бакчу. Барганда эле мага койчулук милдет жүктөлдү. Кышы-жайы дебей миңге чукул койдун артынан жүрөм. Кийимден жутадык. Бутубуздагы өтүктүн бут кийим аты эле болбосо, жылаңаяк эле жүргөндөйбүз, жыртык. Ал кезде кышкыга тоют камдоо деген болгон эмес, жайытта кайтарчубуз. Койчу болуп жүрүп окуу эмне экенин билген жокмун. Кийин койчулардан окуганды үйрөндүм.
Таякем өзүнүкүн кошкондо беш үй-бүлөнү бакты. Өзүнүн эки кызынын күйөөлөрү согушка кетип, алар балдары менен көчүп келишти. Иниси да согушка кеткен, анын үй-бүлөсү жана биз болуп баш-аягы 25 киши бир үйдө жашадык. Таякемдин бир төө, бир бээси бар эле, ошону саап келип, челекке куюп иче берчүбүз.
Жакадан айылга түшкөндө жерди малалаганга жардам берчүмүн. Мен атка минсем, аялдар соколочу. Арпа бышканда эркек балдар боолоп берчүбүз. Үйгө да уурдап келчүбүз. Аны түнү менен күүшөп, кууруп, жаргылчакка тартып жарма жасайбыз. Таң атары менен кайра талаага жөнөчү элек.
Айылда жалаң аялдар жана жаш балдар калдык. 45 жашка чейинкилер согушка кетсе, 60 жашка чейинкилерди жол оңдоо үчүн алып кетишкен. 1948-жылы жол оңдоочу жумушка орношуп, бөбөктөрүмдү өзүм багам деп таякемдикинен бөлүп кеттим.


“БУУДАЙ НАНДЫ ООЗГО АЛМАК ТҮГҮЛ, КӨРГӨН ДА ЖОКПУЗ”
Күмүшай Акматова, Баатыр эне, колхоздо иштеген:
-Мен Лейлек районуна караштуу азыркы Самат Садыков айылында туулгам. Учурда 38 неберем, 50 чөбөрөм бар. Алардын балалыгы кандай шаттуу, кандай таттуу. Каалаганын киет, ичет, жейт. Жетем дегенине жетет, каршы болсоң эркелигинен жер тепкилеп ыйлап жатып калышат. Биздин балалыкчы?! Биздин ойноп оюнга тойбогон, ата-энебиздин моюнуна эркелеп асылчу убактыбызды фашисттер уурдап кетти. Согуш башталган жылы мен 6 жашта элем. Курсагым тойгон эмес, ачарчылык бизди кыймылдатпай басып турду. Айылыбызда болгону бир эле уй бар болчу. Ээси уюн саап жатканда чөйчөктөрүбүздү көтөрүп кезекке туруп калар элек. Жеткени жетет, жетпегени эртеси эртерээк келип аңдыйт. Кокус чөйчөктөгү сүт үйгө жетпей калса балээге каласың. Ошондуктан тирмийип көтөрүп аман-эсен жеткиргенге аракет кылчумун. Бала болгонубуз менен ошол мезгилдеги каатчылык, согуш бизди эрте чоңойтту. Ойлогонубуз оюн эмес, ата-энебизге жардам берүү, машак терүү, курсагыбызды эптеп тойгузуу эле.
Азыркылардын көбү бит эмне экенин билишпейт. А биз бит менен эле чогуу жашадык. Элди бит укмуш баскан. Отуруп алып кийимдерибиздеги бит, сиркени бычак менен оттун үстүнө кырабыз. Кышында өлүп калсын деп көйнөктөрүбүздү карга таштайбыз. Анда деле баары жок болбойт, кайра эле биттейбиз. Жуунбасак кайдан кетсин?
Эгин орулган мезгилде күнү-түнү талаада жаттык. Апаларыбыз орок менен оруп кеткен эгиндин калып кеткендерин терип жардам беребиз, түнү дагы айдын жарыгында иштечүбүз. Айылга жуунганы эле барчубуз. Самын да жок, сууну ысытып эле жуунуп алчубуз. Азыр ойлосом, кирибиз деле кетпептир. Анан баарыбызда бирден эле көйнөк бар. Аны кышы-жайы жонубуздан түшүрбөй киебиз, жыртылып калса энелерибиз жамап, кирдесе жууп берет. Кийим жуулганда кургагыча чапаныбызды кийип жүрчүбүз.
Ал убакта буудай нан дегенди оозубузга алмак түгүл, көргөн да жокпуз. Жүгөрү, арпадан жасалган нанды жеп, ушулардан жасалган атала эң негизги тамагыбыз эле. Нанды да кезек менен алар элек. Кээде нанымды тарттырып жиберип ыйлап калчумун. Бир балага күнүнө үч маал бир кесим нан, бир чыны атала берилчү. Мектепте окуган жокмун, ал кезде биздин айылда мугалим болгон эмес.

Сүйүн Кулматова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
02.05.2016. 10:03 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
19-02-2015
Соӊку аракети:
05-10-2019 09:08
Жынысы:
Белгисиз
+6
Омурунуздорду берсин,бактылуу карылык каалайбыз!!!
02.05.2016. 15:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
60
Катталган:
13-04-2013
Соӊку аракети:
25-01-2020 17:55
Жынысы:
Белгисиз
+3
Эххх. Ушул жыргал жашообуз кут болсун.
04.05.2016. 09:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
117
Катталган:
14-04-2016
Соӊку аракети:
22-01-2020 21:32
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Түп айылы
+1
Биз турмушка аталардан кеч келип,
Тээ батышта согуш отун кечпедик! дегендей, азыркы балдардыкы жыргал да, баары бар.Менин чоң атам согуштун ветераны болчу, чоң энем болсо тылда кызмат кылган экен.Чоң энем айтып калчу:Бир кой баккан кайнагасы нанды ичке кылып тилип, экиден сындырым берчү экен.Бирок ошол буудайдын калориялуулугу жогору болуп, чоң тойбосо да өзөк жалгашчу экен.Чоң энем 70 кг. капты так көтөрүп жылдырып койчу, согуш маалында андан да оор нерселерди көтөрчүбүз дечү.
07.05.2016. 13:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
02-09-2015
Соӊку аракети:
21-01-2020 20:35
Жынысы:
Белгисиз
0
Биз турмушта аталардан кеч келип
Тээ алыста согуш отун кечпедик
А аталар тороло элек биз учун
Кала берди танк алдында тепселип
Урматтуу ветерандар сиздер бар биз ушул гулдогон заманда жашап жатабыз,сиздерге мин ийилип таазим кылсак да аздык кылат,сиздерге бекем ден соолук,бакубат жашоо каалайбыз,бар болунуздар!
Макаланы окуп козумо жаш келди....Заманыбыз тынч болсунчу.....
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: