«Жылдын супер саундтреги»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

МӨӉГҮЛӨРДҮН ЭРИШИ – ЖАЛПЫ ДҮЙНӨЛҮК КӨЙГӨЙ

№694 19-февраль-25-февраль, 2016-ж


Биздин жана чет элдик илимпоздор климаттын өзгөрүшүнөн дүйнөдөгү мөӊгүлөр тез эрип жатканын белгилешүүдө. Цюрих университетинин Дүйнөлүк мөӊгүлөргө байкоо жүргүзүү кызматынын адистери да аны тастыктап жатышат.
Алар Жер шарындагы жүздөгөн мөӊгүлөрдүн акыркы он жыл ичиндеги абалын спутниктен алынган жана башка байкоолорду анализдеп салыштыруудан ушундай жыйынтык алышкан.
Мөӊгүлөрдүн эриши тууралуу илимий маалымат адистештирилген «The Journal of Glaciology» («Гляциология журналы») басылмасына жарыяланды. Отчётто изилденген мөӊгүлөрдүн деӊгээли жылына орточо жарым метрден бир метрге чейин кыскарып, өткөн кылымдагы көрсөткүчтөн эки эсеге жогорулаганы кабарланат.
Температура жогорулабай турган калыбында сакталган күндө да мөӊгүлөр эрип, кыскарышын токтотпосун илимпоздор баса белгилешет. Изилдөөчүлөрдүн маалыматы боюнча, акыркы 3 жылда тез эрүүнүн ылдамдыгы токтогон жок. Андан сырткары 1998-жылкы рекорддук көрсөткүчтөр акыркы 10 жылдыкта эселеп жогорулаган.
Эксперттердин статистикасына ылайык, Перудагы мөӊгү катмарынын 40 пайызы жок болгон. Гляциологдор ал тагдыр Кавказдын мөӊгүлөрүн 2050-жылы күтүп турат дешет. Женева университетинин климатологдору болсо Жердеги орточо температура дагы 1-2 градуска көтөрүлсө, Швейцариядагы мөӊгүлөрдүн 50 пайызы эрип жок болорун «Tribune de Geneve» («Женева трибунасы») басылмасындагы макалада жазышты. Илимпоздор бул процесс, тилекке каршы, Батыш Европадагы тоо кыркаларында жайкы суу тартыштыгын жаратат дешүүдө. Ал өз кезегинде Альпы тоолорунун экосистемасын өзгөртмөкчү. Мөӊгү тоо этегинде жайгашкан өсүмдүктөр катмары өйдөгө «тырмышып», ал эми жогору жайгашкан түркүн чөптөр алардын «кысымынан» жок болушу мүмкүн.
Кыргызстандык адистер чет элдик кесиптештери айткандарды жакындан билишет. Анткени жалпы дүйнөлүк көйгөйгө айланган түбөлүк тоӊ турган муздун эриши өлкөбүздө да жүрүп жатат. Тилекке каршы, Жер шарындагы климаттын өзгөрүшүнөн качып кутулуу мүмкүн эмес. Ага бир нече киши колдуу жана табигый себептер бар.
– Учурда республикада 6,5 миӊ мөӊгү бар. СССР учурунда 8 миӊден ашуун деп эсептелген. 20 жылда мөӊгүлөрдүн 15-17 пайызы жок болду,- деп Кыргызстандагы Климаттын өзгөрүүсү боюнча борбордун директорунун орун басары Шамил Ильясов билдирет. Глетчерлер тагдыры боюнча божомолдор, тилекке каршы, начар,- деп кошумчалайт.
Токтобостон эрип баратат. Анын негизги себеби планетадагы климаттын өзгөрүүсү, бирок эч кандай өндүрүштүк аракеттер, анын ичинде «Кумтөрдү» иштетүү эмес. Андай пикирди кармангандардын экологиядан түшүнүгү алыстыгын аныктайт.
– Алтын өндүрүүнү тыйып койсок да мөӊгүлөрдү сактап калбайбыз. Демек, «Кумтөрдү» болбогон жерден жоготуп, кошумча инвестиция тартуудан да куру калабыз. Аны менен бирге мамказынага түшө турган орчундуу акчадан жана кирешебизден айрылабыз,- деп Ильясов пикирин айтты.
Көз карандысыз эколог, профессор Эмил Шүкүрөв «Кумтөр» Давыдов мөӊгүсүн жок кылып жатат» деген пикирди суу кечпейт деген ойдо.
– Мөӊгүлөр бүт жерде эрип жатат. Анын бир катар себептери бар. Алардын бири – глетчерлердин чаӊдашы. Арал деӊизи соолуп калды, түбүнөн болсо эбегейсиз массадагы туз бууланып сапырылып жатат. Ал туз Тянь-Шандын мөӊгүлөрүнө конуп, эришин тездетүүдө,- деген түшүндүрмө берди Шүкүров.
Көз карандысыз эксперттин пикириндеги дагы бир маанилүү фактор – токойлор аянтынын кескин кыскарышы.
– Өсүмдүк катмары кыйылып, аёосуз жок кылынып жатат. Ал эми дарактардын калган бөлүгү жетишерлик ным тартып сактабайт. Дал ошол ным топтолуп, мөӊгүлөргө конуп музга айланат. Суу боюндагы бадалдар жоголуп, мөмө-жаӊгак дарактары абдан начар абалга келди. Саны болуп көрбөгөндөй кыскарды. Ушундай эле көрүнүш карагай токойлорунда да бар,- деп эксперт кейиштүү тыянагын айтат.
Эмил Шүкүровдун айтымында, эгерде биз азыр тез арада тоолордогу өсүмдүк катмарларын калыпка келтирбесек, мындан ары глобалдык жылуулануу болсо да, болбосо да мөӊгүлөр эришин токтотпойт. Өсүмдүк катмарларын бузуу менен биз экологияны талкалап жатабыз.
– Биз токойлорду калыпка келтирип, экологиянын начарлашына канадалыктарды күнөөлөөнү токтотушубуз керек. Табигый ресурстарга мамилебизди, ниетибизди тууралоо мезгили жетти. Жаратылышка болгон алдым-жуттум мамилени өзгөртүүбүз абзел,- деп Эмил Шүкүров насаатын жыйынтыктады.

Айжан Ногойбекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(4)
22.02.2016. 12:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
64
Катталган:
10-07-2015
Соӊку аракети:
01-05-2016 10:57
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Улан-Уде (Бурятия)
+3
Жаратылышты баландай суй.
22.02.2016. 12:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
76
Катталган:
14-12-2012
Соӊку аракети:
09-11-2019 11:38
Жынысы:
Белгисиз
-3
Муну менен кумторду калкалагым келет дебейсинби дуйнолук потепленияга шылтоолоп кумторду дагы анырайта казгыла монгунун устуно токкуло
24.02.2016. 20:29 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
25-01-2016
Соӊку аракети:
18-11-2016 14:44
Жынысы:
Белгисиз
0
Мамказынага кайсы акчаны салып кыйратып жатасынар?
25.02.2016. 18:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
44
Катталган:
01-09-2014
Соӊку аракети:
15-11-2018 01:26
Жынысы:
Белгисиз
0
aizesha,казынага тушкон акча жеке силерге тийип корунбойт. ал биздин пенсионерлердин толомдору жана башка кичи бюджеттерден билинет, кумтордуон тушуучу киреше 18 жылдын аягына чейин пландаштырылган
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23227;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: