«Жылдын супер ырчы мырзасы»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

БАЙЛАНЫШ ОПЕРАТОРЛОРУ САЛЫК КЫЗМАТЫ МЕНЕН ЭМНЕГЕ СОТТОШУУДА?

№686 25-декабрь-31-декабрь, 2015-ж


2015-жыл Кыргызстандагы уюлдук операторлор менен интернет-провайдерлер үчүн оӊойго турган жок. Салык кызматы тууралуу мыйзамга киргизилген өзгөртүүлөр бир нече соттук териштирүүлөргө өбөлгө болду. Капыстан салына турган салыктар миллиондогон долларларды чапчый турганы божомолдонуп, ири компаниялардын ишине жана өлкөнүн маалымат коопсуздугуна коркунуч жаралууда. Телебайланыш тармагынын өкүлдөрү эмнеге нааразы болуп жатат? Байланыш операторлору Салык кызматы менен эмнеге соттошууда? Мунун кесепети эл аралык чалуулар менен интернеттин кымбаттоосуна алып келбейби? Биз ушул суроолорду талдап көрдүк.

КОШУМЧА НАРК САЛЫГЫ ТӨЛӨНҮШҮ КЕРЕКПИ?
Роуминг, түйүндөр аралык байланыш (интерконнект), эл аралык транзит каттамындагы кызмат көрсөтүү акысына салыктын көбөйүшүнөн улам да талаштуу жагдай пайда болду.
Мыйзам боюнча 2012-жылдын октябрына чейин кызмат көрсөтүү акысы үчүн кошумча нарк салыгы салынчу эмес. Бирок 2012-жылдын 6-октябрында Жогорку Кеӊеш аны жокко чыгарды. Бул аракет операторлордун нааразылыгын жаратып, алар тейлөө акысынын баасы тууралуу эл аралык тажрыйбага, Электр байланыш боюнча эл аралык биримдиктин эрежелерине кайчы келерин айтып чыгышты.
Телебайланыш компаниялары Экономика жана Каржы министрлигине кайрылышып, ал жактан «Кыргызстан 1994-жылдан бери Электр байланыш боюнча эл аралык биримдикке мүчө болгондуктан анын эрежелерин аткарууга тийиш. Роуминг, түйүндөр аралык байланыш, эл аралык транзит каттамындагы кызмат көрсөтүү акысы үчүн салык алынбашы керек» деген жооп алышкан. Каржы министрлиги парламенттин экономика жана фискалдык саясат комитети да ушундай эле көз карашта экенин белгилеген болчу. Ал эми Тышкы иштер министрлиги 2013-жылдын мартында Кыргызстандын аталган эл аралык уюмга мүчө экенин тастыктап, эрежелердин сакталуусу тийиш экенин кайталаган.
Туура эки жыл мурун 2014-жылдын октябрына чейин мындай жобо баарын, анын ичинде Салык кызматын канааттандырып турса, өткөн жылдын күз айларында Улуттук коопсуздук комитетинин Коррупцияга каршы күрөшүү кызматы менен бирге мамлекеттик казынаны байланыш операторлорунун эсебинен толтурууну сунуштап, натыйжада пландан сырт текшерүүлөр жүргүзүлө баштады. Роуминг менен түйүн аралык байланыш жана эл аралык транзит трафигинен пайда түшөрү эске алынып, кошумча нарк салыгынан 2 жылда бир нече миллион доллар түшөт деп эсептелди. Бул жерден алдын ала максат кылынбаган төлөмдөр азыркы каатчылыктын шартында бизнеске катуу сокку урарын түшүнүү абзел.
Бирок өздөрүнүн демилгесин ишке ашыруу, далилдөө үчүн Салык кызматы туура эмес маалымат жарыялап, Кыргызстан Электр байланыш боюнча эл аралык биримдиктин мүчөсү болбогонун, андыктан анын эрежелери менен жашоо кажетсиз экенин билдирди. Акыйкаттык үчүн аталган мекеменин билдирүүсү негизсиз экенин айтып коюшубуз керек. Анткени тиешелүү мамлекеттик органдар да өлкө жогорудагы эл аралык уюмдун курамында экенин ырастап, мүчөлүк төлөмдү төлөп, жыйындарына делегацияларын жөнөтүп келген биримдиктен баш тартуу аша чапкандыкка жатат деген баасын беришкен. Тилекке каршы, мындай көз караш да абалды оӊ жакка өзгөртө алган жок. Талаш-тартыш соттук териштирүүлөргө чейин жетти.
Эми Экономика министрлиги кайсы тарап туура экенин билдирип коюу тууралуу байланышчылардын өтүнүчүнө жооп берүүдөн баш тартып, буга чейин түшүндүрмө берилгенин айтып кутулду.
Ошондон кийин «Sky Mobile» (Beeline), «Нур Телеком» ( О! уюлдук оператору), «ЭлКат» жана «Сайма Телеком» компаниялары Салык кызматынын үстүнөн сотко кайрылып, кошумча нарк салыгынын жогорулашын жокко чыгарууну талап кылууда.
«Альфа Телеком» (MegaCom) жабык акционердик коому жана «Кыргызтелеком» ишканасы чындыкты издебей эле Салык кызматы киргизген жаӊы эрежелер менен жашап жатат. Себеби аталган ишканалар толук болбосо да мамлекеттин карамагында экени белгилүү. Алар салык болбосо да дивиденд түрүндө миллиондогон акчаны баары бир казынага төкмөк. Булар үчүн Салык кызматынын чечиминен эч нерсе деле өзгөрбөй турганы жашыруун эмес.
Ал эми бул чечимге макул болбогон уюлдук компаниялардын биринин доо-арызы быйыл күздө сотто каралды. Анда Кыргызстан Электр байланыш боюнча эл аралык биримдиктин мүчөсү эместигин далилдөө маселеси каралып, Бишкек шаарынын район аралык соту Салык кызматынын пайдасына чечим чыгарды. Иштин оӊ жакка чечилишине кызыкдар болгон УКМКнын Коррупцияга каршы күрөшүү кызматынын өкүлдөрү да териштирүүлөргө катышкандыктан бул өкүм күтүлгөн эле болчу.
Ал эми 1994-жылдан тартып Кыргызстандагы байланыш операторлору Электр байланыш боюнча эл аралык биримдиктин жобосуна таянуу менен иштеп келгенин эске алсак, сот өкүмү нааразылык жаратпай койгон жок.
Быйыл октябрда Байланыш операторлор бирлиги президент менен өкмөткө кайрылууга аргасыз болду. Жыйынтыгында президенттин аппаратында Каржы, Экономика, Тышкы иштер, Унаа жана байланыш министрликтеринин, Салык кызматынын жана Байланыш операторлор бирлигинин өкүлдөрүнүн катышуусунда жыйын өттү. Анын соӊунда Кыргызстандын Электр байланыш боюнча эл аралык биримдиктин мүчөсү экени тастыкталып, анын уставы, конвенция жана эрежелерин аткарууга өлкө милдеттүү деген бүтүм кабыл алынды.
Алдыда дагы бир чечиле элек маселе калды. Анткени Бишкек райондор аралык соттун чечиминин үстүнөн жогорку инстанцияга кайрылуу жолдонгон. Сот эми кандай өкүм чыгара турганы азырынча белгисиз.

ОЙЛОНУЛБАГАН КАДАМ ООР ЗАЛАКАЛАРГА АЛЫП КЕЛЕТ
Байланыш операторлор бирлигинин аткаруучу директору Нурбек Абасканов Салык кызматынын мындай мамилесине тынчсызданууда. «Эл аралык келишимдерди колдонуу бирдей болушу керек. Чет элдик өнөктөштөр, анын ичинде Евразия экономикалык биримдигинин мүчөлөрү кош салыктан арылуу тууралуу эл аралык келишимдерди аткарып, эч кандай кыйыр төлөм төлөткөн жок. Премьер-министр Темир Сариев 2015-жылдын 30-октябрында Душанбе шаарында КМШнын эл аралык электр байланыш тармагындагы операторлорунун ортосундагы тейлөө эсеп-кысаптары жөнүндө макулдашууга кол коюп жатып, Кыргызстан бардык жоболорду сактайт деген позициясын билдирген. Бирок аны Салык кызматы көз жаздымда калтырууда»,- дейт Абасканов.
Электр байланыш боюнча эл аралык биримдиктин жобосунда салык салууга жеӊилдик берилбейт, болгону кош салык төлөөгө жол бербөө максатында кыйыр салык тартиби жазылганын эскерте кетели. Бул жерден маселенин маӊызына да кайрылалы.
Ички роуминг кызматын колдонгон абонент Кыргызстандан сыртка чыкса деле ошол эле номур аркылуу байланыш менен камсыздалат. Ал эми тейлөөнү абонент барган чет мамлекеттеги оператор жүргүзөт. Демек, тейлөө кызматы Кыргызстандан тышкаркы аймакта жүргүзүлүп жаткандыктан өлкө мыйзамына ылайык кошумча нарк салыгы алынбоого тийиш. Бирок роуминг кызматы үчүн кардар кыргызстандык операторго акы төлөп жаткандыктан Электр байланыш боюнча эл аралык биримдиктин эрежесинин негизинде операторлор анын эсебинен Кыргызстандын казынасына салык төгөт.
Чет элдиктер үчүн роуминг кызматында чет элдик жарандар Кыргызстанда жүрүп өз номурларын пайдалана алышат. Алар өз өлкөсүндөгү операторго акы берип, кыйыр салык төлөшөт. Интерконнект кызматында да эл аралык тиешелүү эрежелер менен иш жүргүзүлөт.
Кыргызстан Евразия экономикалык биримдигинин курамына кирип, уюмдун бардык мүчөлөрү жогорудагы жоболорго баш ийип жаткан чакта, Кыргызстандын Салык кызматынын ага көӊүл бурбай жатканы таӊ калычтуу. Ошол эле маалда мекеменин Кыргызстан Электр байланыш боюнча эл аралык биримдикке мүчө эмес деген билдирүүсүнүн кесепеттерин тереӊ ойлонбогону өкүнүчтүү болууда. Аталган уюм радиожыштыктарды бөлүштүрүү менен алектенет. Ойлонулбай ташталган кадамдан улам анын курамынан чыгуу биздин мамлекеттин маалымат коопсуздугуна да оор залакасын тийгизери турган иш.

САЛЫКТЫН ДАГЫ БИР ТҮРҮ АЧЫККА ЧЫКТЫ
Жергиликтүү провайдерлердин баары интернетти Казакстандан же ал өлкө аркылуу алат. Ал эми казак жана кыргыз интернетин туташтырган түйүн чек арага жакын жайгашкан. Ушул кезге чейин провайдерлердин бир дагы бул түйүн коӊшулар менен чек аранын кайсы жеринде орун алганын билген эмес эле. Быйыл Салык кызматы күтүүсүз ачылыш жасап, эгерде түйүндөр кыргыз тарапка өтүп, тактап айтканда, казактардын оптикалык өткөргүчү биздин аймакка кирип кетсе, интернет чет элдик компания тарабынан жеткирилип жаткан деп саналарын жарыялады. Муну менен элди дүйнөлүк желе менен камсыздаган ата мекендик провайдерлер дагы бир резиденттик эмес салыкты төлөшү керек болуп калары ачыкка чыкты.
Мамлекеттик салык кызматы буга тиешелүү кодекстин 222-беренесин жүйө катары кармап жатат. Анын негизинде салыкчылар казакстандык провайдерди чет элдик компания катары карап, кыргызстандык фирманы коӊшу мамлекеттен интернет алган «киреше булагы» деп эсептөөдө. Эгерде аталган мекеменин ою жүзөгө ашса, интернет жеткиргени үчүн казактарга төлөнгөн сумманын 5 пайызы салык катары кармалат. Мындайча айтканда, интернет үчүн Казакстанга 100 сом төлөнүп, дагы 5 сомун салыкка төгүш керек болот. Кыргызстандык байланышчылар жана эл мындан олуттуу зыян тартары шексиз.
Ошондуктан алардын ар бири көйгөйдү өз алдынча чечүүгө мажбур болот. Маселен, айрымдары коӊшулар менен түзүлгөн келишимди өзгөртүп, интернетти туташтырган түйүндү Казакстандын аймагына өткөрүү аракетинде. Кыскасын айтканда, Салык кодексине өзгөртүү киргизип жаткандар өз кызыкчылыгын көздөп, башкалардын оюн эске албастан, пайда табууну гана максат кылып жаткандай туюлууда.
Байланыш операторлор бирлигинин аткаруучу директору Нурбек Абасканов бүгүнкү күндө Салык кызматы өзүнө кош салык төлөбөө тууралуу өлкөлөр аралык келишимдер менен иштеген бардык компанияларга каалаган күнү салык салып коё ала тургандай шарт түзүп алганын айтууда. Анын баамында мындай абал учурдагы жана болочоктогу ишенимдүү инвесторлорго да терс таасирин тийгизиши толук ыктымал.

Ибрагим Жусуев



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23199;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: