Архив
897   898   899   900   901   902  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

БАНК КЫЗМАТЫНАН КОЛДОНУУДА УКУГУӉУЗДУ КОРГОЙ БИЛИӉИЗ

№685 18-декабрь-24-декабрь, 2015-ж


Банк кызматынын керектөөчүлөрү ар дайым өз укуктарын коргой алышы кажет. Керектөөчүлөр өз укуктарын билүү менен ар кандай тобокелчиликтердин алдын алып, коопсуз, туруктуу жана мыйзам ченемдүү финансылык тейлөө кызматтарына ээ боло алышат. Ал эми банк кызматын колдонуучулар кандай так эреже же укуктарды билүүгө тийиш деген маселенин тегерегинде маалымат алуу үчүн Кыргыз Республикасынын Улуттук Банкынын Тышкы көзөмөл башкармалыгынын банктарга тышкы көзөмөл жүргүзүү бөлүмүнүн инспектору Бактияр Жакыпбаев менен маектештик.

– Саламатсызбы?! Банктык тейлөө кызматынын керектөөчүлөрү деп кимдерди айтабыз? Алгач маегибизди ушундан баштасак...
– Саламатчылык! Керектөөчүлөрдүн катарына юридикалык жана жеке тараптар кирет. Ошондой эле жеке адамдардан түзүлгөн топтор да кирүүгө укугу бар. Максаттуу катары керектөөчүлөрдү 3 топко бөлсө болот:

  • Биринчиси – аманатчылар, банкта аманат сактагандар;
  • Экинчиси – карызгерлер, банктан насыя алгандар;
  • Үчүнчүсү – жогоруда көрсөтүлгөндөрдүн жүргүзгөн операцияларын, юридикалык жана жеке ишкерлер тарабынан жүргүзүлгөн төлөмдөрдү жана которууларды айтсак болот. Буга кошумча банктарда пластикалык карточкалар менен жүргүзүүчү операциялар (интернет банкинг) жана которуулар (өлкө ичинде же чет өлкөгө), сейф сактоо кызматы, баалуу кагаздар менен жүргүзүүчү операциялар, чет өлкөлүк валютаны алмаштыруу операциялары жана башкалар кирет.

– Керектөөчүлөр эӊ негизгиси эмнеге көӊүл бөлүшү керек? Мисалы, тигил же бул жаран банкка аманат салуу үчүн кайрылайын деп жатат дейли...
– Банк жана депозиттерди тартуу менен иш алып барган банктык эмес финансы-кредит мекемесинде банктык аманат келишимин түзүүдөн мурда аманатчы төмөнкүлөргө көӊүл буруусу зарыл:

  • Лицензиянын болушуна жана өзгөчө операциялардын чектелүүсүнө же токтотулуусуна;
  • Ишенимдүүлүктүн болушуна (финансылык абалы жана Кыргыз Республикасынын рыногунда анын орду, КРнын Улуттук Банкынын экономикалык ченемдерин аткаруусу);
  • Аманаттар/кредиттер боюнча пайыздык чендерге;
  • Тейлөө үчүн тарифтердин өлчөмүнө (комиссия, айып пул жана башка төлөмдөр);
  • Келишимдин шарттарына (мөөнөткө, кредитти камсыздоо жана башка);

– Аманат келишими боюнча шарттарда, аманат түрү (мөөнөттүү, талап боюнча төлөнүүчү), аманат суммасы, валюта, жайгаштыруу мөөнөтү, сый акы чени, мөөнөттүү аманаттын колдонуу мөөнөтүн узартуу шарттары, мөөнөттүү аманатты толуктоо жана чегерилген пайыздарды капиталдаштыруу мүмкүнчүлүгү камтылган.
Бирок аманатчыларга эскертүүчү нерсе, банк тарабынан аманаттар боюнча сунушталган жогорку чендер, банкта көйгөйлөрдүн орун алышын тастыкташы мүмкүн.
Аманатчы мындан тышкары, КРнын «Банктык аманаттарды (депозиттерди) коргоо жөнүндө» мыйзамына ылайык, кепилдик жагдай келип жеткен учурда ар бир аманатчыга аманаттар боюнча пайыздарды кошо алганда, жалпысынан 100 миӊ сомдон ашпаган компенсация төлөнүп берилерин билүүгө тийиш.
Келишим шарттарына, аманатка пайыздарды чегерүү жана төлөп берүү тартибине, тараптардын укуктарына жана милдеттерине көӊүл бурууга тийиш.
Аманатчы аманат салынгандан кийин анын колунда эсебине акча каражаттардын келип түшкөндүгү фактысын тастыктаган документ болушун унутпоосу зарыл. Бул документ банктык аманат келишим шарттары боюнча акча каражаттарын кайтарып бергенге чейин сактоо зарыл.
– Ал эми насыя алууну каалаган керектөөчүлөр эмнеге көӊүл бурушу керек?
– Насыя алуу чечимин кабыл алганга чейин:

  • Насыянын максаттуу багытын аныктап, насыя алуу зарылчылыгына жана кредиттик келишимге ылайык аны өз учурунда төлөө мүмкүнчүлүктөрүнө баа берүүсү керек;
  • Сунушталып жаткан насыянын, анын ичинде насыя алуу жана анын ордун жабуу менен байланыштуу бардык төлөмдөр жөнүндө шарттар менен таанышып чыгуусу;
  • Насыянын пайыздык ченине көӊүл буруусу зарыл;
  • Жылдык эффективдүү пайыздык чен өлчөмүнө көӊүл буруп, анда банктын пайдасына насыя алуу менен байланыштуу карызгердин төлөмдөрү эске алынышы керек;
  • Насыянын абсолюттук маанидеги толук наркына көӊүл буруу зарыл, анда кредиттик келишим түзүү учурунда үчүнчү жактардын пайдасына төлөмдөрдү кошо алганда кардардын чыгашалары эске алынат.

– Сиз айткан эрежелерди эске алуу менен кредиттик келишимге кол коё берсе болобу?
– Карызгер кредиттик келишимге кол коюудан мурда анын шарттары менен кылдат таанышуусу зарыл. Кредиттик келишимге кол койгонго чейин карызгер төмөнкүлөргө укуктуу:

  • Юридикалык кеӊеш алуу үчүн өз каалоосу боюнча келишимдердин долбоорлорун талап кылууга;
  • Эгерде кредиттик келишимдин шарттары түшүнүксүз болсо, банктын кызматкерлеринен аны түшүндүрүп берүүсүн өтүнүүгө.
  • Кредиттик келишимдин шарттары менен таанышып чыккандан кийин карызгер кредит алуунун бардык ыӊгайлуу жана ыӊгайсыз жактарын салыштыруусу зарыл.
  • Кардардын каалоосу боюнча келишим мамлекеттик же расмий тилде түзүлөт. Кредиттик келишимдин тексти өздөштүрүүгө жана түшүнүүгө мүмкүн болгондой так жана жеткиликтүү болуусу тийиш.
  • Келишимге кол коюуда карызгер келишим шарттарына ылайык алган акча каражаттарын кайтарып берүүдө андан ары пайда болушу ыктымал көйгөйлөрдөн четтөө үчүн сунушталып жаткан насыянын бардык шарттарын тактап алуусу зарыл.
  • Кредиттик келишимге кол койгондон кийин карызгер акча каражаттарын алганга чейинки мезгил ичинде аны алуудан баш тартууга укугу бар. Ал эми кредиттик келишимге кол коюу менен, анын бардык шарттарына макул экендигин жана аларды аткаруу боюнча милдеттемелерди өзүнө алгандыгын эске тутуусу зарыл.
  • Мындан тышкары карызгер эгерде кредиттик келишимге ылайык өз милдеттемелерин талаптагыдай аткарбай койсо, КРнын мыйзамдарына ылайык банктар, күрөө предметин (анын ичинде кыймылсыз мүлккө: үй же квартира) өндүрүү боюнча кайрылуусу ыктымал. Ушуга байланыштуу кредиттик келишимге жана банктын башка документтерине карызгер бул келишимдин шарттары түшүнүктүү экендигин, ал төлөмдөр тууралуу жана аларды качан төлөө зарылчылыгын, ошондой эле төлөмдөрдү жүргүзүүгө толук мүмкүнчүлүгү бар экендигин толук түшүнгөндөн кийин гана кол коюуга тийиш.

– Эгерде убакыт өткөндөн кийин керектөөчү келишимдин шарттарын өзгөрткүсү келсе эмне кылуу керек?
– Керектөөчү менен коммерциялык банктын ортосундагы мамиле КРнын Жарандык кодексинин 2-беренесинде белгиленген. Ага ылайык, эки тараптын теӊ катышуучулары келишимдин негизинде өздөрүнүн укуктарын жана милдеттенмелерин белгилөөдө жана келишимдин мыйзамдарга карама-каршы келбеген кандай гана болбосун шарттарын аныктоодо эркин болушат. Ушуга жараша керектөөчү коммерциялык банкка түздөн-түз кайрылып, келишимдин өзгөртүү себептерин жазуу түрүндө түшүндүрүүсү зарыл. Кошумчалап коюучу жагдай, коммерциялык банктар өз аброюн жана ошондой эле кардарлар менен жакшы мамилени түзүү максатында экинчи тарап менен макулдукка барат. Бирок коммерциялык банктардын иш жүргүзүүсү пайда табууга умтулган. Банктар ошондой эле башка кардарларга милдеттенмелери бар жана бул себептерге байланыштуу банк келишимдин шарттарын максатка ылайык өзгөртүүсүн карайт.
– Аманатчы жана насыя алуучулардан башка керектөөчүлөр эмнелерди билүүгө тийиш?

  • Операция жүргүзгөндөн кийин (банктан акча которууда, банктан же алмаштыруу жайынан чет өлкөлүк валютаны сатып алууда) аны айкындоочу документтерди талап кылыӊыздар (кассалык чек, кабарландыруучу кат, квитанция жана башка);
  • Келишимдин шарттарына жана сиздердин милдеттериӊиз көрсөтүлгөн жагдайларга өзгөчө көӊүл буруӊуз;
  • Башка банктардын банкоматтарында тейлөөдө тарифтерине жана комиссиялардын өлчөмдөрүнө көӊүл буруӊуз;
  • Пластикалык карточкаларга болгон коопсуздук эрежелерин жана ошого байланыштуу конфиденциалдуу маалыматты сактоону талап кылыӊыз. Мисалы, эгерде сиз карточканы жоготуп алсаӊыз, Кардарларды колдоо борборуна кайрылып картаны жабуусун сураныӊыз.

– Керектөөчүлөрдүн укугун коргоо боюнча кандай иш-аракеттер коммерциялык банктар тарабынан жүргүзүлүп жатат?
– Кыргызстандагы кээ бир банктар жана финансылык кредиттик мекемелер «SMART» сертификатына ээ, бул сертификат ыктыярдуу түрдө банк тарабынан алынат жана бул мекеме керектөөчүлөрдүн коргоо принциптерин колдоп жатканын билдирет. Бул принциптер Smart Campaign негизин түзөт жана өз ичине төмөнкү тармактарды камтыйт: кардарлардын мүмкүнчүлүгүн эске алуу жана алардын талаптарына ылайык продуктуларды жаратуусу, өтө эле көп милдеттеменин алдын алуу, маалыматтын ачыктыгына, баа түзүүдөгү жоопкерчиликке, кардарлар менен урматтуу жана адилеттүү мамилелерди түзүү, кардарлар боюнча маалыматтарды коргоо жана доо арыздарды караштыруу тартибин жана аларды жөнгө салуучу иштерди камтыйт.
Мындан башка кызыктыруучу суроолор боло турган болсо, коммерциялык банк боюнча маалыматты банктын өзүнөн, ошондой эле банктын интернет сайтынан жана Улуттук Банктын расмий интернет сайтындагы (www.nbkr.kg), «Банк тутуму» бөлүгүнөн кошумча маалыматтарды алууга болот.

Ибрагим Жусуев



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23591;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: