Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Өмүрбек Текебаев, «Ата Мекен» фракциясынын лидери: «АТА МЕКЕН БОСОГОДОН БАШТАЛАТ...»

№660 25-июнь-1-июль, 2015-ж


Киндик каның тамган жериңде башпаанек кылар үйүң жок болсо, сенден өткөн бактысыз адам жок. Кеп Кыргызстандагы турак жай көйгөйү жөнүндө болмокчу.

«300 МИҢ ҮЙ-БҮЛӨ ҮЙСҮЗ»

– Өмүрбек Чиркешович, үй маселеси жөнүндө кеп баштасак?..
– Өлкөдө 300 миң үй-бүлө үйсүз. Үй-бүлөдө 5тен мүчө болгондо, дээрлик 1,5 миллион адам үйсүздөрдүн катарында. Мындан тышкары өзгөчө аймактарда жашаган 20 миң үй-бүлөнү тез аранын ичинде көчүрүү зарыл. Кыргызстан калкты турак жай менен камсыздоодо кошуналардан артта. 1991-жылы турак жай менен камсыздоо 1 адамга 12,2 чарчы метр болсо, бүгүн да ал көрсөткүч өзгөрбөдү. 2012-жылы Беларуста бул көрсөткүч бир адамга 25,4 чарчы метр, Орусияда 23,4 чарчы метр, Казакстанда 19,6 чарчы метр, Кытайда 27 чарчы метрди түзгөн. Кыргызстанда жашаган 70 пайыздан ашык калктын ар бирине болгону 5 чарчы метр аянт туура келет экен, аны жок дегенде 18 чарчы метрдик деңгээлге жеткирүү абзел. Ал үчүн 30 миллион чарчы метр турак жай курулушу керек. Алардын ичинен 7,5 миңден ашык көп кабаттуу үйлөрдү куруу зарыл.

«ТУРАК ЖАЙ БОЮНЧА МАМЛЕКЕТТИК ПРОГРАММА ЖОК»

Мындай масштабдуу курулуштарды кимдер ишке ашырат?
– Кыргызстанда турак жай боюнча мамлекеттик программа жок. «Ата Мекен» партиясы программаны иштеп чыгуу жана аткаруу боюнча өкмөткө тапшырма берген, андан натыйжа жок. Калкыбыз өзүнүн түшүнүгүнө, каржылык абалына жараша үйлөрүн курууда. Жылына 15 миңден ашык жер тилкелери үй курууга бөлүнөт. Шылуундардын курмандыгына айланып, үй салып, бирок документ ала албай жүргөндөр 2012-жылга чейин 50 миң үй-бүлөгө жеткен. Бишкекте бул көрсөткүч 6 миң үй-бүлөнү түзөт.
2001-жылдын 25-апрелиндеги өкмөттүн токтомуна ылайык, 10 жыл аралыгында 17,6 миллион чарчы метр турак жай курулмак. Бирок 2001-2005-жылдары 2,3 миллион чарчы метр турак жай курулуп, анын ичинен мамлекеттин каражатына болгону 19,2 миң чарчы метр турак жай тургузулган. Үйлөрдүн 90 пайызын эл өзү курат.

«ОРУСИЯДАН КЕЛГЕН МИЛЛИАРДДАГАН ДОЛЛАРЛАР ҮЙ КУРУУ ЖАНА САТЫП АЛУУГА ЖУМШАЛГАН»
– Эл турак жай курууга каражаттарды кайдан алып жатышат?
– Кыргызстандагы турак жай курулушунун өнүгүшү Орусиянын экономикасы менен байланышкан. Аталган өлкөдөн 2005-жылдардан баштап өлкөбүзгө жыл сайын 1-2 миллиард доллардан каражат которулуп, алар негизинен үй куруу жана сатып алууга сарпталган. Бирок 2010-жылкы революциядан кийин өтө кечиктирилгис маселелер арбын болуп, республикадагы турак жай маселеси көз жаздымында калып калды.

«ҮЙ ҮЧҮН 21 ЖЫЛ АКЧА ЧОГУЛТУУ КЕРЕК»
– Турак жай багытында түзүлгөн кырдаалдан чыгуунун жолдорун эмнеден көрөсүз?
– Биринчиден, калкты турак жай менен камсыздоонун 20 жылдык мамлекеттик программасы иштелип чыгып, үй куруунун 2 негизги жолу аныкталышы керек. Биринчиси, мамлекет өздөштүрүп, мыйзамдуу түрдө бөлүнүп, инфраструктурасы (жол, суу, электр кубаттуулугу, транспорт, телефон байланыштары) жолго коюлган аянттарга калк үйлөрүн өздөрү курат. Ошондо мамлекет тарабынан үй курууга сугат жерлерин берүү практикасы токтойт.
Экинчиси, шаарларда көп кабаттуу үйлөрдү куруу улантылат. Мамлекет көп кабаттуу үйлөрдүн түшүшүнө талап гана кылбастан, алардын курулушуна шарттарды түзүп берет. Калкка батирлерди 10-15-жылга 10-15 пайыздык ипотекалык насыянын негизинде сатып алгыдай шарттарды түзүү зарыл. Азыркыдай 3-5 жылга 19-28 пайыздык үстөк менен эмес. Кымбат насыяны төлөө атадан балага мурас болуп калат. 2012-жылдын маалыматтары боюнча, 13 790 сом минималдык керектөө бюджети бар үй-бүлө үй алууга 21 жыл каражат топтош керек экен. Казакстанда бул көрсөткүч 4, Орусияда 6,8 жылга барабар.
Калктын үчүнчү бөлүгү батирлерди, үйлөрдү ижарага алып жашашат. Бирок ижара акысы тапкан кирешесинин 25-30 пайызынан ашпагандай деңгээлде болгондо, атуулдар жетиштүү жашоого мүмкүнчүлүк алат. Германияда 60, Швецияда 57, Нидерландыда 55, Данияда 44, Япония менен Америкада 34 пайыз калк ижарага үй алып жашайт.

– «Ата Мекен» партиясы бул маселеге шайлоо алдында эле кайрылып жатабы же көп болдубу?
– Партия бул маселени 5 жылдан бери көтөрүп келет. Тилекке каршы, өкмөт реалдуу кадамдарды жасай элек. «Ата Мекен» партиясы өкмөттү күтүп отурбай административдик-аймактык реформа демилгесин көтөрүп, «Кыргызстандагы калк жашаган пункттардын жана шаарлардын чек аралары такталып, демографиялык өнүгүүсү аныкталып, шаар-айылдардын стратегиялык өнүгүү пландары бекитилсин» деген маселени 2010-жылдан бери айтып келүүдө. Ошол демилгенин негизинде Бишкек жана Ош шаарлары боюнча мыйзам кабыл алынды.

«ПАРАҢ БОЛБОСО «ТУУЛГАНГА» ДА, «ӨЛГӨНГӨ» ДА УКУГУҢ ЖОК!»

– Кыргызстанда социалдык-маданий маселелерди жарандын каттоосуна карабай чечсе болбойбу?
– Советтик пландаштыруунун принциптери бизде дале иштейт. «Каттоо» ошонун бири. Адам катталган жеринен мамлекеттин социалдык кызматын алып, бирок көчүп кетери менен укуктарынан ажырайт. Кыргызстанда азыр ички миграция курч, өлкөнүн жарым калкы чоң жана кичине шаарларга келип жашап-иштеп, бирок баарында эле өз үйү, каттоосу жок. Демек, төрөлсө төрөт үйүнө, чоңойсо бала бакча, мектепке, жаза тайып көз жумса, көрүстөнгө албайт. Бирок атуулдар ушулардын баарына коррупциялык жол менен акча төлөп жашоого аргасыз. Мисалы, келгин Бишкекте төрөп калса 4-5 миң сом пара бергенге аргасыз, каза болсо, сөөгүн коюуга жер алуу 20 миң сом турат. Эгерде адам мамлекет акысыз дарылоочу ооруга чалдыкса (мисалы, рак, кант диабети), Бишкекте каттоосу жокторго жеңилдиктерди мамлекет бербейт, «келген жериңе барып дарылан» деп. Ошентип бүгүн Бишкек шаарында 100 миңдеген квартирант болуп жашаган, үй куруп, бирок документин ала албай жүргөн, Бишкектин айланасындагы дачаларда жашап жүрүшкөн 10 миңдеген үй-бүлөлөр өздөрүнүн социалдык, жарандык укуктарынан ажырап, өз элинде бөтөн болуп жүрөт. Натыйжада Бишкекте азыр реалдуу жашап жаткан калк эки катмарга бөлүнүп калды: келгиндер жана тургундар болуп. «Ата Мекен» партиясы бул эки катмардын укугун теңегенге аракет кылып келет.

– «Ата Мекен» партиясы көп кабаттуу үйлөрдү курууга кеткен чыгымдарды азайтуунун жолун кайдан көрөт?
– Шаарларда көп кабаттуу үйлөрдү бир гана мамлекет эмес, жеке компаниялар дагы курушу зарыл. Муктаждар 10 жылдын ичинде үй алышы керек. Бишкекте үй курган компаниялардын чыгымдарынын 30-40 пайызы үйдүн ордун сатып алганга, 10-15 пайызы чиновниктерге коррупциялык систем боюнча кетип, турак жайлардын чыгымдарынын 40-50 пайызын түзөт. Мамлекет ушул коррупциялык схеманы жоюп салса, үйлөр 2 эсеге жакын арзандамак. Биз мындан тышкары «Спутник шаар» деген түшүнүктү киргизишибиз зарыл. Канттан баштап Сокулукка чейин унаалар тез жүрүүчү жолдорду курсак, Бишкек шаарындагы тыгындар кескин азайып, инвесторлор ошондой шаарларга, жака-белиндеги өздөштүрүлгөн аймактарга турак жайларды арзан куруп, аны калк сатып алмак. Бул жагдай эмгек ресурстары менен өндүрүш объектилеринин адилеттүү бөлүнүшүнө шарт түзмөк. Мисалы, заводду Сокулук, Ак-Суу, Канттан арзан жер алып курасың, Бишкектен адистер барып иштеп берет. Ошентип өндүрүш Бишкектин четине чыгат. Ал жерлер адегенде экономикалык, анан маданий борборго айланат, калктын жашоо-тиричилиги жакшырат. Бишкектин айланасындагы жаңы конуштарга дагы ушундай жашоо маданиятын алып барышыбыз керек. Ошентип Бишкектин айланасындагы жаңы жерлерди мамлекет өздөштүрүп, инфраструктурасын өзүнө алып турак жайдын баасын 30 пайызга арзандатууга мүмкүнчүлүк болот. «Ата Мекен» Социалисттик партиясынын башкы максаты – Кыргыз Республикасынын калкынын жакшы жашоосуна шарт түзүү.

Кудайберген Жумабаев



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23946;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: