«Жылдын супер тасмасы»

Жыйынтык

Башка сурамжылоолор


Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

СОТТУК-МЕДИЦИНАЛЫК, СОТТУК-ПСИХИКАЛЫК ЭКСПЕРТИЗАГА ЭЛ ЭМНЕГЕ ИШЕНБЕЙТ?

№652 1-май-7-май, 2015-ж


Сот отурумунда соттук-медициналык, психикалык экспертизалардын жыйынтыгы чоӊ роль ойнойт. Бир эле кагаз кай бир бейкүнөө адамдардын тагдырын талкалап, кээ бир кылмышкерлерди актап коюшу мүмкүн. Калк арасында экспертиза корутундусун чыгарган кызматкерлерге акча берсе, жыйынтыктарды өзгөртүп беришери көп айтылат. Чын эле жыйынтыктар бурмаланышы мүмкүнбү деген суроого жооп издеп көрдүк.

ИШЕНИМДИ СУУТКАН ФАКТЫЛАР

  • 2012-жылы 10-июнь күнү Ош шаарындагы медреселердин биринин мугалими Нурсейит Калыбай уулу 9 жаштагы окуучусун зордуктап салгандыгы үчүн анын үстүнөн кылмыш иши козголгон. Бирок Ош шаардык психикалык ден соолук борборунун, кийинчерээк Кызыл-Жардагы психиатриялык оорукананын дарыгерлери ага акыл-эси жайында эмес деген корутунду чыгарып беришет. Жабырлануучунун туугандары жана жактоочусу муну жазадан качуунун жолу катары баалашып, акыйкат издей башташат. 2014-жылдын октябрь айында Ош облустук соту акыл-эси жайында эмес деген корутундуну эске алып, кылмышка шектүүнү Чым-Коргондогу психиатриялык ооруканада мажбурлап дарыланууга өкүм чыгарган. 2015-жылы февраль айында Чым-Коргондогу психиатриялык оорукананын дарыгерлери Нурсейит Калыбай уулуна карата акыл-эси жайында деген корутунду чыгарып, ал кайрадан Ош шаарындагы №25-СИЗОго киргизилди жана сот отуруму жакын арада болору күтүлүүдө.
  • Ошондой эле гезитибиздин өткөн сандарынын биринде өзүн борбор калаадагы «Жибек Жолу» кафесинин официантымын деп тааныштырган Эля аттуу кыз ырчы Лира Раимбекова курбусу экөө кафеде отурган акчасын төлөөдөн баш тартып, аны сабап салганын билдирген эле. Ал соттук-медициналык экспертизадан текшерүүдөн өтүү үчүн барганда, ал жерде иштеген кызматкерлер «эгер бир аз акча берсеӊ, жарааттарыӊды көбөйтүп жазып беребиз» дешкенин айткан.
  • Мындан тышкары ИИМдин Уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөшүү башкы башкармалыгынын бөлүм башчысы Улан Алиев 2014-жылдын 17-февралында Кызыл-Жардагы психиатриялык оорукананы текшерүүгө алышканда, анда соттун чечими менен жаткан 48 оорулуу бар болсо, алардын 10у психикалык жактан оорулуу эмес экендиги билингенин айткан. «Оорулуулар» өздөрү «акча берип ушул жакка келгенбиз» деп түшүндүрүшкөнүн, бул боюнча учурда Таш-Көмүр шаардык прокуратурасы иш алып барып жаткандыгы ошол учурда айтылган. Бирок бул иш жабылуу аяк боюнча кала берди. Ага улай эле ички иштер министринин биринчи орун басары Бактыбек Жусубалиев аталган ооруканада жаткандардын жарымы баӊгизатын сатуучулар жана уюшкан кылмыштуу топтун мүчөлөрү экендигин маалымдаган.

«ЖАЛГАН КОРУТУНДУ ЧЫГАРГАНЫ ҮЧҮН ЭКСПЕРТ ӨЗ КЕРТ БАШЫ МЕНЕН ЖООП БЕРЕТ»
Республикалык соттук-медициналык экспертиза борборунун өлүктөр менен иштөө бөлүмүнүн жетекчиси Эрмек Максүтов төмөнкүлөрдү айтып берди:
– Биз «Кыргыз Республикасында соттук-медициналык экспертизаны өткөрүү эрежелери» деген китептеги эрежелер менен иш алып барабыз. Мындайча айтканда, ал китеп биздин мыйзам. Ал боюнча экспертизанын жыйынтыгы 1 айдын ичинде чыгышы керек. Мисалы, бир адамдын сөөгүн союп, текшерип болгон соӊ соттук-медициналык эксперт жыйынтык кагазга кол коёт. Эгер ал туура эмес жыйынтык чыгарып же бурмалап койгон болсо, өз керт башы менен жооп берет. Ар бир жыйынтык кагазы 25 жыл сакталат. Эгер ал туура эмес жыйынтык чыгарса, анын үстүнөн кылмыш иши козголот.
Кээде «ооруканадан каза болуп калды, дарыгерлер күнөөлүү» деп туугандары нааразы болушат. Андай оор жагдайларда текшерүү иштери 2 же 3 айга чейин созулуп кетиши мүмкүн. Себеби ар бир дарыгер кылдаттык менен текшериши керек, улам жаӊы себептер чыгат. Мисалы, гистологиясын, химиясын же башка жактарын дагы бир сыйра карашы керек болуп калат. 2-3 врач болуп, бирөөсү микроскоптон башкача көрсө, экинчиси башкача көрөт. Анан чогуу отуруп бир жыйынтыкка келип, корутундуну тергөөчүгө өткөрүп беришет. Жабырлануучу же анын туугандары «бул корутундуга макул эмесмин» десе, анда комиссия менен иш кайрадан каралат. Комиссияда ар бир бөлүмдөн 3төн кем эмес эксперт болот.
Кээде дарыгерлер да аралашчу экспертиза болуп калат. Мен көздүн же жүрөктүн дарыгери эмесмин. Бирок жалпы жонунан билем. Мисалы, бир адам Улуттук госпиталдан өлүп кала турган болсо, Саламаттыкты сактоо министрлигине «Бизге бир хирург керек» деп кат жазам. Ал жактан бизге Улуттук госпиталдан башка жакта иштеген хирургду кошуп беришет.

«БИР ӨЛҮКТҮ 180 СОМГО СОЁБУЗ»
– Өлкөбүздө 100гө жетпеген соттук-медициналык эксперт бар. Ар бир райондо бирден гана соттук-медициналык экспертиза бөлүмдөрү иш алып барат. Алсак, Өзгөн районунда 100 миӊге чукул жашоочуга 1 эле соттук-медициналык эксперт кызмат көрсөтөт.
Биздин бөлүмдө 35тей киши иштейт. Анын 15и соттук-медициналык эксперт, калгандары жардамчылар. Алган айлыктары орто эсеп менен 7 миӊ сом. Мындан тышкары кээ бир студенттер түнкүсүн кошумча жумуш катары санитар болуп, 2-3 күндө бир жолу келип кезек менен иштешет. Алардын айлыгы болгону 1000-1200 сом. Себеби түн ортосунда бирөө өлүп, аны бизге алып келсе, бирөө кабыл алышы керек да. Мен бөлүм башчы катары жана 1 жарым ставкада иштегеним үчүн
11 800 сом маяна алам. Буга зыяндуулуктар үчүн деп кошулган акча да кирет.
Бир өлүктү союш үчүн өлгөн адамдардын туугандары өкмөткө 180 сом төлөйт. Андан түшкөн акча бизге кагазга жана башка керектүү нерселерибизге бөлүнөт. Бул айлык акыга патриоттор гана иштеп жүрүшөт. Кээде мен Казакстанга тажрыйба алмашуу үчүн барып, ал жактагы кесиптештердин айлыктарын угуп таӊ калгам. Ал жакта өлүкканада сызда иштегениӊ үчүн, компьютерге отурганыӊ үчүн, өлүктөрдөн чыккан уунун зыяндуулугу үчүн, психикаӊа тийгизген терс таасири үчүн деп отуруп алган акчалары асмандын башына чыгып кетет экен. А бизде «зыяндуулук үчүн» деп жумасына 4 литр сүт берет. Себеби өлүк уу бөлүп чыгаргандыктан сүт ичишибиз керек. Мындан тышкары жабдыктарыбыз да эски.
Соттук-медициналык эксперттер коррупцияга жол берип, туура эмес жыйынтык чыгарып койгон фактылар Ошто болгонун уккам. Бирок «кыӊыр иш кырк жылда билинет» деп коёт. Баягы Ош окуясында «үй берилет экен» десе, кээ бир кишилер «жаракаттарымды көбөйтүп кой» деп суранышса керек да. Бизге деле кээ бир кишилер келип «бир-эки жаракат кошуп койчу» деп айтышат. Бирок эксперт аны жасабайт. Анткени ал эртеӊ билинип калып уят болбоюн, прокуратура үстүмөн кылмыш иш козгобосун деп коркот.

«БИЗДИН КЫЗМАТКЕРЛЕР КОРРУПЦИЯГА АРАЛАШКАН ФАКТ ЖОК»
Андан соӊ Республикалык психикалык ден соолук борборунун жетекчиси Ураимжан Исмаиловго кайрылдык:
– Соттук-психиатриялык экспертизанын аныктамасы амбулатордук жагдайда 10 күн ичинде, ал эми стационардык жагдайда 1 ай ичинде чыгат. Соттук-психиатриялык экспертизанын аныктамасына бир эксперттин деле колу жетиштүү болот. Эгер талаш болсо, комиссия түзүлүп, 3төн кем эмес дарыгер эксперттер кол койсо толук кандуу болуп эсептелинет. Соттук-психиатриялык экспертиза укук коргоо органдарынын токтому же соттун чечими менен гана жүргүзүлөт.
Биздин Республикалык психикалык ден соолук борборунда медициналык кызматкерлердин коррупция менен шектелип кармалган фактылары болгон эмес жана коррупциянын алдын алуу боюнча ар түрдүү иш-чаралар дайыма жүргүзүлүп турат. Бир эле адамга эки башка жыйынтык чыгарылган учурлар кээде болуп калат. Себеби ар бир эксперт эч кимге көз карандысыз, ошондой эле өз алдынча жыйынтык чыгарууга акысы бар жана ал жоопкерчиликти өз моюнуна алат. Биздин кызматкерлер орточо 7500-10 000 сомдун тегерегинде айлык алышат.
Экспертизанын жыйынтыктары бурмаланбашы үчүн кызматкерлердин айлык акыларын жогорулатуу керектиги чын. Бирок канга сиӊген тууганчыл, таанышчыл сапатыбыз да экспертизанын жыйынтыгында «өрдөктөрдүн» учушуна себеп болуп калышы мүмкүн.

Юристтин кеӊеши
«ЖАРАНДАР ЭКСПЕРТИЗАНЫН ЖЫЙЫНТЫГЫНА ИШЕНБЕСЕ, СОТКО КАЙРЫЛЫШСА БОЛОТ»
Эгерде жарандар соттук-медициналык жана соттук-психикалык экспертизанын жыйынтыгына канааттанбаса кимге кайрылышы керек жана эмне кылышы шарт? Бул тууралуу «Мен жана мыйзам» юридикалык компаниясынын жетекчиси, юрист Болот Баетов жооп берет:
– Жазык процесстик кодексинин талаптарына ылайык, эгерде тараптардын бир жагы эксперттин корутундусуна ишенбесе, тергөөчүнүн токтомунун негизинде сотко өтүнүч менен кайрылып, башка экспертке экспертиза жүргүзүү тапшырылат.
Ошондой эле эгерде жабырлануучу же айыпкер эксперттин корутундусу менен таанышууга, өздөрү көрсөткөн адамдарды, соттук-эксперттик айкын уюмдардын адистерин эксперт катарында ишке тартуу жөнүндө өтүнүүгө, алар боюнча эксперттин корутундусун алуу үчүн кошумча маселелерди берүүгө, экспертиза жүргүзүүгө катышууга, экспертке түшүндүрмөлөрдү берүүгө, ага суроолор менен кайрылууга укуктуу болуп эсептелет.
Соттук-медициналык экспертизаны билип туруп, жалган корутунду чыгарса, экспертке кылмыш-жаза кодексинин 330-беренеси (атайылап жалган түшүндүрмө берүү, эксперттин жалган корутунду чыгаруусу же туура эмес которуу) боюнча кылмыш иши козголот.

Асхат Субанбеков
koom@super.kg



Соттук-медициналык, соттук-психикалык экспертизанын жыйынтыгы акчага сатылабы?

Автор: Айзат Болотбек кызы
Оператор: Кайрат Сарбагышов

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(7)
Super TV
02.05.2015. 13:39 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
19-06-2014
Соӊку аракети:
27-04-2018 23:23
Жынысы:
Белгисиз
0
Тантырайтко жон эле суйлогон созунун мааниси жок
Медиа-портал
02.05.2015. 14:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
21-06-2011
Соӊку аракети:
25-12-2018 01:14
Жынысы:
Белгисиз
+1
Kazakstandyn ayliktaryn aytyp jatkanynan ele tywynsok bolot da, az aylik alsak biz tyyra emes iwke barabyz degendi aytyp tyrat. kirgizcha suilogonun tywynboisun go.
Медиа-портал
02.05.2015. 17:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
26-02-2014
Соӊку аракети:
26-09-2017 20:14
Жынысы:
Белгисиз
0
hiphone,Туура жазыпсын сага кошулам...11000 бирдеме сом алат екен ао да аз акча емес го
Super TV
04.05.2015. 19:31 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
11-12-2014
Соӊку аракети:
08-12-2018 00:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Тантырабай эле медициналык тилди колдонуп атат. Кандай гана условияларда иштейт оз козунор менен карап коргондон кийин сын -пикирлеринерди айтсанар. Жок дегенде саламаттыкты сактоо министри конул буруп койсо болмок. Ал жакта баардык иш кагаз орус тилинде болсо, корот элем кайсы тилде суйлоорунорду.Ийне жибине чейин коруп билбегенден кийин, оюнарга келгенди коргозуп, жаза бербегиле да.
Super TV
04.05.2015. 19:34 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
11-12-2014
Соӊку аракети:
08-12-2018 00:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Бироонун аброюна шек келтирсе момун болуп каласынар, суперчилер, а озунорго сын айтса ак эткенден так этип, четке какканга дароо даярсынар!? Кана адилеттуулук???
Super TV
05.05.2015. 21:12 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
46
Катталган:
10-01-2015
Соӊку аракети:
04-01-2017 05:30
Жынысы:
Белгисиз
0
бул адамдын тарбиясы, суйлоо манерасын билбеген адам экени аныкталды. тим эле " тушундунбу"дейт го кичине интерьвю берип жатканда кичине озун кармайт го тантыбайын деп а бул кекетет экен
07.05.2015. 10:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
307
Катталган:
11-02-2014
Соӊку аракети:
20-10-2017 17:08
Жынысы:
Белгисиз
0
Олуктор менен иштеген оной иш эмес. Соо адамдарды олтуруп коюп атышат акча бербесе анан олукторду не кылып атышат ким билет? Бизде акча роль ойногону кичине балага да маалым окшойт.Акчан болсо соо да кылышыт, жинди да кылышыат.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23199;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: