Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Урмат Аманбаева, ЖКнын депутаты:«ЭНЕҢДИ ЖАКШЫ КӨРСӨҢ, ЭНЕ ТИЛИҢДИ УНУТПА»

№552 31-май-6-июнь, 2013-ж


Биздин кезектеги каарманыбыз эмгек тажрыйбасын эсепчиликтен баштап, ишкердик менен улантканы үчүнбү, ар бир суроого так жана кыска жооп узатып отурду. Анан да композитор жана аткаруучу Исрадин Аманбаевдин карындашы экенин көпчүлүк биле бербесе керек.

ТАРАЗАДАН БАШТАЛГАН ТАРЖЫМАЛ
1966-жылы 23-мартта Ош облусунун Кара-Кулжа районуна караштуу Көңдүк айылында туулган.
1982-жылы Ош соода техникумуна тапшырып, кийинчерээк экономикалык жана юридикалык жогорку билимге ээ болгон.
Эмгек жолун заводдун катардагы жумушчусу, ийрилген жипти таразага тартуу менен баштаган.
1988-2010-жылдар аралыгында ар кандай мекемелерде башкы эсепчи, башкы директор болуп иштеген.
2 кыздын энеси, 1 небереси бар.
Учурда ЖКда «Республика» фракциясынан депутат.

КӨЙРӨҢ КЫЗ
– Азан чакырылып коюлган, күбөлүгүмө жазылган ысымым – Үрүлкан. Бирок күнүмдүк тиричиликте бул атым колдонулбай, баары Урмат деп чакырышчу. Шарты ушундай экен. Себеби ата-энемдин тун балдары кайтыш болуп, анын ичинен экөөсүнө көз тийип, бир күндө көз жумуп кетишет. Ошондо эң улуу эжебизди ырым кылып атайын сатып алышып, кырк үйдөн алдырылган кездемеден жамаачы кийим кийгизип чоңойтушуптур. 5 жылдан кийин ата-энем наристе жытын искеп, 7 балалуу болушкан. Депутат болгондон кийин хадистен алынып коюлган ысымым жаман-жакшы сөз менен айтылбасын деп документтик түрдө атымды Урматка алмаштырдым.
Туулган топурагыма келсем, ар бири өз жерин мактагандык эмес, чынында эле ал жер Кыргызстандын эң кооз өрөөнү болуп саналат. Ошол мезгилде Москванын түз каржылоосунда турган, мамлекет тарабынан кайтарылган коруктун ичинде мектепти аяктаганга чейин жашадым. Бекеринен «Алайкуу болк этсе, Москва солк этет» деген сөз калган эмес. Көңдүк айылынын абасы, суусу, ташы – мунун баары чоң таасир калтырган.
Үйдө чогулуп калганыбызда кезектешип ыр созуп, комуз ойнотуп калабыз. Атам өзү да кезинде Мыскал Өмүрканова менен чогуу ырдаса, апам – айылдын кошокчусу. Агаларымдын бири Исрадин Аманбаев – композитор, ырчы сиңдим экөө учурунда биринчилерден болуп «Мөл булакты» аткарып чыгышкан. Иним Бакыт Аманбаев журналистика тармагында иштеп келет.
Атам айылдын карапайым кишиси, колхозчу, апам үйдө бала багуу менен алек болсо да, баарыбызга билим беришкен. Бул жагынан тартип катуу кармалчу. Атам университетке өтпөй, кайра айылга келгендерди «Кантип? Акмак!» деп туталанып урушуп калчу.
Жогоруда айтып өткөндөй, Алайкуу дотацияда тургандыктан, мектепке да күчтүү мугалимдер жөнөтүлчү. Анын ичинен физикадан берген агайым Шамалдак мени «көйрөң кыз» деп калар эле. Улуу эжем Фрунзеде Медициналык институтта окучу, анан шаардын кийим-кечелеринен тоого, бизге чейин көтөрө барчу. Ошолорду кийип алсам өөн учурачу окшойм. Өзүм да ачык-айрым, чечкиндүү жана оңой менен баш ийбеген болуп өстүм.

БИЗНЕСВУМЕН
– «Мамлекеттик тил жөнүндө» мыйзамга өзгөртүү киргизүүнү демилгелеп чыкканда мага карата ар кандай сын-пикирлер жаады. Бир журналист эмгек китепчемден өйдө казып, мен тууралуу макаласын «Таразачы мыйзам жазганда» деп атаптыр. Бир жагынан намысыма тийди, бирок сыймыктандым дагы. Ооба, мен кезинде фабрикада ийрилген жипти таразага тартып алчумун. Ал мезгилде студент элем, алыста жашаган ата-энемди кыйнабайын деп окуумду кечки бөлүмгө которуп, иштеп да, окуп да жүрдүм. Окууну аяктагандан кийин Фучик атындагы сейил багында жайгашкан ооруканага эсепчи болуп орноштум. 20 жылдан ашуун бул кызматты аркаладым.
Турмуш тегиз болбойт экен, оор 1990-жылдарда ишкердикти кошо ала кетүүгө туура келди. Башынан эле соода тармагына кызыкчумун, бул багытта Ош шаарындагы техникумду да аяктагам. Сиңдим экөөбүз Түркиядан товар алып келип, бизнес баштаганбыз. Ошондой эле даамдуу тамак жасоо колумдан жакшы келет, ашканаларды ачтым.
Бизнес кеңейген сайын бул тармактын ачуу-таттуу күндөрүнө быштым, ар кандай текшерүүчү органдардын мыйзамсыз жоруктарына күбө болгом, керек болсо ишимди тартып алууга чейин жеткен күндөрдү басып өттүм. Өзгөчө Ош шаарына түрк ишкерлер менен чогуу биринчи болуп муз аянтча ачмай болгонубузда жергиликтүү бийликтин өкүлдөрүнүн бири көрө албастыкка алдырып, куюлган пайдубалды буздуртуп салган. «Эмне үчүн аял ушундай чоң ишти алгачкы болуп ачышы керек?» деген сөзү мага да жеткен. Ошол үчүн ишкерлердин укугун коргоо, алардын үнүн бийликке жеткирүү максатында саясатка келдим.

ЭНЕ
– Эки кызым бар, аларды өзүм өстүрдүм. Жашоонун кыйынчылыгын жакшы эле көрдүм, андыктан бүгүнкү жетишкендигиме түрткү болгону, шык бергени – менин кыздарым. Алар адегенде орус мектепте, кийин түрк лицейлеринде билим алышты. Үйдө кыргызча сүйлөшөт, мени мама эмес, апа дешет. Аларга башында эле «мени жакшы көрсөңөр, эне тилиңерди унутпагыла» деген талап койгом.
Депутаттыкка чейинки иштеримди учурда кичүү кызым күйөө балам менен чогуу Ошто улантып келүүдө. Улуу кызым окуусуна байланыштуу үй-бүлөсү менен Түркияга кетүүгө даярданууда. Неберем 2 жашта, экөөбүз өтө ынакпыз.

КОЖОЙКЕ
– Ашканада алдыга бирөө-жарымды оңойлук менен салдырбайм. Улуттук тамактардын даамын чыгара жасай алам. Чет жактан кандайдыр бир даам сызып калсам, Кыргызстанга келгенде кайталап жасап көрүүнү адатка айландыргам. Тикмечилик жагынан шыктуубуз. Бир тууган төрт кыз ийне-жип, кездемелердин кесиндилери менен чоңойдук. Азыр деле жайкы көйнөктү тигип алып кийип чыгып калам. Парламентте эле дресс-код сакталбаса, калган убакта, унааны өзүм айдаганым үчүн да ыңгайлуу жана эркин стилде кийинем.
Суунун жээгинде таңга маал басканды жактырам, телефондон радио угам, көбүрөөк гезит окуйм. Айтмакчы, жакындан бери өзүмдү урушуп, англис тилин үйрөнүүгө кириштим.

АКТУАЛДУУ
– «Мамлекеттик тил жөнүндө» мыйзамга киргизилген өзгөртүүнү депутаттык корпус кабыл алды эле. Аптанын башында президент вето коюп, кайра толуктоого жөнөтүптүр. Ушундай жоопту күтүп жаттыңыз беле?
– Аталган мыйзам долбоорун иштеп чыгып, аны биринчи окууда кабыл алып жатканда эле президент тарабынан вето коюларын күткөнбүз. Бирок ал өз билдирүүлөрүндө, маектеринде жана улуттук концепцияны кабыл аларда «кыргыз тили саясатка айланбашы керек» деген сыяктуу пикирин өктөм айткан болчу. Андыктан демилгечи топто «документке кол коюлат» деген үмүт жаралган.
Минтип мыйзам долбоордун кайтарылганын сураштырсам, президенттик аппараттын ЖКдагы өкүлү Мамлекеттик кадр кызматы каршы болгонун айтты. Бул документ бир жарым жылдын ичинде кабыл алынды. Ошол мезгил аралыгында президент менен өкмөттүн өкүлү бир да жолу каршы пикирин айткан эмес, алар мыйзамды кабыл алууда макул болушкан.

– Сиздин кийинки кадамыңыз кандай болот?
– Президентке маалыматты туура эмес, бурмалап беришкендир деген ойдо калдым. Биз мамлекет башчынын эмне үчүн каршы пикир билдиргени, кайсы беренелерге макул эместиги боюнча жоопту күтүп жатабыз. Азырынча үч жолубуз бар. Макулдашуу: атайын жумушчу топ түзүлүп, ошонун үстүнөн иштейбиз. Депутаттардын жалпы добушу менен президентти жеңүү. Үчүнчүдөн, ар бир адам өз катасын билбей калышы мүмкүн, андыктан кай жерде кандай толук иштелбей калган учурларды карап чыгуу жана аны менен келишүү жолубуз турат.
Баарынан кызыгы, башка улуттун өкүлдөрү кыргыз тилине каршы эмес. Кыргыз улутундагы, бирок орус тилдүү жарандарыбыздын айынан мыйзам кайрылып келди. Айрыкча мамлекеттик кызматкерлер кресломдон ажырап калышым мүмкүн деп чочулашты. Мамлекеттик тилдин душманы башка улуттар эмес, өзүбүздүн эле эне тилин билбеген улутташтар.

– Интернет баракчаңыздан жат жазуу боюнча иш-чаранын сүрөттөрүн көрүп калдым. Сынак болуп өттүбү?
– Ош шаарында жакшы бир демилге көтөрүп чыгышкан экен. Кыргыз тилинде баары эле сүйлөй бериши мүмкүн, бирок алардын канчоосу туура жазганды билет деген кызыгуу пайда болуптур. Жат жазууга жаш курагына карабай 150 киши катышыптыр. Арасында мына мектепке барам дегени, базарда иштегени, пенсионерлер да бар. 12си гана «5» деген баага татыктуу болуп, анын ичинен экөөсү кыргыз экен. Жогорку баа алган өзбек улутундагы пенсионер мектепте кыргыз тили боюнча сабак берерин айтып, көп сунуштарды киргизди. «Биз Ошто туруп, балдарыбыз кыргыз тилин жакшы билишпейт. Анын айынан да коркуп жашап келебиз. Мектептерде кыргыз тили басымдуу болушу керек, ошондо гана улуттар аралык араздашуу болбойт эле» деди. Биз тил саясатына жакшы маани беришибиз керек, антпесе кеч болуп калышы мүмкүн.

Эльвира Караева
(Айрым сүрөттөр эл өкүлүнүн өздүк архивинен алынды)
politika@super.kg



Урмат Аманбаева: "Энеңди жакшы көрсөң, эне тилиңди унутпа"

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(12)
Super TV
01.06.2013. 02:53 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
326
Катталган:
01-09-2011
Соӊку аракети:
08-06-2014 19:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Урмат айымдын мекенчилдик, бекем коз карашына суктанам жанан абдан ыраазы болом. Кыргызды кыргыз кылып кармап турган бийликтеги аз инсандардын бири, чон рахмат сизге. Атамбаев калп эле оозу менен суйлоп, иш жузундо тескери болуп, кыргыз тилинин келечегине балта чаап отурат. Атамбаев корсо чындыгында, "киргиздерге" окшоп Орусиянын колониясындагы кулдук ан-сезиминден чыга элек экен, канына синип калган тура.
Super TV
01.06.2013. 03:06 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
326
Катталган:
01-09-2011
Соӊку аракети:
08-06-2014 19:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Урмат айымга тил мыйзамына карата сунушум бар. Ал сунушум, Малайзиянын мамтил боюнча мыйзамдарын, жакшы тажрыйбасын Кыргызстанда колдонуу.
1) Малайзиядагы мыйзам боюнча малай тилин билбесен, 11 классты бутургон тууралу куболук алууга болбойт.
2) Бардык мамлекеттик кызматтарга кыргыз тилин билбесен, жумушка алынбайт
Ооба, экинчи мыйзамды сиз сунуш кылгансыз, бирок Атамбаев вето коюп салды.
Ушул эки мыйзамды акыры олкобуздо ишке ашыруу керек, ошондо кыргыз тили жана кырг
Super TV
01.06.2013. 16:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
29-04-2013
Соӊку аракети:
04-06-2014 21:20
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
+1
азаматсыз эжеке мен ушул кыргыз тилин онуктуруш керек оз тилибизде суйлош керек деп коп угам бирок эч бир жыйынтыкты коро элекмин .... миласы москвада кебир иш каналарда оз тилинде суйлогонун учун штраф толонот албетте ушу коруп жинин келбей койбойт аа бизде тескерсинче иш каналар да кобунчо орус тилинде суйлошот... ошол бийиликтегилер иш кананын жетекчилери ушинтип талап кылса болотта... кайра биздикилер оруска орус озбекке озбек тилинде суйлоп келишет ....
Super TV
02.06.2013. 22:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
126
Катталган:
22-04-2011
Соӊку аракети:
28-01-2019 08:48
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
кыргыз тилин урматтап, барктап, мамлекеттик тил болушуна далалат кылгандыгы учун таазим жана ыраачылык билдирем.
Super TV
04.06.2013. 09:28 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
03-05-2013
Соӊку аракети:
30-01-2019 14:02
Жынысы:
Белгисиз
0
Калп суйлогон Адам. Бул адамга кылмыш ачылган
Super TV
04.06.2013. 20:16 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
45
Катталган:
04-03-2013
Соӊку аракети:
28-01-2014 02:26
Жынысы:
Белгисиз
0
Patron эмне деп жатасыз?
Super TV
05.06.2013. 09:04 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
03-05-2013
Соӊку аракети:
30-01-2019 14:02
Жынысы:
Белгисиз
0
gitaristka политиктер жакшы билген он адамга калпычы калган элге жакшы корунушот.
Super TV
05.06.2013. 15:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
04-06-2013
Соӊку аракети:
13-06-2013 12:32
Жынысы:
Белгисиз
0
Биз Кыргыздар тарыхтан алсак улуу элбиз,Улуу атка ар бир жаран баары тенбиз
Тилекке каршы биз бироо келсе мактайбыз,кетээр замат ушактайбыз,жакшыларды коро албайбыз,Жамандардын жаман жагын айта албайбыз.Келгилечи Урматтуу замандаш тилинди сактаардан мурда дилинди таза карма,дилинде болсо тилинден бал тамат,озголорду басмырлаганча,озголорго жакшы жактарыбызды,маданиятыбызды корсотуп,аларга улгу бололу?!Биздин олкодо курсагы чон,ичи тарлар башкарбасын,курсагы кичине,ичи чондор келсинчи.Новос
07.06.2013. 19:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
07-01-2012
Соӊку аракети:
19-05-2020 11:33
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
bishkek
0
Кыргыз тилине жамынып упай топтоо менен чектелип калбастан, жаңы чыгып келе жаткан акын-жазуучу балдарга же жазып коюп, чыгара албай жүргөн акын-жазуучуларыбыздын китептерин чыгарууга колдоо көрсөтсөңүз жакшы болоор эле. Же дүйнөлүк бестселлерди кыргызчага котортуп аны басмадан чыгарсаңыз кыргыз тилинин өнүгүшүнө кошкон салымыңыз болот эле. Үч жылдан бери эле "Чиновниктерди кыргызча
07.06.2013. 19:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
07-01-2012
Соӊку аракети:
19-05-2020 11:33
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
bishkek
0
сүйлөтөм" деп жүрөсүз. Андан башка кылаарга иш жокпу? Сиздин кылгандарыңыз патриотизмге жатышы мүмкүн...Бирок, аларды орусча сүйлөтпөй коюуу менен тилибиз өнүкпөйт. Тилди өнүктүрүү үчүн башка иш-чаралар бар. ЖАКШЫЛАП ОЙЛОНУҢУЗ! ПОПУЛИЗМ МЕНЕН АЛЕКТЕНБЕҢИЗ!!!
09.06.2013. 12:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
57
Катталган:
03-12-2008
Соӊку аракети:
02-02-2020 16:04
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Жонокой эле маселе эгер орусча билбесен сени коп жумушка кабыл албайт же кыргызча суйлосон кыргызстанда туруп сени мыскылдай карап а бул бир кыргызбай турбайбы дешет.Эмне учун ушул нерселерге жол беришибиз керек.Эгер тилди коом талап кылса,жогорку жак талап кылса гана тилибиз онугот мындан башка жол жок.
Super TV
29.07.2016. 03:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
25-07-2016
Соӊку аракети:
07-09-2016 11:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кызыл-Кыя
0
Рахмат, бар болунуз!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23968;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: