Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

МЕЧИТКЕ МУКТАЖБЫЗБЫ ЖЕ МЕКТЕПКЕБИ?

№543 29-март- 4-апрель, 2013-ж


Совет доору ыдырап, эгемендүүлүккө эгедер болгондон тарта өлкөбүздө дин эркиндиги пайда болду. Анын жыйынтыгында мечит жана медреселер жети дубанга көп салынып баштады. Албетте, мечиттер көбөйүп, мекендештерибиздин ыйман жолуна түшүп жаткандыгы көңүл кубантарлык көрүнүш. Бирок көптөгөн ата-энелер уул-кыздарын жалаң гана дин боюнча сабаттуу кылгылары келип, орто билим берүүчү мектептерге окутуудан баш тартып жаткандыгы өкүнүчтүү.

КЕЧЭЭ ЖАНА БҮГҮН...
1981-1982-жылдары Кыргызстанда 1734 орто мектепте 909 миң 600 окуучу билим алган. Ал эми 2001-жылы 1975 мектепте 1 миллион 111 миң
окуучу окуган. Бүгүнкү күндө республикада 2205 мектеп бар жана анда 1 миллион 15 миң
окуучу окуп, аларга 74 миң мугалим билим берет.
Ал эми 1990-жылдары Кыргызстанда 34 гана мечит бар болсо, 20 жыл аралыгында бул көрсөткүч бир топ өсүп, учурда өлкөдө каттоодон өткөн 1900дөн ашуун мечит, 67 медресе (окуучулардын так саны жок) бар.

СООП ҮЧҮНБҮ ЖЕ КАДЫР-БАРК ҮЧҮНБҮ?
Акыркы учурларда аткаминерлер менен колунда барлар арасында атаандашып өз айылдарына мечит салдыруу модага айланып бараткандай. Ошонун жыйынтыгында, жогоруда көрсөтүлгөндөй, мечиттин саны күн санап өстү. Мечит салдырсаң, бул –
сооп иш кылгандык. Ошол эле учурда мектептин жоктугуна байланыштуу кээ бир айылдарда окуучулар «Дүйшөндүн мектеби» сымал чатырларда, эски сарайларда окуп жатышат. Албетте, мектеп салуу – өкмөттүн милдети деңизчи, бирок ушундайда заңгыраган мечит салууга акчасын аябаган азаматтарыбыз кайда кетет?! Же мектеп салуу сооп иш эмеспи? Балким, мечит салуунун артында кандайдыр бир саясат бар болуп жүрбөсүн? Кээ бири чындап эле «мусулмандык парзымдан кутулуп, сооп табайын» деп мечит салдырат. Кээ бирлери өзүнүн саясаттагы кызыкчылыгы үчүн, тагыраагы, шайлоо алдында мечит салуу менен элдин добушуна ээ болууну, ал аймакта таасирин сактап турууну көздөп жүрбөсүн?
Эми кептин нугун мектепке буралы. Өлкөдө ислам дининин кеңири кулач жайышы менен мектептерде анча-мынча көйгөйлөр жаралды. Себеби динге берилген айрым ата-энелер балдарынын да дин жолуна түшүшүн каалап, мектепке окутуудан баш тартышууда. Мектептеги окуучулардын бирдиктүү формасы боюнча (мектепке хиджаб кийип келүү жана башка) түшүнбөстүктөр жаралган фактылар бар.
Ислам дининде Алла Таала пайгамбарыбызга эң биринчи «оку!» деп буйрук бергендиги айтылат. Ар бир мусулман баласы ислам дини менен катар башка да илимдерди окуп, сабаттуу болууга умтулуусу керек.

«ЗАМАНБАП МЕКТЕПКЕ МУКТАЖБЫЗ»
Азыркы тапта мектептердин абалы кандай? Жалпы билим берүү тармагы менен диний билим берүүнүн айырмачылыктары тууралуу Билим берүү жана илим министрлигинин басма сөз кызматынын катчысы КЕРЕЗ ЖУКЕЕВАдан жооп алдык:

-Конституцияда белгиленгендей, биз светтик мамлекетпиз. Албетте, диний өлкө менен светтик мамлекетте иштеп жаткан мектептердеги жалпы билим берүү окшош эмес. Жалпы билим берүү тармагына мыйзам чегинде кандайдыр бир өзгөртүүлөр киргизилсе деген ойдомун. Себеби мектептерде жоолук салынуу, хиджаб кийүү тууралуу маселелер менен арыз жазгандар акыркы 2 жылда көбөйүүдө. «Мектеп окуучулары асты кара, үстү ак форма кийсин» деген атайын устав бар. Бул социалдык теңчиликти камсыздаган эреже болуп эсептелет. Ошол эле учурда биздин министрликтин «мектепке окуучулар жоолук, хиджаб кийбесин» деген так кесе буйругу да жок. Биз андай маселелерди сүйлөшүү жолу менен чечкенге аракет кылабыз.
Ал эми балдарына «жалаң дин жолун үйрөтөм» деп мектепке жибербей койгон ата-энелерге жеке жаран катары айтарым, мыйзамдагы нормаларга ылайык, сиздин балаңыз сөзсүз түрдө жалпы билим берүүчү мектептерде окушу зарыл. Жок дегенде «9-классты бүттү» деген күбөлүк алып чыгышы керек. Ар бир бала өзүнүн жашоосун өзү чечкидей, башкача айтканда, акыл-эси толук, «окуйм» же «иштейм» деген ажырымды биле алганга чейин мектепте окуусу абзел.
Мечиттердин же медреселердин билим берүү системин көзөмөлдөөгө биздин акыбыз жок. Азыр колунда бар адамдар мечит салып жатышат. Албетте, мечит салууга каршы эмесмин, бирок ошол эле кезде балдарыбыздын да келечегин ойлошубуз керек. Бүгүнкү күндө заманбап үлгүдөгү мектептерге, техникалык жабдууларга муктажбыз. Колунда бар адамдарыбыз мектеп салууга жардам бербесе да, окуучуларга окуу куралдары, заманбап техника жагынан жардам көрсөтүшсө жакшы болмок.

«МЕЧИТТИ ӨЗ КЫЗЫКЧЫЛЫГЫ ҮЧҮН САЛСА – КҮНӨӨ»
Кыргызстан мусулмандар дин башкармалыгынын мечит-медреселер бөлүмүнүн жетекчиси ЮСУП БАЛТАБАЕВге бул маселе боюнча кайрылып, төмөнкүдөй жооп алдык:
-Калк арасында балдарын «мектепке окутпастан, медреседе окутам» деген ата-энелердин жоругу азыр көйгөйлүү маселеге айланып баратат. Биз ага каршыбыз. Ислам дини боюнча сабак алууда дагы өзүнүн эрежелери, тартиптери болот. Шарият боюнча деле жалпы дүйнөлүк билим алуу – парз. Эмне үчүн медреселерге биз 9-класска чейинки билими бар балдарды гана алабыз? Себеби бала светтик билимге ээ болбосо, динди таратууга ылайыктуу кадр болбой калат. Эгер мектептеги билим берүү программасына ыйман сабагы 1-класстан тарта киргизилсе, окуучу ыйман, дин тууралуу билим алып, бул көйгөй өзүнөн-өзү чечилмек деп ойлойм.
Мечиттер тууралуу айтсам, азыр көп эле адамдар мечит салып жатышат. Мындан тышкары муфтият ортомчу болуп, сырттан келген инвестициялар аркылуу да мечиттер курулууда. Негизи, мечитти сырттан келген уюмдар эмес, өзүбүздүн уулдарыбыз, муфтият өзү же мамлекет салганы жакшы. Себеби сырттан келгендер мечит тургузуп бергени үчүн кандайдыр бир шарттарды коюшу мүмкүн.
Шарият боюнча мечит, мектеп, көпүрө сыяктуу элге жардамы тийген нерселерди салса, сообу чоң. Биз мектепке да, мечитке да муктажбыз. «Беш кол тең эмес» дегендей, мечит салгандардын арасында өзүнүн кызыкчылыгын көздөгөндөрү да бар. Бул жакшы эмес. Эгер мечитти өзүнүн кызыкчылыгы үчүн салса, анда ал адам Кудай алдында күнөөкөр болот. Бирок муфтияттын өзүнүн саясаты боюнча ошол салынган мечитте муфтиятта иштебеген же сырттан келген адамдарга микрофон берилбейт. Ар кандай саясатты жүргүзгөнгө тыюу салынат.

«САНЫНА ЭМЕС, САПАТЫНА КАРАЙЛЫ»
Философия илимдеринин доктору АБДИРАШИТ БАБАТАЕВ:
-Чынын айтканда, мектеп менен мечиттерди бири-бири менен салыштыра тургандай карама-каршылыктуу жагдай болбош керек. Анткени мечиттердин санынын көбөйүүсү – мектептердин санынын азаюусуна алып келбейт. Мечиттердин курулуусуна салым кошкон айрым адамдар, мектептердин, ар кандай социалдык объектилердин да курулуусуна колдоо көрсөтүп жүрүшөт. Мечитти куруу бул – ар бир жарандын милдети эмес. Бирок мектепти куруу – мамлекеттин түздөн-түз милдети. Саны жактан мектептер менен мечиттерди салыштырып кароодон көрө, сапаттык жактан мечиттер менен мектептер өздөрүнүн милдетин канчалык деңгээлде так аткарып жатканын кароо көбүрөөк мааниге ээ.

«МОДА ЭМЕС, ЭЛДИН ӨТҮНҮЧҮ МЕНЕН МЕЧИТ КУРГАНБЫЗ»
Ал эми мечит салган депутаттар эмне дейт?

КАНЫБЕК ИМАНАЛИЕВ,ЖКнын депутаты:
-Мечит менен мектепти бири-бирине каршы койбошубуз керек. Бирок муктаждык жагынан карай турган болсок, албетте, 1-орунда мектепке муктажбыз. Акыркы кездерде мечит салуу да саясаттын чордонуна айланып кетти. Колунда бар мекендештерибиз бир гана мечит эмес, социалдык жакка да жардам беришсе. Мындан тышкары мечитти салуунун да эрежелери болсо, мектептин же дүкөндүн жанына салынбаса жакшы болмок. Мен да элдин өтүнүчү менен 3 айылга мечит салдырдым. Экөө жакшы иштеп жатат, бирок бирөөсүнө сабаттуу, ылайыктуу имам таба албай койгонбуз. Ошол себептен имамдарды даярдоо жагына да көңүл бурсак.

КУРМАНБЕК ДЫЙКАНБАЕВ, ЖКнын депутаты:
-Биринчиден, мектеп салганга муктажбыз. Себеби балдарга билим берип, андан соң гана мечит салып, ыйманга үйрөтсөк. Мечит салган соң санына эмес, анын сапатына да көңүл бурулса. Мечиттерде тазалык менен тартип болуш керек. Кээ бир мечиттерде жадакалса кар күрөлбөйт. Ал жакта жакшы аура болуп, адамдар ичип алып же кир кийимчен барбаш керек. Мен да 1997-жылы Түп районуна караштуу Орто-Өрүк айылына мечит салууга жардам бергем. Кийин да башка айылдарга 2 мечит, бир мектеп салууга жардам көрсөттүм. Бирок ал кездерде мечит салуу мода эмес болчу, соопчулук үчүн салгам. Азыр ал мечиттер ыйман жолундагы адамдар үчүн 24 саат бою ачык.
Ал эми «дин жолуна окутам» деп балдарын мектепке жибербей койгон ата-энелерге каршымын. Себеби балдарга мектептен сөзсүз түрдө эне тилин, чет тилдерин, өз тарыхын жана заманга ылайык, компьютерди үйрөтүш керек. Андан соң 13 жаштан кийин дин боюнча окуса жакшы болмок. Ошондо гана ал баланын дүйнө таанымы кенен болот.

Асхат Субанбеков
koom@super.kg



Мечитке муктажбызбы же мектепкеби?

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(12)
Super TV
30.03.2013. 03:40 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
45
Катталган:
15-11-2012
Соӊку аракети:
17-10-2014 02:33
Жынысы:
Белгисиз
0
Мечитти АЛЛАХ ыраазылыгы учун салышатта мектепке болунгон акчаны чондор уруп коюшуп жатпайбы
Super TV
31.03.2013. 18:22 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
06-02-2011
Соӊку аракети:
19-09-2013 00:05
Жынысы:
Белгисиз
-1
Mektepti saluu mamlekettin mildeti. Oshol jakta oturgan jegichter kachan tup ordulary menen jogolgondo anan mektepke akcha artat. Emne uchun deputattar mamleketke bolungon akchany jesh kerepi? A er azamattar chontogunon chygaryp mektep salysh kerekpi uramattu kabarchy?
Super TV
31.03.2013. 18:27 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
94
Катталган:
11-03-2013
Соӊку аракети:
02-03-2016 21:45
Жынысы:
Белгисиз
0
негизинен 9дун куболукгу менен медресеге алганы туура
Super TV
01.04.2013. 08:44 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
201
Катталган:
11-11-2011
Соӊку аракети:
02-01-2019 21:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек шаары
0
Мектеп акылдын нуру болсо.Мечит ,медреселер жүрөктүн нуру бул жерде маселе сен мечит курдуң мен мектеп курдум деген менен чечип калбайт.Мектепке ыйман сабагынан мугалимдерди дал ушул Ислам университетинен илим алгандарды
ишке тартуу керек.Албетте конституциянын негизинде кыргызстан динден сырткары өлкө бирок биздин коом ыймансыз болсо анда эч кандай келечек жөнүндө ойлобой эле койгон туура.Мечит салсаң да мектеп курсаң да б
Super TV
01.04.2013. 08:47 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
201
Катталган:
11-11-2011
Соӊку аракети:
02-01-2019 21:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек шаары
0
Мечит салып жаткан мектеп куруп жаткан.Бир туугандарыбыздан АЛЛАХЫМ Ыраазы болсун жана тапкандрына кудай берекесин берсин.
Super TV
01.04.2013. 09:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
78
Катталган:
09-02-2013
Соӊку аракети:
06-01-2019 20:56
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Сиз м.н Биз жашаган,жалган дуйнодо...
0
медресеге,мечитке,мектепке дагы муктажбыз!!!мектеп м.н медресенин сообу(салса) бир!!!эмне эле хиджап кийгендерге асыла беришет???айланайындар,Куран биздин мыйзамыбыз!!!анан албетте мамлекеттик мыйзамга дагы баш ийишибиз керек!!!Ислам динин жакшы терен тушунбогон молдокелер кобойду...(( мектепти деле окуп жайкы каникулда медреседе окусак болот утматтуу мусулмандар!убакытты туура бололу!!!
01.04.2013. 17:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1132
Катталган:
21-05-2012
Соӊку аракети:
03-06-2020 14:30
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Планета
0
Союз тараган учурда 34 гана мечит бар экенине ишене албай турам. Себеби биздин Чон-Алай районунда ар бир айылда бирден мечит бар эле го 1990-жылдары, же алар каттоодо жок беле? Мечит же башка нерсе салуу ар бир жарандын оз эрки, ал эми мектеп салуу мамлекеттин милдети. Ата-энем окуп жургон кезде, биздин айылга жаны мектеп тушот деп айтышчы экен, ата-энем эмес, менин окууну бутконумо 13 жыл болду, дагеле жаны мектеп салынат деп жыл сайын айтышат.
Super TV
01.04.2013. 17:35 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
52
Катталган:
16-08-2011
Соӊку аракети:
13-01-2015 19:08
Жынысы:
Белгисиз
+1
биринчиден конечно мектеп курулуш керек мектепсиз ким келечекти элестеталат
Super TV
02.04.2013. 00:11 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
92
Катталган:
02-08-2011
Соӊку аракети:
29-11-2013 22:34
Жынысы:
Белгисиз
0
экоонунтен баркы жок азыр.завод.фабрика керек бизге
02.04.2013. 00:18 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
70
Катталган:
19-05-2012
Соӊку аракети:
07-04-2017 15:35
Жынысы:
Белгисиз
0
Биздин алтын ордого да мектеп куруп бергилечи балдарыбыз кыйналды
02.04.2013. 08:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
565
Катталган:
23-08-2011
Соӊку аракети:
01-04-2020 13:04
Жынысы:
Белгисиз
0
Жаны мектепти не кылат, биринчи ошол эски мектептерге чын дили мн иштеген мугалидердин айлыгын берип толуктап алсынчы! Институтта иштегенимде 1 курстун балдары нол эч теке билишбейт. мектепте окудунар беле десем, мугалим жок окуган эмесбиз дешет. мектепти барып териштирсем чындап эле мугалим жок экен, бирок эжейлер ошол сабакты жон эле алып алышат экенда, айлык ала беришет экен, а окуучуларга бул теманы окугула деп коюп чыгып озунун жумушун кыла берет экен!ушул биздин мектептин корунушу! ал эми
Super TV
02.04.2013. 09:50 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
0
Катталган:
28-10-2011
Соӊку аракети:
08-10-2013 10:45
Жынысы:
Белгисиз
0
мечит жана мектептерди сандык жактан бири бири менен салыштыруу туура эмес, Мисал учун 100 000 окуучу учун 2200 мектеп болсо 3 миллион мусулман учун 1900 мечит,
Анан дагы коптогон чиновниктердин миллиондогон долларлары бар, мумкун ошол долларлар курулбай калган мектептер жана ушул сыяктуу коомдук жайлардагы калктын акысыдыр. Эмне учун анда оз чонтогунон мечит куруп берип жаткан адамдарга асылабыз.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23968;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: