Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

МЕТАДОН ТУЗАКПЫ ЖЕ БАҢГИЛЕРДИ АЙЫКТЫРУУНУН ЖОЛУБУ?

№471 11-17-ноябрь, 2011-жыл


Жакында режиссёр Эрнест Абдыжапаровдун “Тузак” (“Ловушка”) аттуу тасмасынын бет ачары болуп өттү. Тасмада өлкөбүздүн түрмөлөрүндө баңгилерди дарылоодо пилоттук долбоор катары метадон каражаты колдонулуп жаткандыгы жөнүндө айтылган. Анда баңгилер жана метадондон каза болгон адамдардын туугандары бул каражат тууралуу өз ойлорун билдиришкен.

МЕТАДОН ТУУРАЛУУ
Метадон баңгизатка көз каранды болуп калгандарды дарылоодо колдонулат. Соода-сатыктагы аталышы: амидон, аданон, фенадон, долофин, физептон, гептадон. Ал “оор” баңгизаттарын колдонуучуларды дарылоодо героиндин ордуна пайдаланылып, "метадон программасы" деп аталат. Метадон дозасына жараша 24 сааттан 72 саатка чейин таасир берет. Анын күчтүүлүгү жана эйфориялык таасири морфин менен бирдей.
Метадон алгачкы жолу 1937-жылы немис изилдөөчүлөрү Макс Бокмюль жана Густав Эрхарт тарабынан синтезделген. Алгач “долофин” деп аталып, 1954-жылы “метадон” деп өзгөртүлгөн. Баңгизатка көз карандыларды дарылоодо метадонду колдонуу тууралуу маселе БУУнун Баңгизат каражаттары боюнча комиссиясынын жыйындарында бир нече жолу каралган.
Алгачкы жыйындарда кээ бир өкүлдөр метадон баңгизат болуп эсептелбейт дешсе, 1961-жылы метадондун морфин жана героин сыяктуу эле коркунучтуу баңгизат экендиги билинген. Ошондуктан метадон БУУнун баңги каражаттары тууралуу Биримдик Конвенциясынын баңгизаттары боюнча тизмесинин №1-катарына (бул тизмеде героин, апийим сыяктуу күчтүү баңгизаттары бар) киргизилген. БУУнун Баңгизат каражаттары боюнча комиссиясында метадонду колдонуу – дарылоо эмес, жөн гана бир баңгизатын экинчисине алмаштыруу катары каралат. Баңгизатынан биротоло баш тарттыра албайт деп да айтылып келет.
2002-жылдан бери метадон терапиясын колдонуу баңгизатка каршы күрөшүү боюнча улуттук программанын алкагында бизде тажрыйбалана баштаган. Метадон дарыканаларда сатылбайт. Медициналык мекемелерде врачтын катуу көзөмөлү аркылуу гана берилет. Учурда метадонду миңден ашуун дарыланып жаткан адам колдонууда.

ПАЙДАЛУУ ЖАКТАРЫ
Мыйзамсыз баңгисооданы, ийне сайынган баңгилердин ВИЧти жуктуруп алуу коркунучун азайтат.

ЗЫЯНДУУ ЖАКТАРЫ
ECAD`дын (Европа шаарлары баңгизатына каршы) маалыматында, Швецияда "метадон программасын" 9 жыл колдонууда анын 33 пайыз катышуучусу өлүп, 69 пайызы кылмыш кылуусун уланта берген.
Литвада "метадон программасын" колдонууда баңгилердин саны сегиз эсеге өсүп кеткен.
2008-жылы Улуу Британияда 16-24 жаштардагы адамдардын баңгизаттарынан каза болгондорунун 27 пайызы метадонду колдонуудан болгон.

БАҢГИЛЕР СҮЙЛӨШӨТ...
"Тузак" тасмасы чыгары менен ага каршы пикирин билдиргендер да болду. Фильмдеги каармандардын сүйлөгөн сөздөрүнөн үзүндү келтирдик.
Сергей: – Баңгизатын жыйырма жылдан бери колдонуп келем. Ошончо жылдан бери апийим жана героин колдонсом да, метадон колдонгондон кийин пайда болгондой ооруну сезген эмесмин. Бул – атайылап, акырындап жана кыйнап жок кылуу. Метадон менен героиндин айырмасы жок, менин оюмча, метадонго башка баңгизаттарындай эле мамиле кылуу керек.
Чыңгыз: – Эң башкысы, баңгизатын татып көрбөө керек. Метадондун дозасын көбөйтүп бер десең, ошол замат дагы 50 граммды кошуп коё берет. Героин колдонуп жүргөндө мынчалык эмес эле. Метадонду узак убакытка колдонгондон кийин иммунитетиң алсыз болуп калат экен, этиңди тилдирип алсаң да бүтпөйт, айыкпайт. Буттарымдагы жаралар метадонду кабыл алгандан кийин пайда болду. Мен эми араң отузга толдум, жашагым келет. Силер да өкүнүп калбагыдай болуп, эч качан метадонду колдонбогула. Бул – уу, өлүм.

“МЕТАДОН КОЛДОНГОНДОРДУН КЭЭСИ ӨЛҮП КАЛАТ ЭКЕН”
Кинорежиссёр Эрнест Абдыжапаровго жолугуп, төмөнкү суроолорду бердик.
– Метадон терапиясы тууралуу тарткан тасмаңыз бир тараптуу болуп калган деп жатышат. Бул тасма аркылуу элге эмнени көрсөткүңүз келген? Бейөкмөт уюмдар сотко беребиз деп да жатышыптыр...
– Биздин өлкөгө метадон кирип алды, аябай таркап жатат, ушул көйгөйдү көтөрбөйлүбү деп мага адамдар кайрылып калышты. Метадон тууралуу алгач сурамжылай баштаганда "жакшы турбайбы" деген ойго келдим. Себеби СПИДдин, баңгисооданын көйгөйү, милиция менен баңгилердин ортосундагы мамиле жана үйдөн акча уурдап чыгуу дегендер чечилет экен дедим. Бул боюнча тасма тарта баштаганда метадон колдонгондор менен сүйлөштүк. Ошондо метадонду көп колдонгон адамдардын ден соолугу кескин түрдө бузулуп, көпчүлүгү өлүп калары маалым болду.
Тасманы тартып баштаарда Жаза аткаруу башкармалыгынын жетекчилигинен уруксат алганбыз. №47-колониядан эки киши макул болуп, алар метадонду макташкан. Ал эми №31-колониядан метадонду жамандагандарды уктук. Мындан сырткары Элмира Исмаилова деген медик кызыбыз достору менен Кара-Балта, Кант, Токмок шаарларында метадонду кабыл алгандардан интервью алып келип беришкен.
Каза болгон баңгилердин ата-энелеринен жана метадонду кабыл алып жаткан адамдардын өздөрүнүн пикирлерин уктук. Кээси айыгып кеткенин айтышса, айрымдары мунун героинден айырмасы жок экенин, ден соолукту бузарын айтышты.
"Тузак" – жалаң гана баңгизатка көз карандылардан алынган интервьюлардан куралган тасма. Ошон үчүн эч кандай менин бурмалоом болуп эсептелинбейт. Тескерисинче, сот иши козголуп калса, бул тасма күбөлөрдүн көрсөтмөсү катары пайдаланылат. Метадон бизге керекпи же кереги жокпу, мамлекетибиз, коомубуз, элибиз өзү чечим чыгарышы керек. Изилдөөмдүн негизинде Кыргызстанда, дүйнөдө баңгилерди туура жолго сала турган, реабилитация кыла турган мындан башка деле көп программалар бар экенин билдим. Бирок биз болбой эле метадонду киргизип жатабыз.
Тасма чыгарда “Сорос” фондусуна, Глобалдуу фондго, Жаза аткаруу башкармалыгына жана Баңгизатты көзөмөлдөө агенттигине кайрылдым. "Метадондун Кыргызстанга таркатылып жатканына 10 жыл болду. Ушул жылдардын ичинде анын жардамы менен канча адам айыкты? Баңгизат менен байланышкан кылмыштар канчага азайды? СПИДдин өсүшү канчалык деңгээлде токтоду? Баңгибизнесинин мизи канчалык майтарылды? 2002-жылдан баштап "метадон программасына" 2657 адам катышкан. 2010-жылы алардан 966 адам гана катталган. Калгандары эмне болгон?" деген суроолорду бердим. Бирок бул суроолордун бирине да азырынча жооп ала алган жокмун. Ошондуктан бул программаны киргизген уюмдар отчётун бере турган учур келди го деп ойлойм. "Бул тасманын артында саентология турат" деп да айтып жатышат, бирок экөөнүн ортосунда эч кандай байланыш таба алган жокмун.

“РЕЖИССЁР ЭРНЕСТ АБДЫЖАПАРОВДУ СОТКО БЕРЕЛИ ДЕП ТУРАБЫЗ”
Аталган тасмага сын айтып, "режиссёрун сотко беребиз" дегендердин бири, “Өнөктөштүк түйүн” (Партнёрская сеть) коомдук фондунун директору Айбар Султангазиевге кайрылдык.
– "Метадон программасын" ким каржылайт? Канча жылдан бери Кыргызстанда аталган программа тажрыйба катары колдонулуп келүүдө? Анын кандай артыкчылыктары бар? Канча киши айыкты?
– Метадон биздин өлкөдө 2002-жылы “Сорос” фонду аркылуу пилоттук программа катары башталган. 2004-жылдан бери Глобалдуу фонд каржылап келе жатат. Ошол жылдары 100-150 киши "метадон программасына" катышкан. Азыркы күндө 16 пункт ачылып, анда миңден ашуун адам бул программа менен дарыланууда. Глобалдуу фонд каржылап, Республикалык наркологиялык борбордун дарыгерлери аркылуу таратылат. Баңгизатына көз каранды болуп калгандар күн сайын ичишет, бул каражатты. Биздин өлкөдө баңгизатын чегип, жыттагандардан сырткары 40-50 миң героин сайынган адам бар.
Героинди таштаганга болот деген менен, тажрыйба көрсөткөндөй, 10 пайызы гана таштайт. 90 пайызы айыга албайт. Биздин программалар зыянды азайтуу максатында иштейт. Бардык баңгизаттары эле зыяндуу, бирок кайсынысынын зыяны азыраак? Героинди эл сайынып пайдаланат, ошондуктан кургак учук, гепатит, ВИЧ сыяктуу ооруларды жуктуруп алат. А метадонду ичүүдө ооруларды жугузуп алуу коркунучу азыраак. Эгер героин колдонгондордун баары башка жол менен дарылана турган болсо, жыл сайын 50 миллион доллар сарпталат экен. Ал эми метадонду биздин өлкө жылына 30 килограмм алып жатат, ал 30 миң долларды гана түзөт. Глобалдуу фонд 2016-жылга чейин каржылайт, ал аяктагандан кийин башка деле фонддор каржылашы мүмкүн. Эч болбосо бул каражатты мамлекет деле анчалык кыйналбай төлөй алат.
Казакстан, Орусия "метадон программасына" тыюу салган. Америка, Кытай жана Батыш Европа өлкөлөрү бул программаны пайдаланышат. Көптөн бери пайдаланып келе жаткан өлкөлөрдө ВИЧти жуктуруп алуу жокко эсе. Ал эми Кытайга барганда өзүм көрдүм, эртең менен полициясы автобус менен баңгилерди чогултуп алып барып, метадонду ичиргенден кийин үйлөрүнө кайра жеткизип коёт экен. Тигилер ишин уланта беришет.
Бул программаны 5-10 жылга чейин пайдаланып, анан таштаганга мүмкүнчүлүк түзүлөт. Дарыланып жаткандардын 20 пайызы түз жолго чыгышты, кээ бири дагы деле метадон кабыл алышса, кээси кайра эле героинге өтүп кетишти. Менин билишимче, метадон бүгүнкү күнгө чейин 2 миң кишинин жашоосун сактап калды. Ал эми биздин өлкөгө метадон чыгаруучу завод курулат деген сөз – ушак. Дүйнө жүзү боюнча мындай эки эле завод бар, алардын чыгаргандары эле бүт дүйнө жүзүнө кеңири жетет. Кыргызстан жылына ашып кетсе 80 килограмм колдонушу мүмкүн. Завод курбай эле аны бир баштыкка салып алып келсе болот. Мен 5 жыл баңгилерди реабилитациялоо боюнча иштедим. Билгеним боюнча, баңгилердин он кишиден бирөөсү калат, калганы өлөт. Ал эми метадон аларга узагыраак жашоого мүмкүндүк берет.
Кинорежиссёр Эрнест Абдыжапаровду сотко берели деп турабыз. Себеби, биринчиден, ал тасмага тартылган балдардын атын жазбай, баңги деп койгону – шылдыңдагандык. Экинчиден, тасмага тартылган адамдарга эмне үчүн тартып жаткандыгы тууралуу ачык айткан эмес.

Мындай талаш маселеден туура чечим чыгарына ишеним арта туралы. Ал эми мекендештерге эч качан баңгизатынын даамын татып көрбөй эле койгула демекчибиз.

Нурбек Абдыкадыров
koom@super.kg



Репортаж - Метадон тузакпы же баңгилерди айыктыруунун жолубу?

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(4)
Super TV
12.11.2011. 00:01 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
265
Катталган:
25-03-2007
Соӊку аракети:
06-09-2017 17:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
bishkek
0
oi kokui oi al dele bangi da. Chyndap aiykkysy kelgen adam,daje daary ichbei, bashkacha jolu menen,oz kaalosun,pozitivduu oiun en birinchi orunga koiush kerek dagy, sport,jana bashkalar menen mashygyp tashtash kerek...............
Super TV
13.11.2011. 10:18 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
06-08-2011
Соӊку аракети:
10-10-2012 12:13
Жынысы:
Белгисиз
0
фонддун директору озу наркоман эмеспи ыя?
Super TV
15.11.2011. 09:21 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
99
Катталган:
08-12-2010
Соӊку аракети:
04-11-2019 12:35
Жынысы:
Белгисиз
0
Э.Абдыжапаровдун тасмасын неге сотко беришкен атат...тушунбодум-айтылып кеткендей озунун жеке коз арашын эмес элдин "наркомандардын" оюн чагылдырган тасма экен го.
П.Сы Репортаждын музыкасы аябая соонун экен...
24.11.2011. 16:09 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
28-07-2011
Соӊку аракети:
20-03-2013 15:39
Жынысы:
Белгисиз
0
жаман нерселерди кулагыбыз укса да козубуз корбосун
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23968;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: